I SA/Sz 100/12
WyrokWSA w Szczecinie2012-04-26
Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Alicja Polańska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie upomnienia pełnomocnikowi zobowiązanego, zamiast bezpośrednio zobowiązanemu, stanowi naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skutkujące niedopuszczalnością egzekucji?Ratio decidendi
Doręczenie upomnienia jest czynnością wierzyciela poprzedzającą wszczęcie egzekucji administracyjnej i powinno nastąpić bezpośrednio do zobowiązanego. Dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego zobowiązany może ustanowić pełnomocnika, któremu doręczane będą pisma. W związku z tym, doręczenie upomnienia pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio zobowiązanemu, nie stanowi podstawy do uznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości podatku VAT. Zarzuty dotyczyły m.in. wygaśnięcia obowiązku z powodu błędnego zarachowania wpłaty, braku doręczenia upomnienia pełnomocnikowi, naruszenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego oraz wad tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Skarbowej uznali zarzuty za niezasadne. Spółka zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej do WSA w Szczecinie, podtrzymując swoje argumenty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. Spółka z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a", Dyrektor Izby Skarbowej orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r., Nr [...], uznającego za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez A A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P, zwanej dalej "spółką", w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]r.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku ww. spółki na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. w wysokości zadeklarowanej przez podatnika. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym w [...] Banku [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczył Bankowi oraz zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 10 października 2011 r.
Spółka pismem z dnia 12 października 2011 r. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 pkt 1, pkt 7, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a. Uzasadniając zarzut wygaśnięcia obowiązku wskazała, że wpłata dokonana w dniu [...]r. w kwocie [...]zł powinna zostać w pierwszej kolejności zarachowana na poczet zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. w kwocie [...]zł, tj. na zobowiązanie o najwcześniejszym terminie płatności, skoro podatnik nie wskazał, na poczet którego zobowiązania podatkowego wpłata jest dokonywana. Strona dodała, że w razie nieuznania przez wierzyciela tej wpłaty, w dniu 10 października 2011 r. spółka wpłaciła na rachunek wierzyciela kwotę [...]zł, tj. odpowiadającą kwocie zobowiązania w podatku od towarów i usług wynikającego z deklaracji za [...]2011 r. W związku z powyższym, zdaniem spółki, zobowiązanie wygasło w dniu wszczęcia egzekucji, a zatem zarzut z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. był zasadny.
Odnośnie drugiego zarzutu, tj. dotyczącego braku upomnienia strona podała, że stosowne upomnienie nie zostało spółce dotychczas skutecznie doręczone, bowiem pominięto jej pełnomocników AJ i S S, których upoważniła do reprezentowania jej we wszystkich sprawach i przed wszelkimi organami administracji, w szczególności wobec organu egzekucyjnego oraz organu podatkowego w sprawach zobowiązań podatkowych oraz związanych z deklaracjami podatkowymi. Podkreśliła, że odpis pełnomocnictwa został doręczony organowi egzekucyjnemu oraz organowi podatkowemu w związku z prowadzeniem przez ten organ postępowania w zakresie podatku od towarów i usług za drugi kwartał 2011 r. Strona dodała, że w sprawach deklaracji podatkowych spółkę reprezentował także A K (upomnienie dotyczy zobowiązań wykazanych w tych deklaracjach). Skoro organ upomnienie doręczył bezpośrednio spółce, a nie jej pełnomocnikowi to takie doręczenie, według spółki, nie wywołało skutków prawnych.
Kolejny zarzut dotyczył naruszenia właściwości miejscowej, bowiem czynności egzekucyjne skierowano do wierzytelności u dłużnika będącego bankiem
w K, co świadczy o tym, że organ nie zbadał z urzędu swojej właściwości.
Ponadto, strona podniosła, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów
z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., albowiem w pozycji 29 tytułu wykonawczego wierzyciel podał jako akt normatywny Ordynację podatkową, nie wskazując konkretnego przepisu prawa, co nie podlega uzupełnieniu i stanowi o niedopuszczalności egzekucji. Spółka zarzuciła także, iż do tytułu wykonawczego nie dołączono dowodu doręczenia upomnienia oraz pełnomocnictwa dla E K, która w imieniu wierzyciela podpisała tytuł wykonawczy, co stanowi naruszenie art. 27 § 3 ww. ustawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego występujący w sprawie jednocześnie w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił uznania zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Spółka wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając naruszenie art. 33 pkt 1, pkt 7 i pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 i § 3 u.p.e.a. oraz naruszenie art. 7 i art. 77 w związku z art. 140 i 144 K.p.a. oraz art. 124 § 2 K.p.a z uwagi na brak dokładnego wyjaśnienia zakresu zgłoszonych żądań i wniosków oraz brak właściwego uzasadnienia postanowienia. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.
Dyrektor Izby Skarbowej w oparciu o ustalony stan faktyczny
i prawny sprawy, stwierdził, że brak jest podstaw do uznania za uzasadniony zarzut
z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., gdyż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego,
tj. 5 października 2011 r. z tytułu zobowiązania w podatku VAT za styczeń 2011 r. na podatniku ciążyła zaległość w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Na poczet zadeklarowanej kwoty zobowiązania w wysokości [...]zł organ podatkowy zaliczył bowiem nadpłatę w kwocie [...]zł (w tym na należność główną [...] zł i odsetki za zwłokę [...] zł). Nadpłata powstała wskutek złożonej przez podatnika korekty deklaracji VAT-7 za czerwiec 2011 r. oraz wyegzekwowanej w dniu [...] r. na poczet tego zobowiązania kwoty [...]zł i była związana z zajęciem egzekucyjnym dokonanym zawiadomieniem nr [...]z dnia [...]r. (numer tego zajęcia został wskazany jako tytuł zapłaty na dokumencie przelewu). Następnie organ wyjaśnił, że kwota [...]zł uzyskana została w drodze przymusowego dochodzenia, a takim postępowaniem na dzień zapłaty nie była objęta zaległość za styczeń 2011 r. (do tej postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 10 października 2011 r.) Z tego względu organ egzekucyjny, wystawiając w dniu [...]r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, prawidłowo wskazał wysokość zaległości na kwotę [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał także, że przepis art. 62 Ordynacji podatkowej stanowiący o zaliczeniu wpłaty na zobowiązanie z najwcześniejszym terminem płatności, nie znajduje zastosowania do podziału kwoty uzyskanej w egzekucji. W tym zakresie stosowne regulacje zawiera art. 115 i następne ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnosząc się do wpłaty dokonanej przez spółkę w dniu 10 października
2011 r., organ wyjaśnił, że kwota dokonanej wpłaty, tj. [...]zł odpowiadała wysokości należnego zobowiązania podatkowego oraz kosztów upomnienia, ale nie uwzględniała należnych odsetek za zwłokę, wobec czego zgodnie z art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej prawidłowo Naczelnik Urzędu Skarbowego w Szczecinie wydał postanowienie [...]z dnia [...]r. w przedmiocie zaliczenia ww. wpłaty. Uwzględniając dokonane rozliczenie organ stwierdził, iż zaległość z tytułu podatku od towarów
i usług za styczeń 2011 r. na skutek dokonanej wpłaty uległa zmniejszeniu do kwoty [...]zł, a zatem zasadne w dniu [...]r. było zawiadomienie banku o zmianie wysokości zajęcia. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu
II instancji nieuzasadniony jest zarzut wygaśnięcia obowiązku.
Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 pkt 7 i art. 27 § 3 ww. ustawy) organ II instancji wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie gdyż wierzyciel dopełnił obowiązku wynikającego
z przepisu art. 15 § 1 u.p.e.a., bowiem upomnienie z dnia [...]r.,
a dotyczące należności dochodzonej tytułem wykonawczym wystawionym w dniu
[...]r., w dniu [...]r., a więc przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, które nastąpiło [...]r., czyli po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Dalej, organ podał, iż z potwierdzenia odbioru wynika, że doręczenie korespondencji nastąpiło na adres siedziby spółki. Co do udziału pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż strona może być reprezentowana przez pełnomocnika stosownie do postanowień przepisu art. 40 § 2 K.p.a. (art. 18 ustawy egzekucyjnej, wskazuje na odpowiednie zastosowanie przepisów K.p.a.). Kwestia sporna dotyczy zastosowania tego uregulowania w przypadku doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, a więc "pisma" szczególnego rodzaju, które po spełnieniu warunków przewidzianych w art. 27 pkt 1-11 u.p.e.a., otwiera etap egzekucji administracyjnej. Organ podniósł, że dominującym w orzecznictwie sądów administracyjnych jest stanowisko, iż doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca etap egzekucji administracyjnej, musi nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego i dopiero od tego momentu zobowiązany ma prawo ustanowić pełnomocnika. Obowiązek doręczenia odpisów tytułów wykonawczych do rąk zobowiązanego wynika nie tylko z treści art. 26 § 5 u.p.e.a., ale z istoty egzekucji administracyjnej, której celem jest sięgnięcie do majątku zobowiązanego i wykonanie decyzji administracyjnej kreującej zobowiązanie pieniężne. Organ nie podzielił poglądu skarżącej, że kwestię upomnienia należy oceniać w kontekście doręczeń związanych ze sprawą podatkową, tj. w oparciu o przepis art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Doręczenie upomnienia jest czynnością wierzyciela, która poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej. Upomnienie uregulowane jest przepisem art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i w związku z art. 18 ustawy w sprawach nieuregulowanych zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na tym etapie postępowania ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązaną nie jest możliwe, bowiem nie została wszczęta egzekucja administracyjna, do której wszczęcia w sposób przewidziany w art. 26 § 5 pkt 1 lub 2 u.p.e.a. w ogóle nie musi dojść. Na poparcie swojego stanowiska, organ przywołał orzeczenia NSA.
Ponadto, organ dodał, że stosownie do przepisów art. 33 § 2 i 3 K.p.a. pełnomocnik w dniu [...]r., powołując się na upomnienie wystosowane odnośnie zobowiązania dochodzonego w niniejszym postępowaniu doręczył do urzędu skarbowego pełnomocnictwo stanowiące umocowanie do reprezentacji spółki w postępowaniu dotyczącym rozpoznawanych w niniejszym postępowaniu zarzutów.
Następnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ nie naruszył przepisu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. dotyczącego wskazania podstawy prawnej obowiązku, bowiem w poz. 29 tytułu wierzyciel prawidłowo wskazał
art. 103 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz "przepisy Ordynacji podatkowej". Jednakże organ zauważył, iż w odniesieniu do przepisów Ordynacji podatkowej właściwym było wskazanie konkretnego przepisu tj. art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej, czego wierzyciel nie uczynił i nie wskazał o tym w zaskarżonym postanowieniu. Jednakże w ocenie organu II instancji okoliczności tej nie można traktować w kategoriach błędu istotnego, zważywszy na prawidłowe przywołanie
w tytule wykonawczym przepisu prawa materialnego, który w zaskarżonym postanowieniu został mylnie przywołany. Ponadto, organ odniósł się do powołanego przez stronę wyroku NSA i wyjaśnił, iż dotyczył innych, aniżeli w niniejszej sprawie elementów tytułu wykonawczego, a ponadto wiąże sąd i organ tylko w sprawie,
w której orzeczenie zapadło. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził,
że uchybienie jakiego dopuścił się wierzyciel w niniejszej sprawie nie stanowi
o niedopuszczalności egzekucji. Z kolei brak wyczerpującego uzasadnienia
w zakresie tego zarzutu nie może przesądzać o uznaniu, że naruszono art. 124 § 2
i art. 77 K.p.a.
Dalej organ II instancji wskazał, że żaden przepis prawa nie obliguje wierzyciela, aby do tytułu wykonawczego załączać pełnomocnictwo udzielone osobie upoważnionej do reprezentowania wierzyciela. Jak wyjaśnił organ egzekucyjny, E K Kierownik Samodzielnego Referatu, która z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego podpisała tytuł wykonawczy została upoważniona do wystawiania w imieniu tego Naczelnika tytułów wykonawczych. Powyższe wnikało z "Zakresu obowiązków, zadań, kompetencji i odpowiedzialności", który został podpisany i przyjęty przez wyżej wymienioną oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej brak było podstaw do uznania za uzasadniony zarzutu naruszenia właściwości organu egzekucyjnego. Strona w zarzutach z dnia 12 października 2011 r. właściwość organu egzekucyjnego mylnie wiązała z siedzibą dłużnika zajętej wierzytelności, w tym przypadku [...] Banku [...] SA. W zażaleniu zaś odwoływała się do art. 22 § 3 u.p.e.a. Zagadnienie właściwości organu egzekucyjnego regulują przepisy art. 22 u.p.e.a. i co do zasady wyznacza ją miejsce zamieszkania lub siedziba zobowiązanego (§ 2). W sprawie niespornym było, że spółka należy do kategorii podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o izbach i urzędach skarbowych a zgodnie z terytorialnym zasięgiem działania izb i urzędów skarbowych objęta była zasięgiem działania Urzędu Skarbowego. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, nie zachodziły przesłanki, które by wskazywały na brak właściwości ww. Naczelnika, bowiem z akt nie wynikało, aby organ wiedział, że znaczna część majątku zobowiązanego znajdowała się poza siedzibą spółki, a zatem poza zasięgiem działania wspomnianego organu. Ponadto, spółka formułując zarzut naruszenia art. 22 § 3 u.p.e.a. nie powołała żadnych dowodów z których wynikałoby, że Naczelnik Urzędu Skarbowego taką wiedzę posiadał. Tym samym zarzut zgłoszony w oparciu o art. 33 pkt 9 u.p.e.a., zdaniem organu odwoławczego, był niezasadny.
Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie skargę, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia
i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 144 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a. w związku z:
• art. 33 pkt 7 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia uznającego zarzut za niezasadny pomimo prowadzenia egzekucji, która była niedopuszczalna ze względu na uchybienia organu egzekucyjnego w postaci naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a., tj. prowadzenie egzekucji pomimo braku uprzedniego doręczenia pełnomocnikowi zobowiązanego upomnienia przez wierzyciela wbrew treści art.145 Ordynacji podatkowej,
* art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 i § 3 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia uznającego zarzut za niezasadny pomimo niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych określonych w ww. ustawie, a nadto brak dołączenia dowodu doręczenia upomnienia do tytułu wykonawczego,
* art. 7 oraz art. 77 w związku z art. 144 i art. 140 K.p.a. i art. 124 § 2 K.p.a., które mają zastosowanie do postępowania egzekucyjnego w administracji na podstawie art. 18 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia, w którym brak dokładnego wyjaśnienia zakresu zgłoszonych przez stronę w toku postępowania żądań i wniosków oraz brak właściwego uzasadnienia, a przez to naruszenie ogólnej zasady postępowania
i odmowę uznania zarzutów za zasadne pomimo niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, w zakresie obowiązkowych danych, jakie winien spełniać tytuł wykonawczy mogący stanowić podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego,
* art. 33 pkt 9 u.p.e.a. przez to, że organ egzekucyjny nie zbadał swojej właściwości miejscowej w kontekście art. 22 § 3 u.p.e.a.,
* art. 33 pkt 1 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia uznającego zarzut za niezasadny, pomimo wszczęcia egzekucji administracyjnej w stosunku do obowiązku, który wygasł w całości.
W ocenie skarżącej, organ odwoławczy powinien uchylić w całości postanowienie organu egzekucyjnego, uznać wniesione zarzuty za uzasadnione i umorzyć postępowanie egzekucyjne oraz uchylić dokonane czynności egzekucyjne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie ma podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z prawem.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Rola zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie zobowiązanego. Zarówno
w orzecznictwie jak i w doktrynie wskazuje się, że wnoszenie zarzutów stanowi prawo, które zobowiązany może realizować jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, gdy naruszono istotne zasady postępowania egzekucyjnego, lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna (R. Hauser, Postępowanie egzekucyjne
w administracji. Komentarz. 4 wydanie, C.H.BECK 2008 s. 111 )
Podstawy wnoszenia zarzutów zostały enumeratywnie wyliczone w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
(Dz. U. z 2005 r., Nr 229 poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.". Na przesłanki wnoszenia zarzutów składają się, m.in. czynności wykonywane przez wierzyciela lub organ egzekucyjny, brak działania po ich stronie bądź też działanie zobowiązanego.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu podniesionego w skardze przez stronę,
a dotyczącego naruszenia przepisu art. 33 pkt 7 u.p.e.a. z uwagi na brak uprzedniego doręczenia pełnomocnikowi zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ww. ustawy, wskazać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku
z skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie
z tym przepisem wierzyciel zobowiązany jest wystosować do zobowiązanego upomnienie, w którym wzywa go do wykonania obowiązku. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że pismo kieruje się bezpośrednio do osoby, na której spoczywa obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej, obowiązek określa się w taki sposób, aby wezwany mógł zastosować się do upomnienia (Dariusz R. Kijowski, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Lex 2010). W orzecznictwie dominuje stanowisko, iż doręczenia upomnienia nie należy czynić do rąk pełnomocnika strony postępowania administracyjnego, w którym określony został dochodzony obowiązek (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2008 r., II FSK 945/08, LEX nr 525843).
Doręczenie upomnienia jest czynnością wierzyciela, która poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej. Wprawdzie czynności wierzyciela podejmowane są również w toku szeroko rozumianego postępowania egzekucyjnego, ale właściwe postępowanie egzekucyjne rozpoczyna się dopiero w dniu doręczenia wniosku wierzyciela organowi egzekucyjnemu, a w przypadku gdy wierzyciel jest równocześnie organem egzekucyjnym - z dniem podjęcia pierwszej czynności przez organ egzekucyjny, o którym zobowiązany został poinformowany. Dopiero wówczas mogą być stosowane odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o ustanawianiu pełnomocnika i doręczaniu pism zobowiązanemu za jego pośrednictwem.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, upomnienie z dnia [...] r., dotyczące należności dochodzonej tytułem wykonawczym wystawionym
w dniu [...]r. nr SM [...], zostało doręczone zobowiązanej
w dniu 26 września 2011 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 8). Natomiast postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu [...]r., kiedy to organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz doręczono Bankowi i spółce zawiadomienie o zajęciu wraz z tytułem wykonawczym, a zatem
z zachowaniem siedmiodniowego terminu od dnia doręczenia upomnienia. Z wyżej wspomnianego potwierdzenia odbioru wynika, że adresatem przesyłki była skarżąca, a doręczenie przesyłki nastąpiło na adres jej siedziby. Takie postępowanie organu egzekucyjnego, w ocenie Sądu, należało uznać za prawidłowe, bowiem z uwagi na okoliczność, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze wszczęte, zobowiązana nie mogła ustanowić pełnomocnika, któremu należałoby doręczyć upomnienie. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, instytucja upomnienia została uregulowana w art. 15 u.p.e.a. i na podstawie art. 18 u.p.e.a., w sprawach w niej nie uregulowanych zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego i w związku z tym ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu podatkowym nie wiąże organu egzekucyjnego.
Odnośnie zarzutu dotyczącego wskazania przez wierzyciela w pozycji 29 tytułu egzekucyjnego aktu normatywnego- Ordynacja podatkowa, bez wskazania konkretnych przepisów tej ustawy, Sąd stwierdził, że powyższe uchybienie nie można uznać za istotny błąd, który miałby przesądzić o niedopuszczalności egzekucji. Tym bardziej, że w ww. pozycji tytułu (podstawa prawna wydania orzeczenia) podano art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
W ocenie Sądu, zarzut naruszenia art. 124 § 2 K.p.a. był niezasadny. Jak słusznie podniósł Dyrektor Izby Skarbowej, w zaskarżonym postanowieniu przeanalizował zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. i odniósł się do tego zagadnienia
w uzasadnieniu swojego orzeczenia. Organ wyjaśnił, iż nieprzywołanie konkretnego przepisu Ordynacji podatkowej w tytule wykonawczym nie stanowi istotnego błędu, natomiast pominięcie tej kwestii w uzasadnieniu postanowienia organu egzekucyjnego, podlegało zreformowaniu przez organ odwoławczy. Wyjaśnił także kwestię załączenia dowodu doręczenia upomnienia oraz upoważnienia pracownika organu do występowania w imieniu wierzyciela.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego naruszenia zasad postępowania wynikających z art. 7 i 77 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. oraz 140 K.p.a. i art. 124 § 2 K.p.a. w związku z naruszeniem wymogów art. 27 u.p.e.a., Sąd uznał,
że organ podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżone postanowienie wydał na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego. Zaskarżone postanowienie zostało uzasadnione w sposób przekonujący i jasny, zarówno co do stanu faktycznego jak i prawnego sprawy.
Zdaniem Sądu, ustawodawca nie nałożył w drodze ustawy na wierzyciela obowiązku załączenia dowodu doręczenia upomnienia do przesyłanego zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, jak również dołączenia pełnomocnictwa udzielonego osobie upoważnionej do reprezentowania wierzyciela.
Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Wskazać należy, iż właściwość organu egzekucyjnego została uregulowana w art. 22 u.p.e.a. i co do zasady wyznacza ją miejsce zamieszkania lub siedziba zobowiązanego (§ 2). Z akt sprawy nie wynikało aby organ egzekucyjny przed wszczęciem egzekucji posiadał wiedzę w zakresie majątku zobowiązanej, którego znaczna część była położona poza jej siedzibą.
W ocenie Sądu, również zarzut dotyczący wszczęcia egzekucji wobec obowiązku, który wygasł (art. 33 pkt 10 u.p.e.a) był niezasadny. Wygaśnięcie obowiązku może nastąpić poprzez całkowitą spłatę wierzytelności. Sąd uznał, że działanie organu egzekucyjnego było prawidłowe, zaś organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił ww. kwestię w zaskarżonej decyzji. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270), jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło