I SA/Sz 104/15

Dnia 8 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.T. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 577/11 p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. M.T. (zwana dalej "Skarżącą") pismem z dnia 1 czerwca 2010 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Ustanowiony i wyznaczony dla Skarżącej w toku postępowania sądowego pełnomocnik z urzędu, poinformowany o terminie rozprawy (zawiadomienie z dnia 29 września 2011 r. doręczone w dniu 30 września 2011 r. – k. 62 i 65 akt sprawy o sygn. I SA/Sz 577/11), stawił się osobiście na posiedzenie Sądu w dniu 4 listopada 2011 r., gdzie poparł skargę Skarżącej (k. 66 akt ww. sprawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 577/11 uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzające je postanowienie Starosty Pyrzyckiego z dnia 15 czerwca 2010 r. nr [...] (pkt 1 sentencji), stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu (pkt 2), oraz przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata K.P kwotę [...] zł powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej (pkt 3) (k. 72-83 akt ww. sprawy). Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 24 listopada 2011 r. (k. 89 akt ww. sprawy), a także – na odrębny wniosek z dnia 8 grudnia 2011 r. – samej Skarżącej w dniu 14 grudnia 2011 r. (k. 94 akt ww. sprawy). Wobec niezłożenia przez żadną ze stron postępowania sądowego skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, orzeczenie to stało się prawomocne. Skarżąca w dniu 29 stycznia 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego opisanym powyżej prawomocnym wyrokiem z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 577/11, wskazując, iż (cyt.) "Obecnie zastanowiło mnie to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny stosuje formułę o "uznaniu albo nie uznaniu zarzutów za uzasadnione w postępowaniu egzekucyjnym". Co prawda wobec mnie zarzuty są uznawane za nieuzasadnione, ale jednak są uznawane poprzez nieuznawanie, zatem są rozpatrywane negatywnie z powodu niechęci do mnie. Jednak zarzuty można wnieść po otrzymaniu tytułu wykonawczego na którym będzie określone roszczenie egzekucyjne, a w moim przypadku takich roszczeń było kilka, co wynika z prokuratorskich kart, ale nie ma na to tytułów wykonawczych. Na odwrocie tytułu jest pouczenie o wniesieniu jedynego środka zaskarżania - zarzutów do tytułu egzekucyjnego." Skarżąca podniosła, że nigdy (ani podczas egzekucji, ani potem) nie otrzymała tytułów egzekucyjnych w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 577/11, stąd wnosi o wznowienie tej sprawy, albowiem niewydanie jej tytułów wykonawczych (cyt.) "wytworzyło sytuację, że nie wiadomo co dokładnie rozpatrywano i w oparciu o jakie materiały". Z uwagi na tak sformułowaną treść skargi o wznowienie, pismem z dnia 23 lipca 2015 r., Sąd wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych tej skargi, poprzez wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienia, okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądania o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia – w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma Sądu, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Pismo to doręczono pełnomocnikowi, wraz z kopią skargi z 29 stycznia 2015 r., w dniu 27 lipca 2015 r. W terminie wyznaczonym przez Sąd, pismem z dnia 3 sierpnia 2015 r., udzielono odpowiedzi na powyższe wezwanie. W piśmie tym jako podstawę wznowienia postępowania sądowego wskazano art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), stwierdzając, że brak doręczenia Skarżącej tytułów wykonawczych stanowił takie naruszenie przepisów prawa, które uniemożliwiały Skarżącej działanie w przedmiotowym postępowaniu. Podano także, że wprawdzie Skarżąca podniosła okoliczność braku doręczenia jej tytułów wykonawczych już w postępowaniu wywołanym złożeniem skargi do Sądu, jednakże po wydaniu wyroku w sprawie I SA/Sz 577/11 nadal jej tych tytułów nie doręczono, a to uzasadnia stanowisko Skarżącej o dotrzymaniu przez nią terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. W zaistniałej sytuacji Skarżąca wniosła o (cyt.) "ponowne rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylenie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wydanie decyzji merytorycznej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Kwestia wznowienia postępowania sądowego uregulowana została w Dziale VII p.p.s.a. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. wznowienia postępowania można żądać jedynie w przypadkach określonych w tym dziale, jeśli postępowanie to zakończone zostało prawomocnym orzeczeniem sądu na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. W świetle unormowań zawartych w Dziale VII wznowienie postępowania obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia. W szczególności, stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. przewidziane jest badanie wstępne skargi w zakresie zachowania terminu do jej wniesienia oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci na posiedzeniu niejawnym, w przeciwnym wypadku wyznacza rozprawę. Przy czym, w myśl § 2 tego artykułu, na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca pismem z dnia 29 stycznia 2015 r., uzupełnionym na wezwanie Sądu pismem z dnia 3 sierpnia 2015 r., wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 577/11. Jako podstawę wznowienia postępowania Skarżąca wskazała art. 271 pkt 2 p.p.s.a., wyjaśniając, że brak doręczenia Skarżącej tytułów wykonawczych stanowił takie naruszenie przepisów prawa, które uniemożliwiały jej działanie w postępowaniu w sprawie I SA/Sz 577/11. Celem uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzającej zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., podniosła zaś to, że również po wydaniu wyroku z dnia 4 listopada 2011 r. nie doręczono jej przedmiotowych tytułów wykonawczych. Badając wymóg formalny odnośnie do terminowości skargi, wskazać trzeba, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skoro Skarżąca jako podstawę skargi o wznowienie wskazała brak możliwości działania w sprawie I SA/Sz 577/11, a - jak wynika z akt - wyrok w sprawie I SA/Sz 577/11 został ogłoszony w dniu 4 listopada 2011 r. na rozprawie, na której był obecny pełnomocnik Skarżącej, to uznać należy, że złożenie skargi o wznowienie postępowania sądowego w dniu 29 stycznia 2015 r. nastąpiło z uchybieniem trzymiesięcznemu terminowi wskazanemu w art. 277 zdanie drugie p.p.s.a., który to termin upłynął bezskutecznie w dniu 6 lutego 2012 r. (poniedziałek). Okoliczność ta skutkuje zaś koniecznością uznania skargi o wznowienie postępowania sądowego za niedopuszczalną. W tej sytuacji, odnosząc się jedynie na marginesie do podniesionej przez Skarżącą ustawowej podstawy wznowienia, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu: "Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności (...) jeżeli strona (...) wskutek naruszenia przepisów prawa pozbawiona była możności działania". Wznowienie postępowania na tej podstawie mogłoby zaś nastąpić, jeżeli w sprawie łącznie wystąpiły trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1699/09, LEX nr 952730). Z powołanego przepisu wynika, że zawsze konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach, ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Generalnie można stwierdzić, że jeżeli w sprawie nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 1695/12, LEX nr 1354884). Ponadto, jak podkreśla się w judykaturze, nieważność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania musi istnieć w chwili wydania prawomocnego orzeczenia i być następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 743/05, dostępne w CBOSA). Tymczasem z treści skargi o wznowienie postępowania sądowego wynika, że Skarżąca wiąże pozbawienie jej możności działania z faktem niedoręczenia jej tytułów wykonawczych przez właściwe organy administracji, a zatem ze zdarzeniami, które nie powstały w samym postępowaniu sądowym w sprawie I SA/Sz 577/11 i które nie uprawniają do wystąpienia o wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto, w wyniku analizy akt sprawy I SA/Sz 577/11, Sąd stwierdził, że w sprawie nie zaistniała żadna z trzech ze wskazanych powyżej przesłanej warunkujących wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca była bowiem reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, który uczestniczył w sprawie a przede wszystkim, prawidłowo zawiadomiony przez Sąd, osobiście stawił się na rozprawę i był obecny przy ogłoszeniu wyroku. Nadto zarówno pełnomocnik Skarżącej, jak i sama Skarżąca otrzymali odpisy tego orzeczenia z uzasadnieniem, mogąc zapoznać się ze stanowiskiem Sądu, który jasno wskazał na wadliwość prowadzonego postępowania egzekucyjnego, polegającą na niewyjaśnieniu okoliczności związanych z wszczęciem postępowania egzekucyjnego i momentu doręczenia kwestionowanego przez Skarżącą tytułu wykonawczego. W tym stanie sprawy, działając zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 577/11.