II SO/Rz 4/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia SO (del.) Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. G. o wymierzenie Dyrektorowi Gimnazjum nr [...] grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - p o s t a n a w i a - oddalić wniosek o wymierzenie grzywny. II SO/Rz 4/14 Uzasadnienie P. G. w dniu 20 marca 2014 r. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie (zwany dalej WSA) wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Gimnazjum nr [...] w [...] grzywny w związku z nieprzekazaniem jego skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 24 lutego 2014 r. złożył w formie elektronicznej do Dyrektora Gimnazjum w [...] nr [...] skargę na bezczynność tego organu w zakresie informacji publicznej. Podniósł, że mimo upływu terminu 15 dniowego skarga nie została przekazana przez organ. Adwokat W. Z. - pełnomocnik Dyrektora Gimnazjum nr [...] w [...] pismem z dnia 15 kwietnia 2014 r. skierował do WSA pismo zatytułowane: "odpowiedz na skargę w przedmiocie nałożenia grzywny" i wniósł o odrzucenie tej skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że P. G. przed złożeniem skargi do Sądu nie wyczerpał zażalenia do organu wyższej instancji. Zwrócił uwagę, że nietrafna jest argumentacja skarżącego, że to Dyrektor Gimnazjum nr [...] w [...] winien przekazać skargę na bezczynność organu do WSA, która to została złożona do Gimnazjum w dniu 24 lutego 2014 r. Zgodnie z przepisami k.p.a., to sam P. G. zobowiązany było do przekazania w formie pisemnej zażalenia na bezczynność organy administracyjnego, bezpośrednio do organu nadrzędnego nad Gimnazjum nr [...] w [...] Zamiast tego wnioskodawca złożył wniosek o wymierzenie grzywny, który należy traktować jako skargę na bezczynność z wnioskiem o wymierzenie grzywy bezpośrednio do WSA. WSA zwrócił się do skarżącego i organu o nadesłanie skargi jaką wniósł P. G. na bezczynność Dyrektora Gimnazjum nr [...] w [...], wraz z przedstawieniem dowodu potwierdzającego termin i formę wniesienia skargi do organu. W odpowiedzi na wezwanie P. G. nadał w urzędzie pocztowym w dniu 15 maja 2014 r. wydruk skargi na bezczynność Dyrektora Gimnazjum nr [...] w [...] Na tej skardze dopisał, że została ona złożona drogą elektroniczną dnia 24 lutego 2014 r. Pełnomocnik Dyrektora Gimnazjum nr [...] w [...] w dniu 21 maja 2014 r. nadał w urzędzie pocztowym wydruk skargi P. G. na bezczynność wraz z aktami. Wyjaśnił, że skarga została złożona w formie elektronicznej, bez podpisu, a wszelka dokumentacja w przedmiotowej sprawie to wymiana korespondencji w formie poczty elektronicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej jako P.p.s.a.), organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi do sądu administracyjnego przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wyjaśnienia wymaga, że w sprawach z zakresu udostępniania informacji publicznej termin ustawowy do przekazania sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy zastał zakreślony w art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) i wynosi piętnaście dni od dnia otrzymania skargi. Powołany przepis ma zatem szczególny charakter względem art. 54 § 1 P.p.s.a. Sąd podziela stanowisko wyrażane w doktrynie i orzecznictwie, że grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco - represyjny, zaś jej celem jest zapewnienie prawidłowego toku postępowania i zagwarantowanie skarżącemu prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjaśnienia wymaga, że użyte w art. 55 § 1 P.p.s.a. sformułowanie "może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc przyczynę niedopełnienia obowiązku, jak również czas opóźnienia w przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 274/09). Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ piętnastodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2012 r., sygn. I OZ 745/12). Podkreślenia wymaga, że datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (od tego momentu organ zobowiązany jest przekazać w terminie ustawowym skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę).To jednak ta zasada dotyczy skarg składanych za pośrednictwem organu w formie "tradycyjnego pisma papierowego". Natomiast inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku złożenia do organu skargi sporządzonej w formie elektronicznej. W tym miejscu należy powołać tezą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2014 r., sygn. I OPS 10/13, zgodnie z którą w aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 P.p.s.a - nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że regulacje dotyczące wymiany informacji drogą elektroniczną, w tym dokumentów elektronicznych, pomiędzy podmiotami publicznymi a podmiotami niebędącymi podmiotami publicznymi wprowadzono ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r., Nr 235 ze zm.). W art. 2 ust. 1 tej ustawy wymieniono podmioty publiczne, których dotyczy ta ustawa, a w art. 2 ust. 3 wskazano podmioty, do których nie stosuje się przepisów tej ustawy, wśród których początkowo wskazano także sądy administracyjne. Ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 40, poz. 230) zmieniono art. 2 ust. 3 ustawy o informatyzacji, włączając od dnia 17 czerwca 2010 r. sądy administracyjne i powszechne w system informatyczny kraju. W przepisach przejściowych ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne określono obszary prawa, w których można używać dokumentów elektronicznych i podpisów elektronicznych. Przykładowo dokonano nowelizacji art. 63 k.p.a. i dopuszczono możliwość wnoszenia podań w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym, w rozumieniu ustawy 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym. Ustawą o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne nie dokonano jednak zmian w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też w innych ustawach procesowych (kodeksie postępowania cywilnego, kodeksie postępowania karnego), które wprowadzałyby możliwość wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną opatrzonych bezpiecznym podpisem elektronicznym. To jednak w uchwale zwrócono przede wszystkim uwagę, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że pismo procesowe sporządzone w formie elektronicznej, opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym spełnia warunek formalny pisma procesowego, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Podniesiono, że w orzecznictwie NSA przyjmuje się jednolicie, że pismo takie – po jego wydrukowaniu – jest dotknięte brakiem formalnym, który może być uzupełniony przez autora pisma poprzez złożenie podpisu własnoręcznego na jego wydruku. Nie należy jednak tracić z pola widzenia, że pismo procesowe złożone w postaci elektronicznej - w zakresie nieunormowanym szczególnymi przepisami - nie wywołuje skutków prawnych, które ustawa wiąże ze złożeniem pisma procesowego, przy czym nie chodzi o brak formalny pisma, lecz o jego pierwotny, nieusuwalny brak skuteczności spowodowany użyciem nieautoryzowanej techniki (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2009 r., I KZP 39/08, OSNKW 2009, nr 5, poz. 36, z dnia 15 lipca 2010 r., III SW 87/10, OSNP 2011, nr 3-4, poz. 53 oraz z dnia 25 października 2011 r., III SW 70/11, OSNP 2012, nr 11-12, poz. 144). Podkreślić należy, że najwcześniejszą datę, w której pismo - nadane drogą elektroniczną, może być uznane za wniesione do sądu, jest data jego wydrukowania. Wówczas pismo takie uzyskuje wymiar materialny, a więc przyjmuje cechy pisma tradycyjnego. Wykonany wydruk należy, jako pismo wpływające do sądu, oznakować pieczęcią (tzw. prezentatą) oraz podpisem pracownika przyjmującego pismo, ze wskazaniem sądu, daty i godziny wpływu oraz liczby załączników, to jednak w rzeczywistości nie rozstrzyga ona o czasie wykonania wydruku i strona może wykazywać, że wydruku dokonano w innej chwili. Innymi słowy, jakkolwiek w praktyce chwila wydrukowania najczęściej będzie tożsama z chwilą oznakowania pisma prezentatą, to jednak miarodajny jest rzeczywisty czas wydrukowania, wtedy bowiem zapis elektroniczny uzyskuje swą zmaterializowaną - tradycyjną, papierową - formę (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r. sygn., III CZP 9/12). Sąd ustalił, że skarga P. G. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej została złożona drogą elektroniczną do Dyrektora Gimnazjum nr [...] w [...] w dniu 24 lutego 2014 r. Natomiast pełnomocnik organu na wezwanie Sądu nadał w urzędzie pocztowym w dniu 21 maja 2014 r. do WSA - wydrukowaną skargę P. G. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wraz aktami (stanowiącymi pisma w formie poczty elektronicznej). Skarga wpłynęła do WSA w dniu 22 maja 2014 r. (co potwierdza prezentata Sądu). W związku z tym należy uznać, że data wydrukowania przez organ skargi (nadanej drogą elektroniczną) - jest datą wniesienia skargi do Sądu. W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że wydrukowanie przez organ skargi nastąpiło w okresie od 14 maja 2014 r. (tj. data otrzymania wezwania przez pełnomocnika organu) do 21 maja 2014 r. (tj. data nadania skargi do Sądu). Sąd uznaje, że to w tym okresie nastąpiło wydrukowanie przez organ skargi wniesionej drogą elektroniczną, a zatem to w tym okresie została wniesiona skarga do WSA. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut skarżącego, że w niniejszej sprawie organ uchybił obowiązkowi przesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od jej otrzymania. Ponieważ na wezwanie Sądu organ nadesłał wydrukowaną skargę (wniesioną droga elektroniczną) w terminie 7 dni od otrzymania wezwania Sądu, w związku z tym nie zaistniały w sprawie przesłanki do wymierzenia organowi grzywny. Mając powyższe na uwadze, Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny i wniosek w całości oddalił na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 64 § 3 oraz 151 P.p.s.a.