II SA/Rz 993/13
WyrokWSA w Rzeszowie2013-11-27
Skład orzekający: Ewa Partyka, Krystyna Józefczyk, Paweł Zaborniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można nałożyć karę pieniężną za naruszenie przepisów prawa Unii Europejskiej, które nie obowiązywały w Rzeczypospolitej Polskiej w momencie stwierdzenia uchybień?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że nałożenie kary pieniężnej oparte na przepisach prawa Unii Europejskiej, które nie obowiązywały w Polsce w czasie stwierdzenia uchybień, stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (retroakcji) oraz art. 6 K.p.a. Kara administracyjna musi być wymierzana na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia.Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za naruszenia przepisów dotyczących czasu jazdy i odpoczynku kierowców, stwierdzone podczas kontroli w 2003 roku. Organy administracji oparły swoje decyzje na przepisach prawa Unii Europejskiej, które weszły w życie po dacie stwierdzenia uchybień. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego; zwraca nadpłacony wpis sądowy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. kwotę 2 867 zł /słownie: dwa tysiące osiemset sześćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego IV. zwraca na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. kwotę 150 zł /słownie: sto pięćdziesiąt złotych/ tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.
Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. (zwana dalej Spółką) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (zwany dalej GITD) z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, (zwany dalej WITD) z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] nakładającą na Spółkę, karę pieniężną w wysokości 15 000,00 zł.
W dniu 30 kwietnia 2004 r. pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego zakończyli kontrolę przedsiębiorstwa A. Sp. z o.o. Na podstawie tej kontroli sporządzono protokół, w którym stwierdzono : skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego, nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego, okazana podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówka nie zawierała przepisowych wpisów: imienia lub nazwiska kierowcy, miejsca lub daty końcowej używania wykresówki, nieokazano wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie.
W wyniku stwierdzonych uchybień WITD decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 36 600 złotych, ograniczając jej wysokość do kwoty 30 000 złotych. Po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy - GITD decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję WITD i nałożył karę pieniężną w kwocie 29 500 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi T. P. - A. sp. z o.o. na decyzję GITD z dnia [...] października 2005 r., wyrokiem z dnia w dniu 27 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 17/06 uchylił zaskarżoną decyzję. W następstwie złożonej skargi kasacyjnej NSA wyrokiem z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1154/06 stwierdził, że kwestionowany wyrok odpowiada prawu, a złożona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. W konsekwencji powyższego GITD decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], uchylił decyzję WITD z dnia [...] grudnia 2004 r. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy WITD decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], nałożył na T. P. karę pieniężną w wysokości 30 000 złotych. GITD po rozpatrzeniu odwołania spółki decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy WITD, decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] nałożył karę pieniężną w wysokości 36 600 złotych, ograniczoną do kwoty 30 000 złotych. Od tej decyzji spółka złożyła odwołanie, GITD decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] utrzymał w całości decyzję organu I instancji w mocy.
Skargę na powyższą decyzję wniosła. WSA w Warszawie po rozpoznaniu skargi wyrokiem z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2053/10, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji WITD z dnia [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie może ujść uwadze fakt, że w osnowie decyzji organu I instancji wskazano, iż sprawa dotyczy T. P. działającego jako A. Sp. z o.o. Czytając literalnie wydaną decyzję należy dojść do wniosku, że dotyczy ona postępowania prowadzonego w sprawie T. P., a jedynie doręczona została reprezentowanej przez pełnomocnika Spółce. Tym samym użycie w osnowie decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. sformułowania wskazującego, że wydana jest ona w sprawie T. P. działającego jako A. Sp. z o.o., przy jednoczesnym zaadresowaniu jej do innego podmiotu, prowadzi do wątpliwości, kto jest stroną postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.
WITD decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] nałożył na T. P. karę pieniężną w wysokości 36 600, 00 zł, którą ograniczono do 30 000, 00 zł. GITD decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] uchylił decyzje WITD.
WITD decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] nałożył na T. P. karę pieniężną w wysokości 15 000 zł. GITD decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] chylił decyzję WITD i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ.
WITD decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] nałożył na T. P., karę pieniężną w wysokości 15 000,00 zł. W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w okresie od lipca do listopada 2011 r. ustalono, że w okresie objętym kontrolą tj. wrzesień – listopad 2013 r. Spółka wykonywała przewóz drogowy na potrzeby własne. W związku z tym organ uznał, że Spółka jest stroną postępowania administracyjnego wszczętego w wyniku kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa zakończonej protokołem kontroli z dnia 30 lipca 2004 r., nie zaś T. P. działający jako A. Sp. z o.o. Organ wskazał, m.in., że w toku kontroli przedsiębiorca nie okazał żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy umożliwiającą przestrzeganie przez kierowcę przepisów czasu jazdy, przerw i odpoczynków, okazał jedynie dokumenty z których wynikają zasady wynagradzania kierowców. W przedmiotowej sprawie przedsiębiorca nie dopełnił swoich obowiązków gdyż kierowca nie przestrzegał przepisów w konsekwencji czego naruszył dopuszczalne normy. Okoliczności sprawy i dowody wskazują, że przedsiębiorca miał wpływ na powstanie naruszeń, które nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, które mógł przewidzieć. Organ postanowił umorzyć postępowanie w zakresie naruszenia opisanego pod lp. 13.3 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm., zwane dalej u.t.d.), tj. nieprawidłowe operowanie przełącznikiem urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy – za każdy dzień.
Odwołanie od tej decyzji wniósł T. P. domagając się jej uchylenia w całości. Podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób jednoznacznie stwierdzić, czy strona wykonywała transport własnymi środkami czy też środkami transportu firm trzecich działających na zlecenie odbiorcy. Nadto odwołujący podniósł, że ukarano go kilkakrotnie za to samo naruszenie jednego kierowcy w odniesieniu do W. G.
GITD decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję WITD. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 1-5 rozporządzenia WE nr 561/2006, kierowca korzysta z dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku. W każdym 24 godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku. Dzienny okres odpoczynku może zostać przedłużony do rozmiarów regularnego lub skróconego tygodniowego okresu odpoczynku. Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku między dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku. Na zasadzie odstępstw od przepisów ust. 2 w ciągu 30 godzin od zakończenia dziennego lub tygodniowego okresu odpoczynku, kierowca należący do kilkuosobowej załogi musi skorzystać z kolejnego dziennego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 9 godzin. Jeśli kierowca dokona takiego wyboru, dzienne okresy odpoczynku i skrócenie tygodniowe okresy odpoczynku poza bazą można wykorzystać w pojeździe, o ile posiada on odpowiednie miejsce do spania dla każdego kierowcy i pojazd znajduje się na postoju. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do 1 godziny - karą pieniężną w wysokości 100 zł i za każdą następną rozpoczętą godzinę w wysokości 200 zł. GITD stwierdził, że w dobowym okresie rozliczeniowym rozpoczętym przez prowadzącego pojazd A. Ł. o godz. 02:10 dnia 14 listopada 2003 r. (tarcza tachografu opisana za dzień 14 października 2003 r.) kierowca odebrał najdłuższy nieprzerwany odpoczynek od godziny 12:10 do godziny 14:50 dnia 14 listopada 2003 r. w wymiarze 2 godziny 40 minut. Kierowca skrócił więc dzienny czas odpoczynku wobec wymaganej normy 9 godzin o czas 6 godzin i 20 minut - całkowity czas prowadzenia pojazdu wyniósł 16 godzin i 40 minut, został przekroczony wobec przedłużonego 10-cio godzinnego okresu prowadzenia o 6 godzin i 40 minut. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że naruszenie w postaci skrócenia dziennego czasu odpoczynku (zwłaszcza w tak znacznych jak w niniejszej sprawie rozmiarach) realnie zagrażają bezpieczeństwu w ruchu drogowym i są powodem wypadków i kolizji powodowanych przez przemęczonych prowadzących wieloletnie pojazdy kierowców. W ocenie GITD brak jest możliwości uwzględnienia przesłanek egzoneracyjnych, o jakich mowa w art. 92 b u.t.d. Właściwa organizacja i dyscyplina pracy ogólnie wymagana w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych implikuje obowiązek bezwzględnego przestrzegania przez kierowców norm prowadzenia pojazdów, respektowania wymiarów wymaganych przerw i odpoczynków.
Spółka złożyła skargę na opisaną decyzję GITD z dnia [...] lipca 2013 r. do WSA w Rzeszowie wnosząc o uchylenie w całości decyzji obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania w tym wynagrodzenia radcy prawnego według norm przepisanych.
Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 77 § 1, 80, 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz
2) prawa materialnego przez:
a) błędną wykładnię art. 10 u.t.d. w wyniku której GITD przyjął, że spółka może zostać ukarana za naruszenie przepisów, które w dacie przeprowadzenia kontroli w ogóle nie obowiązywały,
b) niewłaściwe zastosowanie art. 92a ust. 6 u.t.d., a to przez zastosowanie załącznika nr 3 u.t.d., w rezultacie czego wobec Spółki nałażono kary za naruszenie przepisów prawa unijnego nieobowiązujących w okresie którego kontrola dotyczyła,
c) zastosowanie przepisów:
- rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, oraz zmieniającego rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 i WE nr 2135/98, jak też uchylającego rozporządzenia Rady EWG nr 3820/85,
- rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,
nie obowiązujących, jak też których naruszenie nie było sankcjonowane w okresie którego dotyczyła kontrola tj. w 2003 r.,
3) konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego poprzez rażące naruszenie zasady nie działania prawa wstecz,
4) art. 92b ust. 1 oraz 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez niezastosowanie będące wynikiem naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.
W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że przeprowadzona kontrola dotyczyła roku 2003, z a zatem okresu sprzed 10 lat. Ma to znacznie wobec faktu przystąpienia RP do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r., a zatem później niż uchybienia stwierdzone w Spółce za rok 2003. W związku z tym podniesiono, że Spółka nie mogła naruszyć w 2003 r. powołanych w decyzji rozporządzeń WE o Rady EWG.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuję;
Skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu.
W pierwszej kolejności wypada podnieść, iż istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Natomiast zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Stosownie to tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd w pełni podziela zarzut skarżącej Spółki, podnoszący powołanie przez Organy niewłaściwej podstawy prawnej w zaskarżonych decyzjach. Nie podlega wątpliwości, iż Skarżąca Spółka nie mogła dopuścić się zarzucanych jej naruszeń przepisów prawa Unii Europejskiej, skoro w czasie kontroli przepisy te nie obowiązywały w systemie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej.
W protokole kontroli znajduje się opis uchybień stwierdzonych w działaniach Spółki w roku 2003 r. W rezultacie zarzucane skarżącej uchybienia zostały stwierdzone w okresie sprzed wejścia w życie przytoczonych jako podstawa decyzji organu pierwszej i drugiej instancji przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. L 370 z 31 grudnia 1985, str. 21; zwane dalej rozporządzeniem z dnia 20 grudnia 1985 r.) oraz rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, oraz zmieniającego rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 i WE nr 2135/98, jak też uchylającego rozporządzenie Rady EWG nr 3820/85 (Dz.U.UE L z dnia 11 kwietnia 2006 r.; zwane dalej rozporządzeniem z dnia 15 marca 2006 r.). Pierwszy z tych aktów prawnych stał się częścią krajowego porządku prawnego z dniem 1 maja 2004 r. natomiast drugi w dniu 1 maja 2006 r.
Nie stanowi kwestii, iż wykonujący transport drogowy nie może naruszyć regulacji, które nie obowiązują w czasie stwierdzonego przez organ zachowania. Powołanie się na przepisy, które weszły w życie po czasie stwierdzonych przez organ nieprawidłowości narusza podstawową zasadę demokratycznego państwa prawnego niedziałania prawa wstecz. Zgodzić się wypada ze stanowiskiem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2013 r. o sygn. akt III SA/Gd 810/12, iż kara administracyjna za czyn zakazany mający charakter zdarzenia jednorazowego, czasowo zamkniętego, powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia tj. naruszenia zakazu. Jeżeli według organów inspekcji transportu drogowego skarżąca Spółka nie wywiązała się z obowiązków ciążących na niej według stanu prawnego obowiązującego w czasie kontroli, to w pierwszej kolejności należało w decyzji ustalić jakie przepisy zostały naruszone, następnie ustalić czy na chwilę wydawania decyzji o nałożeniu kary przepisy te nadal obowiązują, a jeżeli nie, to czy istniejące regulacje prawa powszechnie obowiązującego nadal sankcjonują stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia. Dopiero ustalenie, że w stanie prawnym z chwili podejmowania decyzji o nałożeniu kary istnieje norma prawna w ten sam sposób kształtująca obowiązki przedsiębiorcy i norma prawna sankcjonująca ich niezachowanie, dopuszczalne jest nałożenie na stronę postępowania sankcji administracyjnej za stwierdzone naruszenia przepisów. Jeżeli bowiem na dzień podejmowania decyzji norma taka nie obowiązuje jak również nie obowiązuje norma intertemporalna, o skutku przedłużającym stosowanie do spraw niezakończonych normy sankcjonowanej, to z uwagi na brak podstawy prawnej nie istnieje prawnie dopuszczalna możliwość administracyjnego karania przedsiębiorcy. Jednocześnie, obowiązkiem organu jest wyjaśnienie, która z regulacji sankcjonujących zachowanie jest dla przedsiębiorcy względniejsza a więc która z nich przewiduje mniejszą dla niego dolegliwość. W przypadku kar pieniężnych za dopuszczalne uznać wypada zastosowanie przepisów przewidujących na chwilę rozstrzygania niższą wysokość kary. Z treści zaskarżonych o WSA decyzji administracyjnych, po pierwsze nie wynika, które regulacje zostały przez nią naruszone w 2003 r., po drugie czy na chwilę wydawania decyzji obowiązuje norma prawna nadal sankcjonująca to zachowanie, i która z tych norm jest dla Spółki łagodniejsza.
Za przyjęciem dyrektywy nakazującej stosowanie wobec przedsiębiorcy przepisów względniejszych przemawiają zasady płynące z treści Rekomendacji nr 91 Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie sankcji administracyjnych. W świetle jej postanowień, żadnej sankcji nie można nałożyć z racji czynu, który w czasie popełnienia nie stanowił postępowania sprzecznego z obowiązującymi normami, a w przypadku, gdy odpowiednie normy naruszono w czasie, gdy obowiązywała sankcja mniej uciążliwa, później wprowadzonej sankcji surowszej nie można nakładać, natomiast wejście w życie mniej represyjnych postanowień powinno działać na korzyść osoby, wobec której władza rozważa nałożenie sankcji.
Oparcie decyzji administracyjnej na wyłącznym stwierdzeniu naruszeń przepisów prawa nie obowiązujących Spółkę w czasie objętym kontrolą i nałożenie na nią kary pieniężnej narusza konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz. Zasada ta wynika z treści art. 2 Konstytucji RP, która stanowi, że Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Dowodem istnienia w polskim porządku prawnym zakazu retroakcji jest art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 ze zm.). Przepis powyższy stanowi : w uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym.
Błędne jest stanowisko GITD oparte na wyroku NSA z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1154/06. Sąd odwoławczy w przytoczonym w odpowiedzi na skargę zdaniu stwierdza bowiem, że powołanie się przez GITD na przepisy UE nie spowodowało zmiany przedmiotu sprawy, a tym samym nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. NSA stwierdzając tożsamość przedmiotową sprawy administracyjnej uznał, że stosowanie przez organ odwoławczy norm porządku prawnego UE, nie narusza zasady dwuinstancyjności gdyż sprawę nadal należy rozpatrywać w obszarze przepisów dotyczących prowadzenia transportu drogowego. Z tej wypowiedzi nie można wyciągać wniosku o dozwoleniu stosowania norm nieobowiązujących Spółkę w 2003 r. Na ten temat NSA w przytoczonym wyżej wyroku wypowiada się bowiem następująco : W tej sprawie nałożono kary pieniężne za stwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej w lipcu 2004 r. uchybienia dotyczące dokumentacji transportowej za rok 2003, stąd obowiązek jej przechowywania nie mógł wynikać z przepisów innych niż te, które znajdowały zastosowanie w roku 2003, i według których wówczas powinien działać przedsiębiorca transportowy, gdyż regulacjom unijnym podlega dopiero od 1 maja 2004 r.
Powoływanie się przez Organy na art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454), nie tłumaczy stwierdzonego przez Sąd naruszenia zakazu niedziałania prawa wstecz. Należy przypomnieć, iż w świetle tej regulacji : przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Powyższy przepis nie zwalniał Organu od obowiązku udzielenia odpowiedzi czy przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, regulują w sposób względniejszy dla Spółki wysokość kar pieniężnych za zarzucane Jej naruszenia. Należy też dodać, że przytoczona regulacja ustawy nowelizującej w zakresie, w jakim - w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie - nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm.) w brzmieniu nadanym wyżej ustawą nowelizującą, przewidującą wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną, została uznana przez TK w wyroku z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. akt P. 36/12, (Dz.U. z 2013r., poz. 928), za niezgodną z art. 2 Konstytucji RP. Przepisy intertemporalne nie zwalniały organu od konieczności wskazania w podstawach prawnych decyzji tych regulacji, które zostały naruszone zachowaniem Spółki w chwili stwierdzania nieprawidłowości. Bez przytoczenia tych regulacji nie jest możliwe skontrolowanie przez Sąd, czy w chwili wydawania decyzji istnieje w porządku prawnym norma prawna, traktująca zachowanie przedsiębiorcy w taki sam sposób jak w chwili jego podejmowania.
Reasumując, decyzje organu Inspekcji Transportu Drogowego oparły na przepisach, które niewątpliwie nie obowiązywały w czasie zakończonej wobec skarżącej Spółki kontroli. Ten sposób zastosowania przepisów nakładających na administrowanych kar pieniężnych stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 K.p.a. Decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera uzasadnienia przekonującego do stosowania wobec strony przepisów nie obowiązujących w chwili dokonywania sankcjonowanych zachowań. Na jej podstawie nie jest możliwe skontrolowanie legalności dokonanej względem strony konkretyzacji norm prawa materialnego. Organ odwoławczy utrzymując w mocy wadliwą decyzję WITD dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
Skala stwierdzonych naruszeń prawa obliguje Sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło