I SA/Sz 135/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N.P. o przyznanye prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za lipiec 2006 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z wpisu od skargi, 2) w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, wraz ze skargą na opisaną wyżej decyzję, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Skarżący składając wniosek przedłożył jednocześnie szereg dokumentów: - zaświadczenie z 24 lutego 2011 r. o zmianie we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, - umowę majątkową małżeńską z 17 września 2009 r., -PIT-36 skarżącego wraz z PIT-B za 2010 r., - PIT-36 żony skarżącego wraz z PIT/O za 2010 r., - NIP-3 oraz PIT -11 dotyczący dochodów żony skarżącego za 2010 r., - zaświadczenie o numerze REGON, - bilans firmy za 2011 r., - wydruk z ewidencji firmy E. za 2011 r. (przychody, wydatki), - decyzja Burmistrza C. z [...] przyznająca żonie skarżącego zasiłki rodzinne i zaświadczenie, - zaświadczenie pracodawcy żony skarżącego (Ośrodek Pomocy Społecznej w C.) o wysokości dochodów, - zaświadczenie banku o obrotach na rachunku bankowym żony skarżącego wraz z wyciągiem z rachunku za październik, listopad i grudzień 2011 r. - zaświadczenie banku o zajęciu rachunków bankowych skarżącego. W odpowiedzi na dodatkowe wezwanie skarżący nadesłał dokumenty potwierdzające wysokość zaewidencjonowanych przychodów i wydatków w styczniu b.r., wydruk z ewidencji środków trwałych za 2011 r., faktury i paragony potwierdzające wysokość kosztów utrzymania zajmowanej nieruchomości, dodatkowe oświadczenie dotyczące stanu majątkowego. Z uzasadnienia wniosku, dokumentów i oświadczeń oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wynika, co następuje. Skarżący pozostaje w związku z małżeńskim, ma na utrzymaniu dwóch synów w wieku 11 i 2 lat, w małżeństwie skarżącego istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (akt notarialny z 17 września 2009 r. k 12). Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie żony skarżącego za pracę w wysokości [...] zł brutto (netto [...] zł - zaświadczenie pracodawcy k.38, PIT- 37 za 2010 r. k.17 i n.) oraz działalność gospodarcza skarżącego, przy czym aktualnie skarżący nie deklaruje dochodu do opodatkowania. Żona skarżącego pobiera świadczenie z pomocy społecznej, tj. zasiłek rodzinny na synów w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, a w 2010 r. otrzymała zasiłki z ubezpieczenia społecznego w wysokości [...] zł (PIT 11A k.23). Przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej skarżącego jest sprzedaż detaliczna, transport drogowy towarów, rozbiórka i burzenie obiektów budowlanych (zaświadczenie k.11). Jak wynika z przedłożonych dokumentów ("bilans firmy" k.62) skarżący zaewidencjonował od początku 2012 r. przychody w wysokości [...] zł, wydatki [...] zł, dochód firmy -[...] zł. Z kolei dane za 2011 r. wskazują, że skarżący zaewidencjonował przychody w kwocie [...] zł, wydatki [...] zł, dochody -[...] zł (bilans wg stanu na 31 grudnia 2011 r. – k. 25). Skarżący oświadczył, że gdyby nie dochody żony, nie miałby środków na utrzymanie dzieci. Skarżący oświadczył, że w stosunku do niego toczyły się w 2007 r. inne postępowania związane z podatkiem akcyzowym i zobowiązania wobec Skarbu Państwa sięgają rzędu [...] zł. Oświadczył, że jego rachunek bankowy został zajęty, co potwierdza przedłożone zaświadczenie banku (k. 35). Z oświadczenia skarżącego wynika, że zarówno on, jak i pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osoby, nie posiadają żadnych nieruchomości i oszczędności. Żona skarżącego jest właścicielką samochodu osobowego [...] z 1996 r. o wartości ok. [...] zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanej nieruchomości – ul. [...] w C., oraz że nieruchomość ta należy do jego rodziców. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze z}.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Natomiast istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej, uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych, a do podmiotów tych zalicza się przede wszystkim bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia, bądź których środki są bardzo0ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalne niezbędne (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w którym mowa o braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, nie może więc mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody lub posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. W rozpoznawanej sprawie istotny jest fakt, że w chwili obecnej skarżący jest zobowiązany ponieść wpisy od skarg w dwóch zainicjowanych przez niego postępowaniach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie w łącznej wysokości [...]zł. Ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów wynika, że N.P. prowadzi działalność gospodarczą, w której zakresie mieści się m.in. sprzedaż detaliczna, transport drogowy towarów, rozbiórka i burzenie obiektów budowlanych. Jednocześnie jednak skarżący zadeklarował, że z działalności gospodarczej nie osiąga dochodu. Z akt sprawy wynika również, że skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, ani wartościowych rzeczy ruchomych, a we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i dwójką małoletnich dzieci. W małżeństwie skarżącego istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Z uwagi na tę ostatnią - wykazaną przez stronę - okoliczność, wyjaśnić należy, że, zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie mają obowiązek wzajemnej pomocy, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności majątkowej. W związku z tym dochody małżonka mają wpływ na ocenę sytuacji strony twierdzącej, że nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się bowiem do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków, i nie zwalnia małżonki skarżącego z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 233/09, niepubl.). Należy zauważyć, że na miesięczne dochody rodziny skarżącego składa się wynagrodzenie małżonki z umowy o pracę w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto), rodzinę wspiera nadto pomoc z opieki społecznej. Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w domu swoich rodziców ponosząc, według oświadczenia, połowę kosztów utrzymania i poboru mediów w nieruchomości. W tym stanie uznać należy, że skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na to, że sytuacja skarżącego będącego przedsiębiorcą, przede wszystkim w zakresie jego możliwości płatniczych i zdolności do poniesienia kolejnych ewentualnych kosztów sądowych w sprawie, może ulec zmianie, zwolnienie jej na obecnym etapie postępowania byłoby przedwczesne i dlatego w pozostałym zakresie wniosku odmówiono przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.