I SA/Sz 1149/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A T o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 4 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca A T (ur. [...] r.), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego B P. Skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wyjaśniła, że jej stan majątkowy uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podała, że jest osobą bezrobotną, bez żadnego stałego źródła dochodu oraz że na jej utrzymaniu pozostaje kontynuująca naukę córka. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z [...] P F (ur. [...] r.), studentką [...] Uniwersytetu [...]. Skarżąca wskazała na urzędowym formularzu, że zarówno ona jak i [...] nie posiadają żadnych dochodów. Co do stanu majątkowego oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, oszczędności oraz wartościowych przedmiotów; córka jest właścicielką mieszkania przy ul. M. Wskazała jedynie na zadłużenie w Banku na kwotę "[...]`". Uznając ww. oświadczenia oraz dane wynikające z ww. dokumentów za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącej, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 13 listopada 2015 r. zobowiązano Skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznanie podatkowe Skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 roku albo zaświadczenie właściwego organu podatkowego o nieskładaniu zeznania podatkowego; oświadczenie o źródłach utrzymania Skarżącej i wysokości posiadanych środków pieniężnych na utrzymanie siebie i [...]` z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyciągi z wszystkich rachunków bankowych Skarżącej (w tym rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...]) za okres od 10 września 2015 r. do 10 listopada 2015 r.; wyciągów z wszystkich rachunków bankowych [...] Skarżącej za okres od 10 września 2015 r. do 10 listopada 2015 r.; zaświadczenie uczelni potwierdzające, że [...] Skarżącej jest studentką; dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez Skarżącą wydatków związanych z utrzymaniem siebie i córki z okresu ostatnich trzech miesięcy; zaświadczenie powiatowego urzędu pracy, czy Skarżąca posiada status osoby bezrobotnej z prawem/ bez prawa do zasiłku; dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym Skarżącej, tj. o tytule prawnym skarżącej do nieruchomości położonej w S, przy ul. W (podanej jako adres skarżącej); dodatkowe oświadczenie Skarżącej, czy i ewentualnie jaki stosunek prawny łączy Skarżącą z doradcą podatkowym B P, z której kancelarii nadesłano do Sądu w dniu 9 listopada 2015 r. formularz PPF w sprawie i która udostępnia adres Kancelarii Doradztwa Podatkowego B P ([...]/,[...]S), jako adres skarżącej do doręczeń. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca nadesłała: - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S z dnia 15 października 2015 r. o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych , potwierdzające, że Skarżąca otrzymała w 2014 roku dochód w wysokości [...]zł; - wyciąg z rachunku bankowego skarżącej za okres od 1 października do 31 października 2015 r. - zaświadczenie Prezydenta Miasta S z dnia 23 listopada 2015 r. stwierdzające, że A T jest zarejestrowana od 24 marca 2014 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, - zaświadczenie [...] Uniwersytetu [...] w S z dnia 1 października 2015 r. potwierdzające, że P [...] F jest studentką studiów stacjonarnych I stopnia (1 rok). Skarżąca wyjaśniła, że klientem Kancelarii B P jest już [...] skarżącej; w ramach grzeczności zawarła ona ze swoim pełnomocnikiem umowę, na mocy której może odbierać korespondencję za pośrednictwem kancelarii. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wskazać należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie referendarza sądowego, Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca skierowane do niej wezwanie wykonała wybiórczo i nie wyjaśniła jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa oraz jakie są możliwości płatnicze w sprawie. Należy stwierdzić, że mimo kierowanego do niej wezwania nie wykazała jakie są źródła jej utrzymania oraz jakie środki pieniężne posiadała w okresie ostatnich sześciu miesięcy na utrzymanie siebie i [...]; nie wyjaśniła też swojego stanu majątkowego. Złożone oświadczenie wraz z dokumentami nie pozwalają na rzetelną ocenę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, że Skarżąca przedstawiła zaświadczenie potwierdzające, że jest osobą bezrobotną od 24 marca 2014 r., od tego dnia pozostaje bez prawa do zasiłku. Oświadczyła, że nie posiada żadnego stałego źródła dochodu, a Jej [...] P F- studentka I roku – pozostaje na Jej utrzymaniu, nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności. W ocenie referendarza sądowego nie sposób jest przyjąć, by Skarżąca była w stanie utrzymywać się nie uzyskując jakiegokolwiek dochodu, czy choćby nie korzystając z pomocy innych osób. Złożone przez skarżącą wyjaśnienia pozostają w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego albowiem dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, na które składają się nie tylko wydatki na wyżywienie ale także inne koszty związane z ubraniem, higieną czy choćby leczeniem, wymagane jest posiadanie jakichkolwiek środków finansowych. Przy zupełnym zaś braku takich środków skarżąca miałby podstawy do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, na co jednak sama nie wskazuje. Zauważyć należy, że rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega właśnie na dokonaniu porównania dochodów uzyskiwanych przez stronę, bądź możliwych przez nią do osiągnięcia, z jej wydatkami, przy czym takimi, które uznać można za niezbędne dla utrzymania. Zatem wiedza na temat wydatków strony jest niezbędna zarówno co do ich wysokości jak i charakteru, tak by można było dokonać oceny, czy dany wydatek jest niezbędny dla utrzymania. Skarżąca nie złożyła wymaganego oświadczenia co do wydatków na utrzymanie siebie i [...]. Należy w pełni podzielić stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2014r., sygn. akt: II FZ 1920/14, w którym Sąd ten wskazał, że skoro nie wiadomo, jakimi środkami de facto dysponuje wnioskodawca, niemożliwe staje się przyznanie mu prawa pomocy. Aby móc ocenić bowiem, czy dla strony wpis w określonej wysokości to dużo czy mało i czy jest ona w stanie go uiścić, potrzebna jest pełna wiedza o sytuacji strony. Przedstawionych wyżej wątpliwości nie wyjaśnił przedłożony wyciąg z rachunku bankowego Skarżącej za okres od 1 do 30 października br. Z przedłożonego wyciągu bankowego Skarżącej wynika jedynie, że otrzymała ona w dniu 12 października br. tytułem alimentów za październik kwotę [...] zł (wpłacający A F), a w dniu 27 października br. dokonała "wpłaty gotówkowej" na rachunek bankowy - tytułem "zasilenie" - kwoty [...] zł. Nadal jednak niewyjaśniona pozostała kwestia źródeł utrzymania Skarżącej i wysokości posiadanych środków pieniężnych. Z wyciągu bankowego wynika nadto, że Skarżąca poniosła w październiku wydatki związane z dwiema nieruchomościami: ul. W; ul. P; w wysokości [...] zł [...] zł - opłata za gaz; A T ul. W, [...] zł – opłata abonamentu Cyfrowy Polsat, M T ul. P; [...] zł - Multimedia Polska S.A. P F ul. W 4; [...] zł – czynsz W; [...] zł – usługi telekomunikacyjne,), przy czym, pomimo wezwania, nie wyjaśniła czy i jaki tytuł prawny posiada do ww. nieruchomości. Stosownie do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dlatego Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej i finansowej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Skarżąca wbrew wezwaniu nie przedłożyła opisanych wyżej dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, które miały wyjaśnić wątpliwości dotyczące jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że Skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.