I SA/Sz 1023/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia 22 lipca 2016 r. nr 3201-[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2012 r. p o s t a n a w i a: zmienić pkt 2 postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 1023/16 w ten sposób, że postanawia zwolnić Skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę [...] złotych. "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...], po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, zwróciła się na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 1023/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w pkt.1 zwolnił Spółkę od wpisu od skargi ponad kwotę [...] zł, a w pkt 2. odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu złożonego wówczas wniosku Spółka wskazała, że nie prowadzi działalności od września 2014 r., ponieważ w toku postępowań podatkowych, na podstawie niesłusznych, zdaniem Spółki, ustaleń prokuratorskich, organy celne zarzuciły jej dokonanie zmiany przeznaczenia zakupionego towaru. Powyższe spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w tym blokadę rachunków bankowych, uniemożliwiając prowadzenie działalności gospodarczej oraz zwolnienie pracowników, a w konsekwencji brak środków finansowych na zapłatę kosztów. Spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, za ostatni rok Spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł. Wartość środków trwałych, którą stanowi działa rolna wynosi [...] zł, przy czym wskazano, że z powodu nieuregulowania rat z tytułu jej nabycia, nieruchomość ta będzie zwrócona Agencji Nieruchomości Rolnych. Spółka wskazała jeden rachunek bankowy prowadzony przez [...], na którym w ostatnim dniu miesiąca poprzedzającego wniesienie wniosku posiadał środki pieniężne w wysokości [...] zł. Dodała, że nie posiada środków w kasie, nie opłaca wydatków w postaci składek ZUS, zaś według bilansu na dzień 31.12.2015 r. posiadała zobowiązania w wysokości [...] zł (kredyty i pożyczki z tytułu dostaw towarów i usług, zobowiązania publicznoprawne), posiada należności w wysokości [...] zł. Spółka nadesłała dodatkowe dokumenty: 1. kopie bilansu oraz rachunku zysku i strat za 2015 r.; 2. wyciąg z rachunku bankowego za okres od 31.01.206 r. do 30.09.2016 r.; 3. kopie deklaracji VAT-7 za sierpień 2016 r., wrzesień 2016 r., październik 2016 r. z wykazaną w każdej z nich kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł; 4. wyciąg z kopie umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; 5. oświadczenie prezesa zarządu spółki z dnia 28.11.2016 r., że w kasie spółki nie ma żadnych środków (to samo co w pppr – nie stanowi to wykonania wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych); 6. podsumowanie rejestrów sprzedaży VAT i rejestrów zakupów VAT (obroty "0" zł) oraz dzienników księgowań za okres od 01.06.201 6r. do 31.10.2016 r. saldo 0 zł Rozpoznający wniosek uwzględnił wówczas przy orzekaniu dane wynikające ze znajdujących się w aktach sprawy sygn. akt I SA/Sz 167/16 dokumentów: deklaracji VAT-7 za grudzień 2015 r., styczeń, luty 2016 r. r. z wykazaną w każdej z nich kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł; zeznania podatkowego Spółki (CIT-8) za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. z zadeklarowanym dochodem [...] zł (przychód [...] zł, koszty [...] zł) wraz z informacją CIT-8/O o odliczeniu z dochodu straty z lat ubiegłych w kwocie [...] zł (łączna kwota straty z lat ubiegłych [...] zł); kopii zeznania podatkowego Spółki (CIT-8) za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. z zadeklarowaną stratą w wysokości [...] zł (przychód: [...] zł, koszty: [...] zł); wyciągu bankowego Spółki z [...] za okres od 1 stycznia 2016 r. do 17 marca 2016 r. z wykazanymi wpłatami na rzecz komornika sądowego w łącznej wysokości [...] zł; zestawienia sald i obrotów Spółki za okresy: od 1 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r. i od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Prezes Spółki J.B. uiścił w dniu 18 stycznia 2017 r. kwotę [...] zł tytułem wpisu od skargi w sprawie. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Spółki. Pełnomocnik Spółki uiścił w dniu 22 marca 2017 r. opłatę kancelaryjną za uzasadnienie wyroku w wysokości [...] zł. Wraz ze skargą kasacyjną od ww. wyroku Spółka złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ustalony wpis od skargi kasacyjnej w sprawie wynosi [...] zł (zarządzenie k.211). Na złożonym urzędowym formularzu przedstawiła takie same dane dotyczące sytuacji finansowej Spółki jak w pierwotnym wniosku. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 8 czerwca br. do przedłożenia dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową i majątkową, Prezes Spółki oświadczył, że w kasie Spółki nie ma żadnych środków pieniężnych, Spółka nie osiągnęła żadnych przychodów w 2017 r., została wykreślona z ewidencji płatników podatku VAT przez Naczelnika Urzędu [...] . Spółka przedłożyła: - kopię zeznania CIT – 8 za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. z zadeklarowanymi przychodami, kosztami i dochodami w wysokości 0 zł, - kopie deklaracji VAT-7 za styczeń 2017 r. z wykazaną kwotą [...] zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, - zaświadczenie banku o tym, że w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2017 r. obroty na rachunku Spółki wyniosły Wn 0,00 zł, Ma [...] zł, - zestawienie sald i obrotów za okres od 1 stycznia 2017 r. – brak wpisów, - bilans Spółki na dzień 31 grudnia 2016 r. - rachunek zysków i strat Spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2016 r. - informację dodatkową do sprawozdania finansowego Spółki za 2016 rok. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Wniosek zasługiwał na częściowe uwzględnienie. Skarżąca Spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm..) - zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy (opisane wyżej postanowienie z 21 grudnia 2016 r.) w związku z wnioskiem Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych, które to postanowienie jest prawomocne. W postanowieniu tym referendarz zwolnił Spółkę jedynie od wpisu od skargi ponad kwotę [...] zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Wobec powyższego, złożony kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w takim samym zakresie, tj. w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przy czym zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane. Skarżąca jest aktualnie zobowiązana do uiszczenia tytułem wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie kwotę [...] zł; uiszczenie tej opłaty umożliwia rozpoznanie skargi kasacyjnej przez sąd drugiej instancji. Zgodnie z orzeczeniem NSA z 20 października 2005r. II FZ 651/05 - wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie oraz złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, umotywowanego chęcią wniesienia skargi kasacyjnej jest zmianą okoliczności sprawy, o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Sąd zaś nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie orzekającego, uiszczenie na obecnym etapie kosztów sądowych w pełnej wysokości stanowiłoby nadmierne obciążenie finansowe Spółki, która nie posiada środków w kwocie [...] zł i nie będzie w stanie w krótkim czasie takiej kwoty zdobyć, dlatego wniosek został uwzględniony w części. Jak wynika z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych do wniosku dokumentów źródłowych sytuacja finansowa strony skarżącej nadal nie jest łatwa. Z nadesłanych dokumentów źródłowych (bilans, rachunek zysków i strat, CIT-8 za 2016 r., deklaracje VAT za styczeń 2017 r., wyciąg z księgi podatkowej) wynika, że Spółka w 2016 oraz od początku roku 2017 nie zaksięgowała żadnych transakcji, nie dokonywała czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Na dzień 31 grudnia 2016 r. odnotowała zobowiązania w kwocie [...] zł (zmniejszenie w stosunku do 2015 roku) zł oraz należności w kwocie [...] zł (zmniejszenie w stosunku do 2015 r.). Spółka odnotowała ujemny kapitał własny wynoszący taką samą wartość jak na dzień 31 grudnia 2015 r.: [...] zł. Kapitał zakładowy to kwota [...] zł. Z bilansu na dzień 31 grudnia 2016 r. wynika też, że Spółka nie utworzyła od 2015 roku żadnej rezerwy na zobowiązania. Z kolei majątek Spółki stanowią grunty o wartości [...] zł. Wg bilansu, na dzień 31 grudnia 2016 r. Spółka dysponowała środkami pieniężnymi w kwocie [...] zł. Ponadto, Spółka oświadczyła, że nie posiada środków pieniężnych w kasie, niemniej jednak na potwierdzenie tej okoliczności, podobnie jak przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku, nie przedłożyła żadnego dokumentu księgowego, a jedynie oświadczenie Prezesa Spółki. Należy zwrócić uwagę, że Spółka nie wykazała, iżby nie miała możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania, cały czas występuje w obrocie. Spółka posiada majątek, nie wykazała, aby została pozbawiona realnych możliwości swobodnego dysponowania nim celem pozyskania środków finansowych, na pokrycie kosztów niniejszego postępowania sądowego. Z dostępnej w Internecie, a odnoszącej się do Spółki informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, według stanu na dzień wydania niniejszego postanowienia, nie wynikają żadne wpisy o rozwiązaniu Spółki, postępowaniu upadłościowym czy zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej, pomimo ujawnionych wielomilionowych zaległości podatkowych. W ocenie referendarza sądowego, Spółka nie wykazała, aby podejmowała jakiekolwiek dodatkowe działania w ramach szerokiego zakresu działalności w celu zdobycia jakichkolwiek środków na pokrycie swoich zobowiązań, w tym także kosztów sądowych. Z przedstawionych powyżej danych jednoznacznie wynika, że strona pomimo trudności finansowych i znacznego zadłużenia kontynuuje działalność, z której może uzyskiwać przychody. Aktualny pozostaje pogląd orzecznictwa sądów co do tego, że w sytuacji, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy Spółki mają możliwości prawne by wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki nie tylko w formie udzielania pożyczek przez udziałowca; spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników. Brak zaś dofinansowania spółki przez wspólników należy odczytywać jako niechęć wspólników do kontynuowania procesu, co nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku Spółki o prawo pomocy. Skarżąca nie wykazała również, aby obecnie nie miała możliwości pozyskania jakichkolwiek środków z dopłat wspólników. Z nadesłanej umowy Spółki taka możliwość wynika (§ 10 umowy k.24). Niezależnie od powyższego referendarz sądowy stwierdził, że ze względu na okoliczność zaskarżenia wydanego wyroku w sprawie i wysokość ustalonego na obecnym etapie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł, przekraczającej możliwości finansowe skarżącej Spółki wynikające z przedłożonych dokumentów w sprawie, zaistniały okoliczności skutkujące koniecznością zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 21 grudnia 2016 r., przychylił się w części do jej wniosku i zwolnił stronę od kosztów sądowych ponad kwotę [...] zł, uznając, że takie środki jest w stanie uzyskać i zapłacić na poczet wpisu od skargi. Przedmiotowe rozstrzygnięcie stanowi wyraz miarkowania zdolności płatniczych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne (bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31.12.2016 r.), tak by poniesienie tych kosztów nie stanowiło przeszkody w funkcjonowaniu podmiotu, a zarazem dawało szansę na realizację przysługującego stronie prawa do sądu przez sądową kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.