I SA/Sz 1416/15

Dnia 8 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2016 r. wniosku M. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 27 listopada 2015 r. (data nadania: 30.11.2015 r.) M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Przedmiotową decyzją określono Podatniczce kwotę podatku do zapłaty w wysokości [...] zł. W skardze Strona złożyła wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji przez organ, a w razie nieuwzględnienia wniosku przez organ, wniosła o wstrzymanie wykonalności decyzji przez Sąd. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji jest uzasadniony i konieczny, ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spowodowanych wykonaniem zaskarżonej decyzji. W oparciu o zaskarżoną decyzję wszczęte zostało wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne w administracji poprzez doręczenie Stronie administracyjnego tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie zaskarżonej decyzji. W ramach przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) wobec Skarżącej może być zatem prowadzona egzekucja w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy z zastosowaniem wszelkich przewidywanych w tej ustawie środków egzekucyjnych, w tym m.in. egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz z nieruchomości - budynku mieszkalnego położonego w S., stanowiącego jej miejsce zamieszkania. Obecnie jedynym dochodem Skarżącej jest wypłacane przez ZUS świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto. Prowadzenie egzekucji z tego świadczenia i jego zajęcie praktycznie uniemożliwi Skarżącej zaspokojenie jej podstawowych potrzeb związanych z utrzymaniem i wyżywieniem, wpędzając ją tym samym w sferę ubóstwa i wyrządzając jej w ten sposób znaczną szkodę. Prowadzenie zaś egzekucji z ww. nieruchomości może prowadzić do zaistnienia w sferze majątkowej Strony nieodwracalnych skutków w postaci utraty przez nią prawa własności do jej jedynej nieruchomości - domu mieszkalnego, a w konsekwencji do pozbawienia jej miejsca zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych, co w rezultacie może nawet w skrajnym przypadku prowadzić do bezdomności Skarżącej. Do wniosku Strona załączyła kopię tytułu wykonawczego oraz decyzji ZUS o przyznaniu emerytury w kwocie zaliczkowej. Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia 23 grudnia 2015 r. nr [...] odmówił Skarżącej wstrzymania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jak stanowi art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stosownie do art. 61 § 5 p.p.s.a., postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, co oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków", jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Zgodnie z utrwalonym w literaturze i orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wyrównana przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. mogą być zarówno skutkami prawnymi, jak i faktycznymi, a także równolegle, prawnymi i faktycznymi. Skutki te, raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (Jagielska, Wiktorowska, Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 378 i nast.). Warunkiem rozpatrzenia przez sąd merytorycznie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jego właściwe uzasadnienie, tj. wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających ziszczenie się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciążają stronę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). Nadto, należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym w literaturze i orzecznictwie poglądem sąd administracyjny, rozpoznając wniosek, bierze pod uwagę nie tylko okoliczności w nim wskazane, ale też wszelkie okoliczności i dokumenty znane sądowi z urzędu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2008 r., II OZ 209/08, Legalis oraz Jagielska, Wiktorowska, Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 385). Skarżąca wraz ze z skargą, oprócz wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, złożyła również na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy a w toku postępowania sądowego przedstawiła stosowne dokumenty i oświadczenia w celu wykazania swojej aktualnej sytuacji życiowej i finansowej. W tej sytuacji Sąd z urzędu wziął pod uwagę dokumenty znajdujące się w aktach sądowych sprawy. Ze złożonego wniosku PPF wynika, m.in., że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem ([...] lat) oraz opiekuje się schorowaną matką ([..] lata). Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł (emerytura), mąż w wysokości [...] zł (świadczenie przedemerytalne), a matka w wysokości [...] zł (emerytura). Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł. W oświadczeniu o stanie majątkowym Strona wskazała, że jest współwłaścicielem domu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 o wartości [....] zł (łączna ustawowa wspólność małżeńska), a także w udziale ½ jest współwłaścicielem samochodu osobowego o wartości [...] zł. Nadto, Skarżąca wraz z mężem są współwłaścicielami w udziale ¼ każdy 3 lokali użytkowych o powierzchni [..] m2, [...] m2, [...] m2 o łącznej wartości [...] zł, (brak przychodów z tytułu współwłasności). Skarżąca podała, że stałe wydatki miesięczne ponoszone w gospodarstwie domowym (w tym na pokrycie zobowiązań) wynoszą ok. [...] zł. Do końca 2015 r. Skarżąca prowadziła również działalność gospodarczą w S. pod nazwą "S. S. K. i A. P. M. S., J. J." (udział w spółce cywilnej [...] %). Jednak, jak wynika z ze znajdującego się w aktach oświadczenia, aktualnie przekazała nieodpłatnie lokal synowej, która prowadzi tam działalność gospodarczą jako osoba fizyczna. Skarżąca w związku z koniecznością opieki nad [...] -letnią schorowaną i niepełnosprawną matką pozostała w ww. spółce cywilnej tylko ze względów formalnych do końca 2016 r. - do czasu całkowitej likwidacji spółki. Nadto, Sądowi wiadome jest również z urzędu, że w sprawie o sygnaturze akt sądowych I SA/Sz 1417/15 toczy się tożsame postępowanie ze skargi małżonka Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 26 października 2015 r., którą utrzymano decyzję organu I instancji w przedmiocie określenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w wysokości [...] zł. W tej sytuacji, kwota która będzie obciążać budżet gospodarstwa domowego Skarżącej z tytułu egzekucji będzie wynosić łącznie [...] zł. Należy stwierdzić, że niewątpliwie nałożony na Stronę obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są odwracalne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że każde rozstrzygnięcie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, polegająca na wstrzymaniu wykonania takiego aktu. Dlatego uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu zobowiązującego do zapłaty określonego świadczenia pieniężnego winno być uzasadnione takim uszczupleniem majątku zobowiązanego, które spowoduje zaistnienie niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można bowiem rozpatrywać w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy, zwłaszcza gdy wysokość należności pieniężnej jest znaczna w stosunku do możliwości finansowych strony zobowiązanej do jej uiszczenia. Sąd natomiast obowiązany jest uwzględnić wszystkie okoliczności, które mają znaczenie dla rozpoznania wniosku i w związku z tym nie może oprzeć się wyłącznie na uzyskiwanych przez Skarżącą dochodach bez uwzględnienia koniecznych wydatków związanych z zapewnieniem należytej opieki dla swojej matki, a także siebie i rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że Strona uprawdopodobniła, iż wykonanie decyzji może spowodować wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków. Z przedstawionych przez Stronę dokumentów wynika, że dochody uzyskiwane przez nią oraz jej męża i matkę, pozwalają na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego, przy czym znaczną część dochodu stanowi emerytura schorowanej matki Skarżącej. W tej sytuacji, jednoczesna egzekucja należności objętych zarówno decyzją wydaną w niniejszej sprawie, ale także w sprawie ze skargi męża, może spowodować zachwianie sytuacji finansowej Skarżącej i jej rodziny, a przez to narazić na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest rozstrzygnięciem tymczasowym, zaś jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez sąd orzeczenia uwzgledniającego skargę bądź uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Sąd nadmienia, że wszystkie przywołane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.