I SA/Sz 1422/15
WyrokWSA w Szczecinie2016-02-24
Skład orzekający: Jolanta Kwiecińska, Ewa Wojtysiak, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, gdy pierwotna decyzja przyznająca płatność została wycofana z obrotu prawnego, a następnie wydano decyzję przyznającą płatność w niższej kwocie?Ratio decidendi
Organ administracji prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, ponieważ wypłata pomocy nastąpiła na podstawie decyzji, która została skutecznie wycofana z obrotu prawnego. Ostateczna decyzja przyznająca płatność w niższej kwocie stanowiła podstawę do dochodzenia zwrotu nadpłaconej kwoty. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielne i nie podlega weryfikacji ustaleń z postępowań dotyczących przyznania płatności.Stan faktyczny
Producent złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Po wydaniu decyzji przyznającej pomoc w pełnej kwocie, została ona stwierdzona nieważnością z powodu błędnych ustaleń dotyczących powierzchni użytkowanej rolniczo. Następnie wydano decyzję przyznającą płatność w kwocie pomniejszonej. Po kolejnych postępowaniach administracyjnych, organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności jako różnicę między kwotą wypłaconą a kwotą należną na mocy ostatecznej decyzji. Producent zaskarżył tę decyzję, zarzucając m.in. brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i błędne ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędzia, WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego na rok 2009 oddala skargę.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia 9 października 2015 r.nr [...], po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez [...]– dalej: "producent" utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 26 lutego 2015 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym:
W dniu 11 maja 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...], wpłynął wniosek producenta o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009.
Wniosek producenta obejmował realizację pakietu 2 w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na działkach o łącznej powierzchni [...] ha oraz pakietu 3 w wariancie 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na gruntach o areale równym [...] ha.
Dnia 17 lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...], na podstawie której przyznał producentowi pomoc w łącznej kwocie [...] zł, w pełni odpowiadającym powierzchniom i wariantom programu rolnośrodowiskowego. Przyznana kwota została wypłacona w dniu 30 marca 2010 r.
Dnia 22 lipca 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję nr [...], na mocy której stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 17 lutego 2010 r. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, iż Kierownik Biura Powiatowego w [...] nie uwzględnił przy rozpatrywaniu wniosku posiadanych przez siebie aktualnych danych dotyczących powierzchni użytkowanych rolniczo na działkach deklarowanych przez Stronę, co wypaczyło wynik prowadzonego postępowania. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi producenta w dniu 8 sierpnia 2011 r.
W dniu 31 stycznia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał producentowi płatności rolnośrodowiskowe na rok 2009 w kwocie [...] zł, tj. w kwocie pomniejszonej o [...] zł. Podstawą dla zastosowania pomniejszeń było przyjęcie przez organ,
iż powierzchnia kwalifikująca się do objęcia pomocą w zakresie wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) jest o 6,33 ha mniejsza od deklarowanej przez producenta. Decyzja nie została skutecznie doręczona producentowi, w związku z tym, iż skierowano ją pod niewłaściwy adres, tj. producenta, a nie pełnomocnika.
W dniu 18 czerwca 2013 r. doręczono pełnomocnikowi producenta zawiadomienie o wszczęciu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] postępowania w sprawie ustalenia kwoty płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009 nienależnie pobranych przez producenta. Następnie w dniu 12 września 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Organ uznał za nienależnie pobraną kwotę [...] zł, stanowiącą różnicę między pomocą wypłaconą na bazie decyzji nr [...], a należną na mocy decyzji nr [...] Decyzja pomimo jej wadliwego skierowania na adres producenta, a nie pełnomocnika została odebranaw dniu 16 września 2013 r. przez pełnomocnika producenta.
Producent złożył odwołanie od ww. decyzji i zarzucił wadliwe doręczenie decyzji nr [...] oraz decyzji nr [...].
Dyrektor ARiMR uznał decyzję nr [...] za wadliwą w stopniu uzasadniającym jej wycofanie z obrotu prawnego. Organ wskazał, że brak w obrocie prawnym decyzji przyznającej pomoc w kwocie niższej, niż wypłacona, stanowi przeszkodę dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Na tej podstawie organ uchylił wskazane rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie.
W dniu 24 września 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ponownie wysłał decyzję nr [...], tym razem na adres wskazany dla pełnomocnika producenta. Korespondencja pomimo dwukrotnego awizowania, nie została podjęta z placówki pocztowej i w związku z tym organ uznał ją za doręczoną z upływem 14 – dniowego terminu, w którym była przechowywana przez operatora pocztowego, tj. w dniu 10 października 2014 r. W dniu 16 października 2014 r.
w siedzibie organu ww. decyzja została doręczona pełnomocnikowi producenta.
W dniu 23 października 2014 r. pełnomocnik producenta złożył odwołanie od ww. decyzji.
Decyzją z dnia 30 grudnia 2014 r. nr [...] organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję z dnia 31 stycznia 2013 r. stwierdzając, iż została ona wydana w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy, a ponadto nie zaistniały przesłanki do jej uchylenia.
W dniu 26 stycznia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ponownie skierował do pełnomocnika producenta zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia producentowi kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, wypłaconych na mocy decyzji nr [...] z dnia 17 lutego 2010 r. Pismo zostało doręczone w dniu 2 lutego 2015 r. Następnie w dniu 26 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ustalił producentowi kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł, jako różnicę pomiędzy pomocą wypłaconą na podstawie decyzji nr [...], a należną na mocy decyzji nr [...]. Decyzja został doręczona w dniu 3 marca 2015 r.
W dniu 16 marca 2015 r. złożone zostało odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, zawierające zarzuty naruszenia:
następujące zarzuty:
– art. 7, 11 § 1 i 80 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie i oparcie decyzji na zapadłych wczesnej rozstrzygnięciach, wydanych na bazie błędnie ustalonego stanu faktycznego;
– art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez brak zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, pomimo jego zawisłości od wcześniejszego rozstrzygnięcia sprawy skargi na decyzję nr [...] przez WSA w [...];
– art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr [...], poprzez jego niezastosowanie;
– art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr [...], poprzez przyjęcie, iż nie upłynął 4-letni okres przedawnienia, o którym stanowi ten przepis.
W oparciu o powyższe producent się wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Dodatkowo w piśmie zamieścił wnioski o:
– zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia skargi na decyzję nr [...] z dnia 30 grudnia 2014r.,
– przeprowadzenie dowodu z protokołu z przeprowadzonych w dniu 2 marca 2015 r. oględzin działki, na której uprzednio stwierdzono nieprawidłowość, skutkującą pomniejszeniem płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009.
Organ odwoławczy, w pierwszej kolejności uznał zasadność wniosku
w przedmiocie zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania skargi na decyzję
nr [...] z dnia 30 grudnia 2014 r. Następnie postanowieniem
z dnia 28 sierpnia 2015 r. podjął zawieszone postępowanie. Jednocześnie rozstrzygnął w przedmiocie wniosku dowodowego zgłoszonego w treści odwołania poprzez jego odrzucenie.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ma charakter odmienny od postępowań w sprawie przyznania płatności. Wycofanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatność, zastąpionej ostateczną decyzją, płatności tej odmawiającą, stanowi samoistną przesłankę do dochodzenia zwrotu pomocy wypłaconej na bazie pierwszego z tych rozstrzygnięć. W dacie orzekania przez organ I instancji charakter ostatecznej miała zarówno decyzja nr [...] z dnia 22 lipca 2011 r., na mocy której stwierdzona została nieważność rozstrzygnięcia przyznającego pomoc w wypłaconej wysokości (w wyniku czego odpadła podstawa dla płatności w wyższej kwocie), jak i decyzja nr [...] przyznająca pomoc w niższej kwocie. Ponadto zarzut błędnej oceny stanu faktycznego w sprawie wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 nie jest uzasadniony
w kontekście wyroku WSA w [...] z dnia 25 czerwca 2015 r.
Ponadto organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione stanowisko producenta, zgodnie z którym pozbawiony on był możliwości wykrycia błędu dotyczącego wielkości powierzchni faktycznie przez niego użytkowanej (tj. różnicy o [...] ha). Zdaniem organu odwoławczego producent powinien być świadomy, jaki areał uprawia i na tej podstawie błąd dostrzec.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr [...], organ odwoławczy wskazał, że przewiduje on co do zasady 10-letni okres przedawnienia roszczeń o zwrot kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych.Termin 4-letni ma zastosowanie jedynie w sytuacji, w której beneficjent działał w dobrej wierze. Organ odwoławczy odwołał się, także do rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 1365/11 i wskazał, że 10-letni okres przedawnienia nie wymaga udowodnienia złej wiary, a krótki – 4 letni okres przedawnienia ustanowiony dla tych rolników, którzy pobrali nienależne płatności
w dobrej wierze nie może być objęty domniemaniem, lecz musi zostać wykazany. Zdaniem organu odwoławczego, producent nie wykazał w jakikolwiek sposób, że jego ówczesnym poczynaniom można przypisać przymiot dobrej wiary, w związku z faktem, iż wypłata została dokonana w oparciu o niezgodną z prawdą deklaracją, złożoną przez producenta.
Skarżący złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych. Ponadto wniósł na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez NSA skargi kasacyjnej od wyroku WSA w [...] z dnia 25 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 349/15 albowiem rozstrzygnięcie sprawy uzależnione jest od rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
– art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie i oparcie w całości rozstrzygnięcia na decyzjach organów dwóch instancji w przedmiocie przyznania płatności w pomniejszonej wysokości pomimo ich wydania w oparciu o błędne ustalenie stanu faktycznego,
– art. 136 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z protokołu z oględzin przedmiotowej działki ewidencyjnej z dnia 2 marca 2015 r. przeprowadzonej w celu weryfikacji powierzchni PEG, z której jednoznacznie wynika, iż powierzchnia stwierdzona wyłącznie w oparciu o tzw. ortofotomapy została bezpodstawnie zmniejszona, a powierzchnia referencyjna działki wynosi [...] ha.
– art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, poprzez jego niezastosowanie, pomimo, iż na jego podstawie obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania do skarżącego,
– art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, poprzez przyjęcie, iż nie upłynął 4-letni okres o którym stanowi rzeczony przepis, podczas gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż rzeczony okres upłynął.
W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w sprawie opierając się w całości tylko i wyłącznie na ustaleniach stanu faktycznego dokonanych w innych postępowaniach administracyjnych. Zdaniem skarżącego fakt błędnych ustaleń faktycznych wynika jednoznacznie z protokołu z oględzin przedmiotowej działki referencyjnej z dnia
2 marca 2015 r. Ponadto organy obu instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego w przedmiocie wystąpienia przesłanek przytaczanych w treści decyzji, poprzestając na samej analizie posiadanego materiału dowodowego. Organy zrezygnowały bowiem z wezwania pełnomocnika celem złożenia wyjaśnień.
Skarżący zakwestionował, także pogląd organu odwoławczego, zgodnie z którym skarżący miał możliwość wykrycia błędu organu w zakresie powierzchni areału objętego płatnością rolnośrodowiskową. W związku z tym, iż przedmiotowy błąd wynika z różnicy powierzchni referencyjnej stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej na miejscu,
a powierzchnią ustaloną w oparciu o system informacji geograficznej, tj. ortofotomapy cyfrowe wykonane w systemie GIS. Skarżący działał bowiem w oparciu o zasadę zaufania do organów administracji i na tej podstawie przypuszczał, że zadeklarowana powierzchnia jest prawidłowa.
Ponadto skarżący ponownie argumentował stanowisko, iż upłynął w stosunku do niego 4 letni okres, o którym mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE)
nr 796/2004. Przedmiotowy termin zdaniem skarżącego rozpoczął swój bieg w dniu
20 marca 2010 r. – w dacie płatności, a upłynął w dniu 10 października 2014 r. – po upływie 14–dniowego terminu na podjęcie od operatora pocztowego decyzji organu
I instancji przyznającej płatność w pomniejszonej wysokości. Skarżący przekonywał, że działał w dobrej wierze, co potwierdził protokół z oględzin przedmiotowej działki ewidencyjnej z dnia 2 marca 2015 r. W związku z powyższym zastosowanie znajduje
w niniejszej sprawie 4- letni termin przedawnienia roszczenia o zwrot płatności otrzymanej w nadmiernej wysokości.
Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 1422/15 Sąd po rozpoznaniu wniosku zamieszczonego w skardze, odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem rozpoznania przez sąd jest skarga na decyzję Dyrektora ARiMR, którą to utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd nie dopatrzył się naruszeń dających podstawę do uwzględnienia skargi.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i zarazem obowiązek uwzględnić również okoliczności nie wskazane w skardze, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże rozstrzygnięcie sprawy "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. postanowienie NSA z 23 października 2007 r., sygn. akt I GSK 2218/06 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl - zwanej dalej CBOSA).
Dlatego należy podkreślić, że przedmiotem badania sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego na rok 2009, a nie decyzja o przyznaniu płatności na ten rok.
Biorąc uwagę charakter podniesionych przez skarżącego zarzutów w tym miejscu należy wyjaśnić, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634, dalej także ustawa o ARiMR) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Na tym etapie sąd nie może zatem uczynić przedmiotem swoich rozważań postępowania zakończonego decyzją ostateczną stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o z dnia 17 lutego 2010 r., ani też decyzji tego organu o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 w pomniejszonej wysokości. Postępowanie to było bowiem oparte na samodzielnych, odrębnych przesłankach faktycznych i prawnych. W konsekwencji sąd nie może ustosunkować się do zarzutów skargi kwestionujących ustalenia dotyczące powierzchni użytkowanych rolniczo działek deklarowanych przez stronę, które stanowiły podstawę do wydania przez Kierownika Biura Powiatowego w dniu 31 stycznia 2013 roku decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości.
Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- następuje w drodze decyzji administracyjnej.
W ust. 2 przepis ten natomiast stanowi, że właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
W świetle przytoczonej powyżej regulacji trzeba podkreślić, że choć postępowanie prowadzone w trybie 29 ust. 1 i 2 ustawa o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, to ustalenie czy przyznane kwoty pomocy są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy, jak też z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt IIGSK 822/11, dostępny w CBOSA).
W związku z tym, iż producent we wniosku o przyznanie płatności na 2009 rok wskazał także powierzchnie nieuprawnione do tych płatności organy zasadnie wszczęły na podstawie wyżej wskazanego przepisu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za rok 2009.
W rozpoznawanej sprawie podstawę faktyczną orzekania o zwrocie płatności jest okoliczność wypłaty płatności skarżącemu w oparciu o skutecznie wycofaną z obrotu prawnego decyzję z dnia 17 lutego 2010 r. w kwocie [...] zł, w sytuacji, gdy decyzją z dnia 31 stycznia 2013 r. płatność na ten rok została przyznana w kwocie [...] zł, czyli o [...] zł mniejszej. Decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w kwocie [...] zł ma walor ostateczności. Wskazać także należy, że wyrokiem z dnia 25.06.2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] orzekając w sprawie I SA/Sz 349/15 oddalił skargę wniesioną przez od powyższej decyzji.
Zarzuty strony, że organ w zaskarżonej decyzji błędnie zebrał materiał dowodowy, a przede wszystkim nie przeprowadził dowodu z protokołu oględzin są bezzasadne.
W przedmiotowym postępowaniu bowiem organ był zobowiązany do ustalenia, czy producent pobrał nienależne lub nadmierne płatności w ramach realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za 2009 rok. Organ był zobligowany również do ustalenia wysokości kwoty do zwrotu przez producenta. Tak więc na podstawie powyżej przytoczonych decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatność w pierwotnej wysokości oraz decyzji o przyznaniu tej płatności w mniejszej wysokości organ prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie producent otrzymał płatności nienależne, czyli płatności przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla tych płatności w przepisach krajowych, skoro ostateczna decyzja o płatności na 2009 rok opiewa na kwotę niższą aniżeli kwota wypłacona producentowi.
Sąd w pełni podziela argumentację organu, że postępowanie w zakresie ustalenia kwot nienależnie pobranych nie ma na celu weryfikacji decyzji wydanych
w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2009 rok poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu. Zarzuty odnoszące się do decyzji wydanych w sprawie przyznania płatności, a także do sposobu oceny dowodów przez organ, podnoszone w ramach obecnego postępowania nie mieszczą się w zakresie tego postępowania.
Wskazać należy, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nr [...] z dnia 31.01.2013r. o przyznaniu producentowi płatności na 2009 rok w pomniejszonej wysokości jest dokumentem urzędowym w oparciu o który organy ustaliły, że w roku 2009 wystąpiły podstawy do przyznania płatności w określonej w tej decyzji wysokości.
Podkreślić także należy że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7.03.2007 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r. poz. 173) - to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy z dnia 7.03.2007 r. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ to uczynił wziął pod uwagę ostateczną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 31.01.2013 r. o przyznaniu producentowi płatności rolnośrodowiskowej za 2009 rok w pomniejszonej wysokości. Ponadto, na co należy zwrócić uwagę, ustalając kwotę do zwrotu organ zbadał, także istnienie przesłanek z art. 73 rozporządzenia komisji (WE) nr 796/2004 z dnia
21 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.). Stosownie bowiem do ust. 1 tego przepisu w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Zatem zasadą jest zwrot przez rolnika nienależnej płatności. Odstępstwa od tej zasady przewidziane zostały w ust. 4 stosownie do którego obowiązek zwrotu określony w ust.1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika, oraz w ust. 5, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres pomiędzy datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze
o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat, jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze okres wskazany w akapicie pierwszym ograniczony jest do czterech lat. Zasadnie bowiem organy wskazały, że w przedmiotowej sprawie płatność w pierwotnie przyznanej wysokości została dokonana na skutek świadomego zgłoszenia przez producenta do płatności terenów wyłączonych z takich płatności. Zatem przyczyną błędnego przyznania i wypłaty płatności było zachowanie producenta. Słusznie także organ wskazał, że skoro wypłata zawyżonego świadczenia miała miejsce w dniu 30.03.2010 r., a doręczenie decyzji stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia, na podstawie którego dokonano tej płatności nastąpiło w 22.07.2011 r., to zachowany został nawet krótszy czteroletni termin z art. 73 ust. 5. Z treści bowiem decyzji Dyrektora o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatność, jednoznacznie wynikał nieuzasadniony charakter płatności dokonanej w pierwotnej wysokości. Ponadto podkreślenia wymaga, że zachowanie producenta polegające na zgłoszeniu do płatności obszarów w tych płatności wyłączonych nie może być uznane za działanie w dobrej wierze, gdyż było to działanie świadome, a żadne usprawiedliwione okoliczności nie uzasadniały świadomego błędnego wypełnienia wniosku o przyznanie płatności.
Ponadto w zaskarżonej decyzji organ zbadał także i to czy w sprawie nie wystąpiły siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności zapisane w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), (Dz. Urz. UE L 368/15 z 23.12.2006r.) oraz w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, które zwolniłyby producenta z obowiązku zwrotu wypłaconej pomocy finansowej w programie rolnośrodowiskowym.
W niniejszej sprawie producent nie złożył żadnej informacji do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] aby w jego gospodarstwie wystąpiła siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności.
Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło