II SO/Rz 23/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy z wniosku A. K. przeciwko Przedsiębiorstwu A. S.A. w przedmiocie wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. -postanawia- oddalić wniosek W dniu 17 grudnia 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: "WSA") w Rzeszowie wniosek A. K. o wymierzenie Zarządowi Przedsiębiorstwa A. S.A. (dalej: "A.") grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", za nieprzekazanie do Sądu jego skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie określonym w art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) dalej: "Udip". W uzasadnieniu skargi podano, że 24 stycznia 2013 r. skarżący wniósł za pośrednictwem A. skargę, której podmiot ten nie nadał dalszego biegu. W zainicjowanej sprawie domagał się od ww. podmiotu udostępnienia informacji publicznej w trybie przepisów Udip uznając, że A. jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. Skarżący nadmienił również, że kwestia nieprzekazania skargi do Sądu była już przedmiotem oceny WSA w Rzeszowie w sprawie o sygn. II SO/Rz 3/13, w której wymierzono grzywnę. Od daty wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z 10 września 2013 r. sygn. I OZ 748/13 reformującego postanowienie WSA w Rzeszowie z 5 czerwca 2013 r. sygn. II SO/Rz 3/13, upłynęło trzy miesiące, a A. w dalszym ciągu nie przekazał skargi do Sądu pomimo, że powinien to uczynić w terminie 15 dni od daty jej otrzymania. W odpowiedzi na wniosek Zarząd A. wniósł o jego odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Spółka podała, że nie dopełniła ustawowego obowiązku przekazania skargi, ponieważ jej nie posiada, jako że oryginał pisma zwrócono adresatowi. O fakcie tym poinformowano skarżącego 30 września 2013 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej i zwrócono się do niego, aby w przypadku podtrzymania żądania przesłał skargę Spółce, a ta przekaże ją do WSA w Rzeszowie. Jednak na stanowisko to nie udzielono odpowiedzi, w tym nie nadesłano skargi, co uniemożliwiło wykonanie obowiązku przekazania jej do Sądu. Dlatego żądanie wymierzenia grzywny jest bezpodstawne i przedwczesne. W piśmie z 17 stycznia 2014 r. A. K. podniósł, że wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny, a grzywna wymierzana w trybie art. 55 Ppsa nie ma charakteru jednorazowego. W jego ocenie skierowane do niego przez A. żądania nadesłania skargi pozbawione było podstawy prawnej, a on niezasadnie został obciążony skutkami bezprawnego działania podmiotu zobowiązanego, który zamiast przekazać skargę Sądowi, zwrócił ją skarżącemu. W jego przekonaniu, skoro Spółka pozbawiła się oryginału skargi powinna ponieść tego konsekwencje. Posiada ona ponadto kopię skargi, którą mogła przekazać do Sądu, czyniąc częściowo zadość swoim obowiązkom. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 1 i 2 Ppsa, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi; organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Jednak w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej przekazanie skargi powinno nastąpić w terminie dni piętnastu (art. 21 pkt 1 Udip). Z kolei jak wynika z art. 55 § 1 Ppsa, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Z wnioskiem o wymierzenie grzywny skarżący może wystąpić w każdym czasie po upływie terminu określonego w art. 54 § 2 Ppsa. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, instytucja ta nie ma charakteru jednorazowego i może być wykorzystywana kilkakrotnie, jeżeli po zastosowaniu tego instrumentu dyscyplinującego określony w art. 55 § 1 stan nadal będzie się utrzymywał (por. postanowienie NSA z 6 czerwca 2012 r. sygn. I OZ 418/12; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej "www.orzeczenia.nsa.gov.pl", oraz glosa do tego orzeczenia W. Piątka i A. Skoczylasa opubl. w OSP 2013/7-8, s. 535 i n.). Omawiana grzywna ma charakter dyscyplinująco-represyjny, a jej wymierzenie uzależnione jest nie tylko od samego faktu uchybienia terminu określonego w art. 54 § 2 Ppsa (lub przepisach szczególnych), lecz od wszystkich okoliczności sprawy, które determinują taki stan rzeczy (por. postanowienie NSA z 3 listopada 2009 r. sygn. II OZ 951/09; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, W-wa 2005, str. 259). Celem grzywny jest bowiem spowodowanie, aby organ przekazał sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na nią; ma zapobiec nieuzasadnionemu przetrzymywaniu skargi przez organ (por. postanowienie NSA z 21 maja 2013 r. sygn. I OZ 392/13). Z okoliczności rozpatrywanej sprawy wynika, że A. K. już raz występował z wnioskiem o wymierzenie Zarządowi A. grzywny za niewypełnienie obowiązków z art. 54 § 2 Ppsa. Z wyjaśnień stron wynika ponadto, że po wydaniu przez NSA postanowienia z 10 września 2013 r. sygn. I OZ 748/13, skarżący zwrócił się do organu o wykonanie obowiązku przekazania skargi. Z powodu jednak braku tego dokumentu, z uwagi na jego uprzednie zwrócenie skarżącemu, Spółka zwróciła się do A. K. o jej ponowne nadesłanie, aby możliwe było zadośćuczynienie wymaganiom określonym w Ppsa. Skarżący jednak wyraził stanowisko, że konsekwencje podjętych przez A. działań powinien ponieść wyłącznie ten podmiot, a on nie ma obowiązku archiwizowania dokumentów. Przechodząc do oceny wniosku w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że jego rozpatrzenie było dopuszczalne, ponieważ nie ulega wątpliwości, że pomimo wymierzenia Zarządowi A. grzywny w sprawie o sygn. II SO/Rz 3/13 na podstawie art. 55 § 1 Ppsa, skarga A. K. nadal nie została przekazana do Sądu. Należy jednak mieć na względzie, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia organowi grzywny w każdym przypadku nie wywiązania się przez organ z obowiązków określonych w art. 54 § 2 Ppsa, lecz tylko stwarza taką możliwość. Skorzystanie z omawianej instytucji jest zatem uzależnione od wyników oceny wszystkich okoliczności, które determinują stan niewypełnienia obowiązków przekazania skargi do Sądu. W rozpatrywanym przypadku, mając na względzie czasokres od zakończenia poprzedniej sprawy o sygn. II SO/Rz 3/13, brak było podstaw do uznania złej woli organu w wywiązaniu się z obowiązków określonych w art. 54 § 2 Ppsa. Niesporne jest bowiem, że oryginał skargi został zwrócony skarżącemu. Nie jest jednak tak, że skarżący, w którego interesie powinno być przede wszystkim doprowadzenie do rozpatrzenia skargi, nie dysponuje treścią tego dokumentu, ponieważ jego odpis dołączył do sprawy o sygn. II SO/Rz 3/13. Tak więc powinien on współdziałać z Zarządem A. w celu nadania sprawie biegu, zwłaszcza że organ wykazał wolę wywiązania się z ustawowego obowiązku, tyle że bez współpracy skarżącego nie było to możliwe; przekazaniu powinien podlegać bowiem dokument pochodzący od skarżącego, a nie sporządzona przez organ kopia. Skarżący nie zarzucał natomiast, że nie posiada już tego dokumentu. Dlatego też Sąd uznał, że w obecnej sprawie brak było podstawy do uwzględnienia wniosku o wymierzenie grzywny, ponieważ nieprzekazanie skargi wynikało z czynników w danych okolicznościach niezależnych od Zarządu A. Ewentualne wymierzenie grzywny nie pozwoliłoby na osiągnięcie celu tego instrumentu w postaci przekazania skargi z aktami sprawy do Sądu, a stanowiłoby wyłącznie nieuzasadnioną represję wobec Zarządu A., któremu nie można zarzucić, że od zakończenia poprzedniego postępowania w sprawie o sygn. II SO/Rz 3/13, ponosi wyłączną odpowiedzialność za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji prawa skarżącego do sądu w przedmiotowej sprawie. Takie stosowanie instrumentu określonego w art. 55 § 1 Ppsa nie byłoby do pogodzenia z zasadą równości stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym i lojalności uczestników tego postępowania względem siebie. Wymierzenie grzywny nie jest bowiem celem samym w sobie, lecz powinno być ukierunkowane na osiągnięcie celu w postaci doprowadzenia do rozpoznania sprawy. Wszak grzywna powinna skłonić organ do uniknięcia w przyszłości ponownego naruszenia art. 55 § 1 Ppsa, a jak dowodzi treść akt sprawy cel taki osiągnięto po jej orzeczeniu w sprawie o sygn. II SO/Rz 3/13, ponieważ organ poczuwał się do wywiązania z obowiązku, którego nie mógł jednak zrealizować bez współdziałania skarżącego. Dlatego też Sąd oddalił wniosek A. K. orzekając na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 151 Ppsa. Ubocznie należy wskazać, że skarżący ma w dalszym ciągu możliwość skorzystania z instrumentu określonego w art. 55 § 2 Ppsa, zwłaszcza że sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznych powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Przepis ten przewiduje bowiem, że jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Jak dotychczas nie zgłosił jednak takiego żądania.