I SA/Sz 1488/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2014 r. wniosku Z. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 14 października 2013 r. znak [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości w podatku od osób prawnych za 2008 rok wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: 1) przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1488/13 odrzucił skargę Z. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 14 października 2013 r. znak [...] Wobec wniesienia przez stronę skarżącą pisma z dnia 28 lutego 2014 r. zatytułowanego: "Skarga administracyjna oparta o nieważność postępowania sygn. akt I SA/Sz 1488/13" w terminie do wniesienia środka odwoławczego, sąd uznał to pismo za skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 22 stycznia 2014 r. (doręczonego stronie w dniu 3 lutego 2014 r.). Następnie w związku ze złożeniem przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez załączenie do ww. pisma "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania", sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wypełnienie i podpisanie formularza PPF. W dniu 31 marca 2014 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że: "zgodził się z wyrokiem sądu oraz postanowieniem Sądu Rejonowego Wydz. dla KRS, nie był członkiem zarządu we wskazanym przez dyrektora izby skarbowej okresie, który to fakt decyduje o bezprzedmiotowości całego postępowania karnego skarbowego, również w zakresie objętym zaskarżonym postanowieniem. W związku z powyższym oraz z uwagi na okoliczność, że skarżący nie może być narażony na uszczerbek, wniosek swój uznał za uzasadniony". Dalej uzasadniając swój wniosek, wskazał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, "minus obciążenia komornicze i składkowe", wobec czego pozostaje mu [...] zł (netto). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie wskazał żadnej osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie. Skarżący podał, że nie posiada nieruchomości (domu, mieszkania, nieruchomości rolnej). Ponadto dodał, że nie zgromadził oszczędności, papierów czy przedmiotów wartościowych. Natomiast w rubryce o stanie majątkowym osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał, że została ustanowiona "sądowa rozdzielność wspólności majątkowej małżeńskiej". Wobec powyższego sąd wezwał wnioskodawcę do przedłożenia stosownych dokumentów oraz złożenia oświadczenia na okoliczność jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Jednocześnie pouczył, że wezwanie sądu należy wykonać w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. W zakreślonym terminie wnioskodawca nie wykonał wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie sądu wniosek Z. F. nie zasługuje na uwzględnienie w pełnym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Ciężar dowodu spoczywa na skarżącym, albowiem zwrot: "gdy wykaże" oznacza, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Według Sądu z akt sprawy i oświadczenia skarżącego złożonego na formularzu PPF nie wynika, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albowiem uzasadniając swój wniosek wskazał, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł złotych miesięcznie. Wprawdzie wskazał, że należy od tej kwoty odjąć "obciążenia komornicze i składkowe", jednakże z akt administracyjnych i sądowych wynika, że było prowadzone postępowanie egzekucyjne jedynie do majątku Spółki. Na podstawie tytułu egzekucyjnego objęto postępowaniem egzekucyjnym zaległość podatkową Spółki "M.", tj. niewpłacony w terminie podatek. Do akt załączono jedynie 2 tytuły wykonawcze wystawione na M. Sp. z o.o., tj.: – z dnia 4 lipca 2008 r. nr [...] (jako rodzaj należności wskazano: podatek od towarów i usług), – z dnia 3 sierpnia 2009 r. nr [...] (jako rodzaj należności wskazano: podatek dochodowy od osób prawnych). W aktach brak jest natomiast dokumentacji odnoszącej się do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku skarżącego, jak również dokumentów potwierdzających wysokość środków zajętych przez komornika. Ponadto skarżący nie wykazał żony jako osoby prowadzącej z nim wspólne gospodarstwo domowe, przy czym jednocześnie podał, odnosząc się do stanu majątkowego osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, że między nim a żoną istnieje rozdzielność majątkowa. Wobec tego, Sąd uznał, że wnioskodawca nie spełnił przesłanek uzasadniających zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że na aktualnym etapie postępowania skarżący powinien uiścić [...] złotych tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, a uzyskuje dochody ponad [...] zł, co stanowi wystarczają kwotę na poniesienie kosztów. Z udzielonych przez niego informacji wynika ponadto, że z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a istniejący między małżonkami ustrój rozdzielności majątkowej nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Jednakże skarżący nie ujawnił sytuacji majątkowej i dochodów swojej żony, powołując się na rozdzielność majątkową. Pozostawanie w związku małżeńskim ma istotne znaczenie dla oceny zdolności finansowych wnioskodawcy. Przede wszystkim, sąd ma na uwadze, że stosownie do przepisu art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm., zwanej dalej: "k.r.o.") oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Stosownie do przepisu art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 2 lipca 2009 r. (sygn. akt I FSK 216/09) wynika, że obowiązek alimentacyjny nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Obowiązku tego nie wyłącza zatem nawet rozdzielność majątkowa małżeńska, która w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (z wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i orzeczenia separacji (art. 61 4 § 1 k.r.o., por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2009 r., II OZ 1142/09, Lex nr 582903). W ocenie sądu dochody skarżącego nie pozwalają mu jednak na poniesienie zarówno kosztów postępowania jak i kosztów zastępstwa procesowego, wobec czego postanowił przyznać mu adwokata. Dodatkowo należy podnieść, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu ma szczególne znaczenie z uwagi na etap, na jakim znajduje się postępowanie w niniejszej sprawie ponieważ postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę skarżącego. Od postanowienia tego przysługuje skarżącemu skarga kasacyjna (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Powyższy środek odwoławczy objęty jest przymusem radcowsko-adwokackim (art. 175 § 1 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy od przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., orzec należało jak w sentencji postanowienia.