II SAB/Rz 165/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na bezczynność Komendanta Komisariatu Policji w [...] w przedmiocie braku udzielenia odpowiedzi na wniosek - postanawia – odrzucić skargę. B. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Komendanta Komisariatu Policji w [...] (dalej także: "Komendant") w przedmiocie braku udzielenia odpowiedzi na wniosek. Wskazał, że wystąpił do Komendanta jako do organu, a "nie do żadnej sprawy". Dlatego też adresat był obowiązany do udzielenia odpowiedzi na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Odpowiedzi jednak nie uzyskał. W dalszej części skargi składający ją zacytował przepisy K.p.a. dotyczące prawa składania skarg i wniosków oraz terminów załatwiania spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd uzależniona jest od tego, czy skarga jest dopuszczalna. O takiej dopuszczalności przesądza zaś m. in. to, czy jej przedmiot mieści się w ogóle w kognicji sądu administracyjnego. Formy działalności organów administracji publicznej, które stanowią przedmiot skarg rozpoznawanych przez sąd administracyjny określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz.935 ze zm.). W pkt 8 przewiduje on, że sąd może kontrolować bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zatem kontrola odnosi się do wypadków, gdy organ zobowiązany był do wydania decyzji, postanowienia czy pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego bądź też podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem tych podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej następnie "K.p.a.", postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei, w pkt 9 artykułu 3 P.p.s.a. ustawodawca dopuścił możliwość kontroli bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, w myśl art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Powołane unormowania stanowią więc o tym, że aby poddać kontroli bezczynność organu administracji publicznej, to organ ten musiał mieć wynikający z odpowiednich regulacji prawnych obowiązek wydania jednego z określonych wyżej aktów administracyjnych jak decyzja czy postanowienie, względnie był on zobligowany do podjęcia jakiegoś aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej, a dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i albo nie podjął w sprawie żadnych czynności albo też nie wydał określonego rozstrzygnięcia czy też nie podjął jakiegoś aktu/czynności w prawnie ustalonym terminie. Innymi słowy, skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz w razie niewydania pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.07.2012r. I OSK 1620/12). W niniejszej sprawie Skarżący zakwestionował bezczynność Komendanta w związku z brakiem udzielenia przez ten Organ odpowiedzi na Jego pismo z dnia 22 kwietnia 2024 r. Skarżący zwrócił się w nim o "niezwłoczny zwrot sprzętu w postaci: "[...]". Przekazując wskazaną na wstępie skargę Organ wskazał, że jest to skarga w związku z wnioskami dowodowymi składanymi do postępowania przygotowawczego [...]. W takich okolicznościach, zdaniem Sądu, brak podstaw do przyjęcia, że Komendant, działając w ramach prowadzonego postępowania przygotowawczego na podstawie unormowań Kodeksu postępowania karnego zobligowany był do podjęcia aktu czy czynności wyszczególnionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., które generalnie bazują na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego bądź Ordynacji podatkowej. Oznacza to zaś, że Skarżący nie może domagać się zbadania działań Komendanta w tym zakresie na drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro bowiem nie ma przepisu powszechnie obowiązującego prawa publicznego, dającego podstawę do działania organu w jednej z form wskazanych wyżej, to nie można tym samym mówić o jego bezczynności w zakresie, jaki objęty jest kontrolą sądu administracyjnego. Ponadto, w złożonej skardze Skarżący powołał się na przepisy zawarte w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanym: "Skargi i wnioski". Regulują one zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. W ugruntowanym już w tym przedmiocie orzecznictwie sądowym podkreśla się, że tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i nast. K.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Innymi słowy, czynności podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów działu VIII K.p.a. (art. 221-256 k.p.a.), odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 § 2 pkt 1-8 P.p.s.a. i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Skoro bowiem w postępowaniu z Działu VIII K.p.a. brak jest podstaw do rozstrzygania w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., to postępowanie to ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w postępowaniu skargowo-wnioskowym nie stosuje się przepisów działu II K.p.a., ponieważ w odróżnieniu od postępowania administracyjnego postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, ale zawiadomieniem o załatwieniu sprawy, które nie zostało zaliczone przez ustawodawcę do aktów i czynności podlegających kontroli sądów administracyjnych [por.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie z 12.11.2019 r. VII SA/Wa 2280/19, postanowienie WSA w Poznaniu z 19.09.2018 r. II SAB/Po 63/18, postanowienie WSA w Gdańsku z 11.09.2017 r. III SA/Gd 646/17). W takiej więc sytuacji, skarga kwestionująca działanie organu jako podjęte w trybie powołanych wyżej przepisów nie może podlegać rozpatrzeniu przez sąd administracyjny, bowiem nie mieści się w zakresie przedmiotowym sprawowanej przez ten sąd kontroli. Poza tym, zauważenia wymaga też, że wprawdzie w złożonej skardze Skarżący stwierdził, że swój wniosek do Komendanta złożył jako do organu, "a nie do żadnej sprawy", jednak co innego wynika już tylko z tego wniosku, ale także z pisma Organu przekazującego skargę do Sądu. Zauważenia więc wymaga, że w przedmiotowym piśmie z dnia 22 kwietnia 2024 r. Skarżący powołał się na sygnaturę: [...]. Jak wynika z pisma Komendanta przekazującego tę skargę do Sądu, jest to w istocie wniosek dowodowy złożony do postępowania przygotowawczego prowadzonego pod powyższą sygnaturą. Okoliczność powyższa wynika zresztą także z innych spraw, które Skarżący zainicjował przed tut. Sądem, np. sprawy zarejestrowanej pod sygn. II SAB/Rz 99/24. W sporządzonym w tej sprawie uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi wydanego w oparciu na przedstawione akta Sąd podał, że postanowieniem z dnia 26 marca 2024 r. Prokuratura Rejonowa w [....] dokonała zatwierdzenia czynności zatrzymania przedmiotów wyszczególnionych w piśmie Skarżącego z dnia 22 kwietnia 2024 r. Powyższe wskazuje na to, że wbrew twierdzeniu Skarżącego, pismo to dotyczyło w istocie będącego w toku postępowania przygotowawczego, którego przebieg regulowany jest przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1248 ze zm.). W związku z tym, wszelka działalność podmiotów podejmowana na podstawie tego właśnie aktu prawnego nie podlega jakiejkolwiek kontroli organów administracji publicznej w oparciu na regulacje zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w konsekwencji nie podlega także badaniu przez sąd administracyjny w postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Możliwość takiej kontroli nie wynika bowiem ani z przepisów tego ostatniego aktu, o czym była już mowa na wstępie przy wskazywaniu zakresu kognicji sądowej ani też ustawa Kodeks postępowania karnego nie zawiera w tym względzie jakichś przepisów szczególnych. W takiej zaś sytuacji, kiedy żaden z przepisów prawa nie stanowi o możliwości wniesienia skargi w zakresie wskazanym przez Skarżącego, to skarga ta musiała zostać odrzucona jako niedopuszczalna, o czym orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1, § 3 P.p.s.a.