I SA/Sz 1281/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości P.B. "[...]" [...] Spółka jawna w S. w upadłości likwidacyjnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za styczeń 2014 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Syndyk Masy Upadłości P.B. "[...]" [...] Spółka jawna w S. w upadłości likwidacyjnej (dalej zwany: "syndykiem"), jednocześnie ze skargą na wyżej powołane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków w całości). W uzasadnieniu wniosku syndyk wskazał, że upadła spółka prowadziła działalność w branży budowlanej – realizowała projekty budowlane, roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych. Aktualnie działalność nie jest prowadzona. Syndyk wskazał, że w bilansie otwarcia upadłości w skład masy nie wchodziły składniki, które mogłyby w najbliższym czasie podlegać zbyciu celem uzyskania środków na dokonanie wpłaty wpisu od skargi. Wskazał także, że na dzień otwarcia upadłości w kasie przedsiębiorstwa nie znajdowały się żadne środki pieniężne. Odnośnie rachunków bankowych spółki zaś wyjaśnił, że są one zajęte, co powoduje, że syndyk nie może dysponować żadnymi środkami, które ewentualnie wpłynęły po dacie ogłoszenia upadłości. Ponadto syndyk nie ma wiedzy o żadnych środkach finansowych znajdujących się na bieżących rachunkach bankowych upadłego, które mogłyby spowodować możliwość choćby częściowego uiszczenia opłaty sądowej. Podano także, że masa upadłości posiada zobowiązania wobec około [...] wierzycieli na łączną kwotę około [...] milionów zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzą maszyny i urządzenia o łącznej wartości [...] zł, częściowo obciążone zastawem na kwotę [...] zł, oprogramowanie o wartości [...] zł, należności w kwocie [...] zł (niestwierdzone tytułami egzekucyjnymi, których ściągnięcie będzie obarczone wysokim ryzykiem niepowodzenia) oraz nieruchomości o wartości szacunkowej [...] złotych, częściowo obciążone hipotekami. Syndyk wykazał, że wysokość kapitału zakładowego masy wynosi [...] zł, a także, że spółka za 2013 r. poniosła stratę w wysokości [...] zł. Do wniosku syndyk dołączył kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt XII GU 28/14 o ogłoszeniu upadłości dłużnika P.B. "[...]" [...] Spółka jawna w S. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów finansowych, dosłano: 1. Bilans i rachunek zysków i strat spółki na dzień 12 maja 2014 r., wraz z informacją dodatkową do sprawozdania finansowego, spisem inwentarza masy upadłości, z którego wynika łączna wartość aktywów w kwocie [...] zł, (obejmujących: środki finansowe w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie [...] zł, inne środki pieniężne w kwocie [...] zł, wartość rzeczy [...] zł (ruchomości i nieruchomości), wierzytelności w kwocie [...] zł, a także pasywa o wartości [....] zł, plan likwidacyjny oraz oświadczenie syndyka, że nie był sporządzany odrębnie bilans za okres do 30 czerwca 2014 r., gdyż syndyk składa sprawozdanie trzymiesięczne; 2. Wyciągi z rachunku bankowego masy upadłości za okres od 9 października 2014 r. do 30 listopada 2014 r. z saldem końcowym w kwocie [...] zł; 3. Sprawozdanie syndyka za okres od 13 maja 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r., wraz z załącznikami; 4. Sprawozdanie syndyka za okres od 1 września 2014 r. do 30 listopada 2014 r., z którego wynika m.in. stan środków pieniężnych w masie w kwocie [...] zł (rachunek bankowy [...] zł, kasa – [...]zł). Ponadto do wskazanych dokumentów dołączono oświadczenie pełnomocnika syndyka, z którego wynika, że stan zobowiązań i należności masy upadłości zasadniczo nie zmienił się od dnia ogłoszenia upadłości, a także, że po dniu ogłoszenia upadłości z dnia na dzień rosną zobowiązania masy upadłości związane z prowadzonym postępowaniem upadłościowym dłużnika oraz te wynikające z posiadanych składników majątkowych o charakterze przede wszystkim publicznoprawnym wraz z wykazem zaległości bieżących wynoszących łącznie [...] zł. Wyjaśniono także, że pozostają niewypłacone, a przewidziane w preliminarzu wydatków wynagrodzenia dla pracowników i współpracowników syndyka, których szacunkowa niewypłacona wartość wynosi na koniec listopada [...] złotych. Ponadto, odnośnie dokonanego wpływu do masy upadłości od jednego z wierzycieli kwoty ok. [...] złotych, wskazano, że nie może ona zostać przeznaczona na uregulowanie wpisu sądowego od skargi. Jak bowiem wskazano powyżej z uwagi na brak płynnych środków w masie upadłości od dnia ogłoszenia upadłości syndyk nie reguluje bieżących zobowiązań masy upadłości, w tym do dnia dzisiejszego nie są opłacane należności z tytułu podatku od nieruchomości (obecnie zaległość wynosi [...] złotych) oraz koszty dostawy mediów do nieruchomości (na kwotę blisko [...] złotych). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej zwana "P.p.s.a." - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Prawo pomocy w zakresie częściowym, o którego przyznanie ubiega się syndyk w niniejszym postępowaniu, może zostać przyznane osobie prawnej (jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis, w którym zawarto przesłanki jakie musi spełnić osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), tj. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oparty jest na konstrukcji ograniczonego uznania, co oznacza, że ostatecznie spełnienie tych przesłanek ekonomicznych uprawnia jedynie do udzielenia takiej pomocy. Warunek wykazania przez osobę prawną podstaw, na których opiera swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nakłada na nią obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów potwierdzających niemożność pokrycia tych kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że syndyk w sposób rzetelny przedstawił sytuację finansową masy upadłości, umożliwiający dokonanie oceny realnych zdolności do partycypowania w kosztach sądowych, wywołanych wniesieniem skargi, a wynoszących na obecnym etapie [...] zł. Niemniej jednak, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony, bowiem w sprawie nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w ww. przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Należy wskazać, że fakt ogłoszenia upadłości likwidacyjnej w stosunku do spółki w żadnym wypadku nie powoduje automatycznie konieczności przyznania jej prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji gdy istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłatę zobowiązań. Z załączonych dokumentów finansowych i oświadczeń syndyka wynika, że upadła spółka majątek i środki pieniężne posiada i to w kwocie wystarczającej na należny w sprawie wpis od skargi. W skład masy upadłości w chwili jej oszacowania w dniu 12 maja 2014 r., a więc na dzień ogłoszenia upadłości i obecnie (przedstawiono dane na dzień 30 listopada 2014 r.), wchodził majątek w postaci nieruchomości, ruchomości, wierzytelności oraz środków pieniężnych o znacznej wartości, który, - jak też wynika z postanowienia o ogłoszeniu upadłości – jest wystarczający na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Ponadto, według przedstawionych dokumentów i oświadczeń syndyka, na dzień 30 listopada 2014 r. na rachunku bankowym syndyka pozostawała kwota [...] zł, zaś w kasie [...] zł. W tej sytuacji, należało uznać, że syndyk nie wykazał, iż nie dysponuje środkami na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Natomiast, kwestie dotyczące trudności z wyegzekwowaniem wierzytelności, spieniężeniem ruchomości, jak i ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z prowadzeniem skutecznego postępowania upadłościowego, nie mogą przemawiać za przyznaniem zwolnienia od kosztów sądowych. Nie ulega wątpliwości, że syndyk jest zobowiązany do zaspokojenia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania upadłościowego oraz zaspokojeniem wierzycieli upadłego, jednakże realizacja tego obowiązku nie może mieć wpływu na obowiązek poniesienia kosztów sądowych w sprawie ze skargi w przedmiotowej sprawie. Realizacja bowiem przez osobę prawną jakiegokolwiek celu, w tym postępowania upadłościowego podmiotu, nie ma pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym wypadku opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może opierać się na żądaniu Syndyka o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt II FZ 83/11 i z dnia 28 września 2011r., sygn. akt I FZ 267/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zważywszy, że – jak ustalono – syndyk dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie kosztów sądowych, to fakt prowadzenia postępowania upadłościowego pozostaje bez wpływu na powoływany obowiązek z art. 199 P.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że wystąpienie na drogę sądową celem dochodzenia praw upadłej spółki lub ochrony jej interesów mieści się w ramach czynności likwidacyjnych podejmowanych przez syndyka masy upadłości. Tym samym koszty związane z postępowaniem sądowym powinny być uwzględnione przez syndyka w ramach niezbędnych i koniecznych wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną likwidacją (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I GZ 93/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro, w rozpoznawanej sprawie zostało ustalone, że syndyk dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...] zł, jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 §1, § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.