I SA/Sz 1417/15

Dnia 8 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2016 r. wniosku J. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [..] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 27 listopada 2015 r. (data nadania: 30.11.2015 r.) J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W skardze Strona złożyła wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji przez organ, a w razie nieuwzględnienia wniosku przez organ, wniosła o wstrzymanie wykonalności decyzji przez Sąd. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji jest uzasadniony i konieczny, ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spowodowanych wykonaniem zaskarżonej decyzji. W oparciu o zaskarżoną decyzję wszczęte zostało wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne w administracji poprzez doręczenie Stronie administracyjnego tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie zaskarżonej decyzji. W ramach przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) wobec Skarżącego może być zatem prowadzona egzekucja w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy z zastosowaniem wszelkich przewidywanych w tej ustawie środków egzekucyjnych w tym m.in. egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz z nieruchomości - budynku mieszkalnego położonego w S., stanowiącego jego miejsce zamieszkania. Jedynym dochodem Skarżącego jest wypłacane przez ZUS świadczenie przedemerytalne w wysokości [...] zł netto. Prowadzenie egzekucji z tego świadczenia i jego zajęcie praktycznie uniemożliwi Skarżącemu zaspokojenie jego podstawowych potrzeb związanych z utrzymaniem, wyżywieniem i leczeniem wpędzając go tym samym w sferę ubóstwa i tym samym wyrządzając mu w ten sposób znaczną szkodę. Prowadzenie zaś egzekucji z ww. nieruchomości może prowadzić do zaistnienia w sferze majątkowej Skarżącego nieodwracalnych skutków w postaci utraty prawa własności do jego jedynej nieruchomości - domu mieszkalnego, a w konsekwencji do pozbawienia go miejsca zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, co w rezultacie może nawet w skrajnym przypadku prowadzić do bezdomności Skarżącego. Do wniosku Strona załączyła kopię tytułu wykonawczego oraz decyzję ZUS o waloryzacji świadczenia przedemerytalnego. Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia 23 grudnia 2015 r. nr [...] odmówił Skarżącemu wstrzymania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jak stanowi art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stosownie do art. 61 § 5 p.p.s.a., postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, co oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków", jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Zgodnie z utrwalonym w literaturze i orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wyrównana przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. mogą być zarówno skutkami prawnymi, jak i faktycznymi, a także równolegle, prawnymi i faktycznymi. Skutki te, raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (Jagielska, Wiktorowska, Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 378 i nast.). Warunkiem rozpatrzenia przez sąd merytorycznie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jego właściwe uzasadnienie, tj. wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających ziszczenie się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciążają stronę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). Nadto, należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym w literaturze i orzecznictwie poglądem sąd administracyjny, rozpoznając wniosek, bierze pod uwagę nie tylko okoliczności w nim wskazane, ale też wszelkie okoliczności i dokumenty znane sądowi z urzędu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2008 r., II OZ 209/08, Legalis oraz Jagielska, Wiktorowska, Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 385). Skarżący wraz ze z skargą, oprócz wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, złożył również na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy a w toku postępowania sądowego przedstawił stosowne dokumenty i oświadczenia w celu wykazania swojej aktualnej sytuacji życiowej i finansowej. W tej sytuacji Sąd z urzędu wziął pod uwagę dokumenty znajdujące się w aktach sądowych sprawy. Ze złożonego wniosku PPF wynika m.in., że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną ([...] lata) oraz opiekuje się schorowaną teściową ([...] lata). Skarżący uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł (świadczenie przedemerytalne), żona w wysokości [...] zł (emerytura), a teściowa w wysokości [...] zł (emerytura). Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł. W oświadczeniu o stanie majątkowym Skarżący wskazał, że jest współwłaścicielem domu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 o wartości [...] zł (łączna ustawowa wspólność małżeńska), a nadto wraz z żoną są współwłaścicielami w udziale ¼ każdy [...] lokali użytkowych o powierzchni [...] m2 o łącznej wartości [...] zł, (brak przychodów z tytułu współwłasności). Skarżący podał, że stałe wydatki miesięczne ponoszone w gospodarstwie domowym (w tym na pokrycie zobowiązań) wynoszą ok. [...] zł. Nadto, Sądowi wiadome jest również z urzędu, że w sprawie o sygn. akt sądowych I SA/Sz 1416/15 toczy się tożsame postępowanie ze skargi małżonki Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 26 października 2015 r., którą utrzymano decyzję organu I instancji w przedmiocie określenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w wysokości [...] zł. W tej sytuacji kwota która będzie obciążać budżet gospodarstwa domowego Skarżącego z tytułu egzekucji należności objętych wskazanymi decyzjami będzie wynosić łącznie [..] zł. Z akt sprawy I SA/Sz 1416/15 wiadomo również, że żona Skarżącego do końca 2015 r., prowadziła również działalność gospodarczą w S. pod nazwą " [...] " (udział w spółce cywilnej [...] %). Jednak, jak wynika z ze znajdującego się w aktach oświadczenia, aktualnie przekazała nieodpłatnie lokal synowej, która prowadzi tam działalność gospodarczą jako osoba fizyczna. Żona Skarżącego w związku z koniecznością opieki nad [...] -letnią schorowaną i niepełnosprawną matką pozostała w ww. spółce tylko ze względów formalnych do końca 2016 r. - do czasu całkowitej likwidacji spółki. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że niewątpliwie nałożony na Stronę obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są odwracalne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż każde rozstrzygnięcie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, polegająca na wstrzymaniu wykonania takiego aktu. Dlatego uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu zobowiązującego do zapłaty określonego świadczenia pieniężnego winno być uzasadnione takim uszczupleniem majątku zobowiązanego, które spowoduje zaistnienie niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można bowiem rozpatrywać w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy, zwłaszcza gdy wysokość należności pieniężnej jest znaczna w stosunku do możliwości finansowych strony zobowiązanej do jej uiszczenia. Sąd natomiast obowiązany jest uwzględnić wszystkie okoliczności, które mają znaczenie dla rozpoznania wniosku i w związku z tym nie może oprzeć się wyłącznie na uzyskiwanych przez Skarżącą dochodach bez uwzględnienia koniecznych wydatków związanych z zapewnieniem należytej opieki dla swojej teściowej, a także siebie i rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że Strona uprawdopodobniła, iż wykonanie decyzji może spowodować wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków. Z przedstawionych przez Stronę dokumentów wynika, że uzyskiwane przez nią oraz jego żonę i teściową, dochody pozwalają na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego, przy czym znaczną część dochodu stanowi emerytura schorowanej teściowej. W tej sytuacji, jednoczesna egzekucja należności objętych zarówno decyzją wydaną w niniejszej sprawie, a także w sprawie ze skargi żony Skarżącego, może spowodować zachwianie sytuacji finansowej Skarżącego i jej rodziny, a przez to narazić na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest rozstrzygnięciem tymczasowym, zaś jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez sąd orzeczenia uwzgledniającego skargę bądź uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Sąd nadmienia, że wszystkie przywołane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.