II SA/Rz 998/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia -skargę oddala- Przedmiotem skargi T. F. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Starosty Powiatu [...] (dalej w skrócie: "organ I instancji") z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] organ I instancji odmówił wydania decyzji nakładającej obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko prowadzonej działalności gospodarczej w młynie gospodarczym w [...] użytkowanym przez W. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo – Produkcyjno – Handlowo - Usługowe "A." W. K. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 15 października 2012 r. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] organ I instancji odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]września 2012 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] SKO uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] organ I instancji odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...]. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 31 maja 2017 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. W dniu 12 czerwca 2017 r. skarżąca nadała w placówce operatora pocztowego pismo zatytułowane jako "skarga" na powyższe postanowienie, skierowane bezpośrednio do SKO. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej w skrócie: "Kpa") odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Wskazało również na treść art. 57 § 5 Kpa, zgodnie z którym powyższy termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane m. in. w polskiej placówce pocztowej. Konkludując SKO stwierdziło, że zażalenie skarżącej zostało wniesione po upływie prawem przewidzianego terminu. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie SKO w której zarzuciła naruszenie: - zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, art. 77 Kpa i przewlekanie postępowania administracyjnego, - przedłużanie terminu załatwienia sprawy bez podstawy faktycznej i prawnej, gdyż nie zbierano dodatkowych dowodów ani nie czekano na rozstrzygnięcie innego organu, - nierespektowanie przez organy obu instancji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jaki zapadł w tej sprawie, a którego odpis znajduje się w aktach sprawy sygn. II SA/Rz 1023/09 - do dnia wniesienia skargi dyspozycje zawarte w wyroku Sądu są ignorowane przez organy obu instancji, - dokonanie błędnej wykładni przepisów postępowania administracyjnego, gdyż postępowanie powinno zakończyć się decyzją a nie postanowieniem zwłaszcza, że było to postępowanie wznawiane, gdyż na poprzednią decyzję organu I instancji (decyzja i postanowienie mają ten sam numer sprawy) było skutecznie złożone odwołanie do SKO, a także ze względu na ważność sprawy, - bezprawne i bezzasadnie nieuwzględnienie skargi nadanej w dniu 12 czerwca 2017 r., która nie była li tylko zażaleniem na postanowienie, lecz była wnioskiem o przywrócenie terminu, gdyż o swoich kłopotach zdrowotnych skarżąca powiadamiała organy obu instancji, ponadto wnosiła o rozpatrywanie tej sprawy w terminach przewidzianych dla decyzji, gdyż sprawa ta jest niezwykle ważna i toczy się od 2008 r., a o pewnych okolicznościach sprawy skarżąca dowiedziała się dopiero w 2016 r. (jako strona nie miała możliwości zapoznania się z protokołem z kontroli młyna i udało się to dopiero w 2016 r.). W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podała, że po uchyleniu decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r., organ I instancji sporządził zawiadomienie o wszczęciu postępowania o treści tożsamej z pismem wszczynającym wcześniej prowadzone postępowanie. Zarzuciła również, że organ I instancji opiera się bezkrytycznie na twierdzeniach właścicieli młyna oraz treści protokołu Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...]. Dalej wskazała, że w dniu 26 maja 2017 r. doręczono jej pismo stanowiące odpowiedź na pismo skarżącej z dnia 15 maja 2017 r., a następnie w dniu 29 maja 2017 r. doręczono jej postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Zdaniem skarżącej, rozstrzygniecie sprawy winno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, jak również powinien przysługiwać jej 14 – dniowy termin do wniesienia odwołania od takiej decyzji. Wreszcie zarzuciła, że działania organów obu instancji mają na celu przeciąganie sprawy aby uniemożliwić skarżącej obronę swoich praw. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Zdaniem SKO, skarżąca nie wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia [...] maja 2017 r., co obligowało organ odwoławczy do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie: "Ppsa"), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 Ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, w związku z czym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 141 Kpa wprowadza zasadę, zgodnie z którą zażalenie przysługuje stronie tylko w przypadkach, gdy kodeks tak stanowi (§ 1) oraz określa, że zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie (§ 2). Oznacza to, że lista postanowień, na które przysługuje zażalenie jest zamknięta, a prawa do wniesienia zażalenia nie można domniemywać, ponieważ w każdym przypadku musi ono wynikać z konkretnego przepisu kodeksu (lub przepisu pozakodeksowego) określającego, że od danego postanowienia służy zażalenie. Zgodnie z art. 149 § 3 i 4 Kpa, odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Bezzasadny jest zatem zarzut skarżącej, iż organ I instancji powinien orzec o odmowie wznowienia postępowania w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie. Złożenie zażalenia z uchybieniem terminu powoduje różne skutki procesowe w zależności od tego, czy żalący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (art. 58 § 1 i 2 Kpa), czy też z takim wnioskiem nie wystąpił. Jeśli wnoszący zażalenie nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 Kpa). Uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia i stwierdzenie tej okoliczności przez organ odwoławczy, nie zależy od uznania tego organu i jest okolicznością obiektywną. Rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w myśl art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa (podobnie w wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r. I OSK 552/11). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że SKO prawidłowo uznało, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]. Jak wynika z akt administracyjnych organu I instancji, postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 31 maja 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 62). W postanowieniu zawarte zostało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego. Oznacza to, że skarżąca powinna wnieść zażalenie najpóźniej w dniu 7 czerwca 2017r. Natomiast skarżąca dopiero w dniu 12 czerwca 2017 r. nadała w placówce operatora pocztowego pismo opatrzone datą "7 czerwca 2017 r." zatytułowane jako "skarga na decyzję starosty [...]", które SKO prawidłowo potraktowało jako zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu pisma skarżąca wniosła bowiem o "uchylenie postanowienia z dnia [...].05.2017 r. o znaku [...]". W tej sytuacji obowiązkiem SKO było wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Sąd dostrzegł niedokładność w sentencji zaskarżonego postanowienia, albowiem SKO błędnie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia "odwołania", a nie jak powinno być prawidłowo "zażalenia", jednakże uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Uzasadnienie prawne zaskarżonego postanowienia jest prawidłowe, wynika z niego jednoznacznie, że przedmiotem rozstrzygnięcia było zażalenie na postanowienie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]. Nie można również zgodzić się z zarzutem skarżącej, iż jej zażalenie było jednocześnie prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]. Przywrócenie terminu uregulowane w art. 58 i nast. Kpa może nastąpić wyłącznie na wyraźny i jednoznaczny wniosek zainteresowanego, a sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu (tak m. in. w wyrokach NSA z dnia 15 lipca 2016 r. II OSK 759/16, z dnia 17 lutego 2012 r. II OSK 2287/10). Zarówno z oznaczenia pisma z dnia 7 czerwca 2017 r. jak i z jego uzasadnienia nie wynika, aby intencją skarżącej było złożenie prośby o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]. Jak powyżej wskazano, przepisy prawa nie przewidują możliwości przywrócenia terminu "z urzędu", bez stosownego wniosku osoby zainteresowanej. Z powyższych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Ppsa. Na marginesie wskazać należy, że wobec wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu do jego wniesienia, SKO w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo nie wypowiedziało się w kwestiach merytorycznych sprawy. Z kolei Sąd w niniejszej sprawie badał zaskarżone postanowienie pod względem jego zgodności z prawem. Nie mają więc żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania, czy też niezastosowania się przez organy obu instancji do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartego w przywołanym wyroku sądu administracyjnego. Brak było zatem podstaw do odnoszenia się do tych zarzutów skargi, które nie są związane z kwestionowaniem prawidłowości rozstrzygnięcia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.