II SAB/Rz 162/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. T. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Zakładu Karnego w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego D. T. z dnia 12 września 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Zakładu Karnego w [...] na rzecz skarżącego D. T. kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi D. T. (dalej w skrócie: "skarżący") reprezentowanego przez adw. A. C. jest bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (dalej w skrócie: "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 12 września 2021 r. skarżący zwrócił się do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, poprzez udzielenie informacji, czy Zakład Karny w [...] korzysta z kapelana, a jeśli tak, na podstawie jakiej umowy, oraz jakie są miesięczne koszty od stycznia 2020 r. W dniu 8 października 2021 r. do Zakładu Karnego w [...] wpłynęła skarga skarżącego (opatrzona datą 4 października 2021 r.) na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wobec powyższego skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się zwłoki w wydaniu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w dniu 12 września 2021 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji skarżący na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wskazał, aby odpowiedź przesłać na adres poczty elektronicznej podany we wniosku. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W dniu 12 października 2021 r. organ przesłał na podany we wniosku adres elektroniczny skarżącego pismo opatrzone datą 16 września 2021 r., w którym poinformował, że Zakład Karny w [...] wraz z Oddziałem Zewnętrznym w [...] Zakładu Karnego w [...] korzysta z pracy dwóch kapelanów. Kapelani zatrudnieni są na 0,10 etatu, na podstawie umów o pracę z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz z dnia [...] września 2019 r. Średnie miesięczne koszty zatrudnienia w okresie od stycznia 2020 r. do końca sierpnia 2021 r. wynosiły: w przypadku kapelana wykonującego obowiązki w Zakładzie Karnym w [...] - 492,17 zł; w przypadku kapelana wykonującego obowiązki w Oddziale Zewnętrznym w [...] Zakładu Karnego w [...] - 481,42 zł. Ponadto organ dołączył do pisma załącznik ze stosownym zestawieniem. W odpowiedzi na skargę z dnia 20 października 2021 r. organ wniósł o umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego oraz o odstąpienie od obciążania organu kosztami postępowania. Organ wyjaśnił, że do załatwienia przedmiotowej sprawy i sporządzenia projektu odpowiedzi na wniosek, kierujący jednostką penitencjarną wyznaczył funkcjonariusza na co dzień realizującego inne obowiązki, tj. zajmującego się postępowaniami w sprawach próśb, wniosków i skarg osadzonych oraz sprawami związanymi z oświadczeniami majątkowymi funkcjonariuszy. Z uwagi na zaplanowany w dniach od 18 do 26 września 2021 r. urlop i brak osoby zastępującej, wyznaczony funkcjonariusz niezwłocznie podjął działania celem załatwienia sprawy. Po uzyskaniu niezbędnych pisemnych informacji od komórki kadrowej sporządził projekt odpowiedzi na wniosek, który został podpisany przez kierującego jednostką w dniu 16 września 2021 r. Po powrocie do służby po zakończonym urlopie wyznaczony funkcjonariusz dołączył podpisaną odpowiedź do teczki sprawy, uznając ją za wersję "ad acta", a samą sprawę za zakończoną. Organ nadmienił, że charakter i sposób realizowanych "na co dzień" obowiązków przez wyznaczonego funkcjonariusza, związany z tradycyjnym udzielaniem odpowiedzi na wnioski prośby i skargi (tj. za pośrednictwem poczty), a także znaczna ilość realizowanych obowiązków służbowych i brak osoby zastępującej, przyczyniły się do nieprzekazania skarżącemu sporządzonej odpowiedzi droga elektroniczną. Po odebraniu skargi w dniu 8 października 2021 r., kierujący jednostką nakazał przeanalizować sprawę i sporządzić stosowną odpowiedź. Niezwłocznie po ustaleniu braku odpowiedniego załatwienia sprawy, w dniu 12 października 2021 r., pocztą elektroniczną przekazano skarżącemu odpowiedź z dnia 16 września 2021 r., tym samym zrealizowano obowiązek udostępnienia informacji publicznej i uczyniono zadość jego żądaniom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. ma miejsce wtedy, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, dalej: u.d.i.p.). Ustawa definiuje informację publiczną w art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2, podmioty zobowiązane do jej udzielenia w art. 4 ust. 1-3 oraz tryb jej udostępniania i ograniczenia w tym zakresie. I tak zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Z kolei w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Z przepisów u.d.i.p. wynika, że podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności, nawet jeśli żądane informacje nie stanowią informacji publicznej - w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeśli wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek: (1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) lub (2) wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub (3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się - art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) lub (4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. Jeśli natomiast żądana informacja nie jest informacją publiczną, wystarczy że o fakcie tym organ powiadomi wnioskodawcę zwykłym pismem. Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi zatem wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje w przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej terminach odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego w [...] jest podmiotem w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., który mieści się w zakresie podmiotowym stosowania tej ustawy, w związku z czym zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Również wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów cyt. ustawy i okoliczność ta nie jest kwestionowana przez organ, który udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji po złożeniu skargi na bezczynność. W przedmiotowej sprawie, co jest bezsporne, organ w ustawowym terminie nie udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej. Skarżący wniosek o udzielenie informacji publicznej złożył w dniu 12 września 2021 r., zaś organ udzielił odpowiedzi w dniu 12 października 2021 r. Wobec powyższego skarga na bezczynność podlegała uwzględnieniu. Zauważenia przy tym wymaga, że bez wpływu na ocenę tej bezczynności pozostaje kwestia możliwości zapewnienia prawidłowej organizacji pracy przez organ (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Łd 3/20), czy też wystąpienie trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami, np. poczty elektronicznej czy systemu ePuap w zakresie udzielania informacji publicznej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Gd 137/19). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, Dyrektor Zakładu Karnego w [...] dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia 12 września 2021 r. Z racji jednak na fakt, że organ w dniu 12 października 2021 r., po wpłynięciu w dniu 8 października 2021 r. skargi, udzielił żądanej informacji zgodnie z wnioskiem, Sąd nie zobowiązywał organu do załatwienia wniosku skarżącego. Stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). W tej mierze uwzględnić należało fakt, iż organ nie pozostawił wniosku skarżącego bez odpowiedzi, lecz się do niego szybko ustosunkował, a niezgodny z prawem sposób rozpoznania wniosku nie wynikał z lekceważenia przepisów prawa. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 201 § 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.