I SA/Sz 134/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S.A.w upadłości likwidacyjnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2008 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. P. S.A. w upadłości likwidacyjnej, reprezentowany przez adwokata, wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Do wniosku dołączył bilans za 11 miesięcy 2011 r. (stan na 31 listopada 2011 r.) oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 listopada 2011 r. W uzasadnieniu strona wskazała, że Spółka znajduje się w upadłości likwidacyjnej, i w związku z tym nie może prowadzić działalności produkcyjnej w zakresie produkcji wyrobów alkoholowych. Środki finansowe uzyskiwane ze sprzedaży zapasów wyrobów gotowych własnej produkcji oraz sprzedaży detalicznej w sklepie firmowym, a także z wynajmu nieruchomości własnych, nie pokrywają w pełni kosztów prowadzonego postępowania likwidacyjnego upadłej Spółki. Z akt sprawy wynika (odpis KRS – k. 42 i n.), że upadłość Spółki P. S.A. z siedzibą w S. ogłoszono w 2009 roku, a w upadłości likwidacyjnej znajduje się od marca 2010 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy Spółki w upadłości likwidacyjnej stanowi wartość -[...] zł; środki trwałe stanowią wartość [...] zł, a ostatni rok obrotowy Spółka zakończyła stratą o wartości -[...] zł. Z kolei z przedłożonego bilansu wynika, że na koniec listopada 2011 r. strata stanowiła wartość -[...] zł. Przedstawiając dane dotyczące dwóch rachunków bankowych (w tym lokata) wskazano, że na koniec grudnia 2011 r. Syndyk posiadał środki pieniężne w wysokości [...] zł. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.; prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna, jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11, dostępny w bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe ( por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia ( postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stan upadłości, i brak prowadzenia przez syndyka działalności w jej toku nie jest równoznaczny z brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych gdyż samo jej ogłoszenie stosownie do art. 13 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z dnia 9.04. 2003r., Nr 60 poz.535 z późn. zm.) uwarunkowane jest posiadaniem środków na koszty postępowania (por. postanowienie WSA w Krakowie z 14 maja 2008 r. I SA/Kr 766/06 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przychylić należy się też do poglądu, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi to dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 203/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Analizując wniosek Syndyka masy upadłości oraz informacje i dane zawarte w przedłożonych dokumentach, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący Syndyk nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych dokumentów wynika, że składając wniosek o prawo pomocy Syndyk posiadał zgromadzone na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości przekraczającej [...]. zł. Stan zapasów, które, jak wskazano we wniosku, są sprzedawane i stanowią źródło finansowania działalności Syndyka, stanowił na koniec listopada 2011 r. kwotę przekraczającą [...] zł. Z przedłożonego bilansu wynika nadto, że Syndyk wykazał należności krótkoterminowe na kwotę [...] zł oraz brak należności dochodzonych na drodze sądowej, co świadczy o bieżącym regulowaniu należności upadłej Spółki przez jej kontrahentów. Taka sytuacja, uniemożliwia uznanie, że Syndyk nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie do wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Oceny tej nie zmienia dostrzeżony przez referendarza w bilansie masy upadłości stan zobowiązań, przekraczający [...] zł (w tym znaczną część zobowiązań stanowią zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń na kwotę powyżej [...] zł, zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek na kwotę powyżej [...] zł, a z tytułu dostaw i usług w wysokości nieprzekraczającej [...] zł) oraz podnoszona przez Syndyka okoliczność, że posiadane środki finansowe przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego nie pokrywają w pełni tych kosztów, albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że koszty te powinny być zaspokojone przed kosztami sądowymi w niniejszej sprawie. Nie sposób bowiem uznać, że zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki, stanowi argument, przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 83/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe okoliczności nie przemawiają, zdaniem referendarza sądowego, za uprzywilejowaniem Syndyka przez zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie; Syndyk nie wykazał, iż sytuacja finansowa usprawiedliwia obciążenie kosztami wszczętego przez niego postępowania sądowoadministracyjnego ogółu obywateli. Wypada też na marginesie zauważyć, że Syndyk ponosi nie tylko koszty związane z postępowaniem upadłościowym, ale również inne koszty, jak chociażby te związane z niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym. Syndyk ustanowił bowiem w dniu 10 stycznia 2012 r.(pełnomocnictwo k.11), m.in., do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym, trzech pełnomocników (dwóch adwokatów i radcę prawnego). Nieuzasadnione zatem byłoby uznanie, że upadła Spółka była w stanie ponieść dodatkowe i fakultatywne koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mogła ponieść obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, posiadając środki pieniężne w wysokości przekraczającej kilkakrotnie należne w sprawie koszty sądowe. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy, należało orzec jak w sentencji.