I SA/Sz 1502/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia D. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. W wyniku rozpoznania wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odmówił przyznania Skarżącej prawa ww. zakresie. Od tego postanowienia Skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego wniosła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2014 r. WSA odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lipca 2014 r. sygn. akt II FZ 815/14 oddalił zażalenie Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 października 2014 r. oddalił skargę Skarżącej. W dniu 15 grudnia 2014 r. wpłynęła do Sądu skarga kasacyjna od wydanego wyroku sporządzona przez radcę prawnego. W treści skargi kasacyjnej wniesiono o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. WSA wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wypełnienie i podpisanie przez Skarżącą formularza PPF. W odpowiedzi Skarżąca nadesłała wypełniony i podpisany wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF. W treści wniosku Skarżąca poinformowała, że nie posiada środków pieniężnych, nie posiada majątku (domu, mieszkania). Wskazała jednakże, że posiada nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha oraz inne nieruchomości o powierzchni [...] m2. Jako członka rodziny Skarżąca wskazała męża, który jednak nie prowadzi wspólnie z nią gospodarstwa domowego. WSA w Szczecinie w piśmie z dnia 6 marca 2015 r. zobowiązał pełnomocnika Skarżącej do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, tj.: a) aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez skarżącą i jej męża świadczeń socjalnych i społecznych (zasiłków lub innej pomocy), b) aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych aktualnie przez skarżącą dochodów z tytułu emerytury i dzierżawy (odcinek emerytury za ostatni miesiąc, odpisy umów dzierżawy), c) dokumentów potwierdzających wysokość aktualnych dochodów męża skarżącej wraz z dokumentami potwierdzającymi dochody z okresu ostatnich trzech miesięcy, d) wykazu posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych (w tym lokat oraz kart kredytowych) i wyciągów ze stanem tych rachunków za okres trzech ostatnich miesięcy), e) wykazu ponoszonych przez skarżącą wydatków na konieczne utrzymanie oraz opłat ponoszonych w gospodarstwie domowym i dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich trzech miesięcy, f) innych dokumentów świadczących o trudnej sytuacji finansowej i braku możliwości płatniczych skarżącej. W odpowiedzi pełnomocnik Skarżącej nadesłał jedynie kopię decyzji o waloryzacji emerytury z dnia [...] r. nr [...] (bez widocznego podpisu osoby wydającej decyzję). W treści decyzji zamieszczono informacje, iż kwota świadczenia ustalonego na dzień 28 lutego 2015 r. wynosi [...] zł podlega podwyższeniu o kwotę [...] zł, a od 1 marca 2015 r. wyniesie łącznie [...] zł. Po pomniejszeniu ww. kwoty o zaliczkę na podatek dochodowy w kwocie [...] zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł, kwota świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie [...] zł. Ponadto w pkt III uzasadnienia decyzji znalazła się informacja o nadpłacie podatku przekazanej przez Oddział ZUS właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego (zgodnie z PIT-40A). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie ustawodawca w art. 245 § 3 p.p.s.a. określił, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sadowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy został już rozpoznany prawomocnym postanowieniem WSA w Szczecinie z dnia 10 marca 2014 r., którym odmówiono Skarżącej przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygniecie WSA w Szczecinie zostało poddane ocenie przez NSA, które postanowieniem z 18 lipca 2015 r., sygn. akt II FZ 815/14 oddaliło zażalenie Skarżącej. Złożony przez pełnomocnika ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (w kwocie [...] zł) należy rozpoznać na podstawie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazany wyżej przepis daje możliwość uchylenia bądź zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to , które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy, zaistniałej po rozstrzygnięciu przez sąd pierwszego wniosku. Zmiana okoliczności sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości dochodów uzyskiwanych przez Skarżącą, ale także wysokości obciążających ją wydatków. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 132/14). W pierwotnym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 29 listopada 2013 r. Skarżąca wskazała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe nie posiada wystarczającego majątku do poniesienia kosztów w zakresie opłaty sądowej od skargi, posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha, oraz inne nieruchomości o powierzchni [...] m2 i osiąga dochody z tytułu emerytury w wysokości [...] zł oraz dzierżawy (rocznej) [...] zł. W związku z wątpliwościami co do powierzchni posiadanych przez Skarżącą nieruchomości oraz rzeczywistych miesięcznych dochodów uzyskiwanych z tytułu dzierżawy, referendarz sądowy zobowiązał Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów istotnych dla oceny jej możliwości płatniczych. Skarżąca nie uczyniła zadość treści wezwania. W konsekwencji po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie [...] zł. W ponownie złożonym wniosku Skarżąca podała, że nie posiada środków pieniężnych, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, posiada nieruchomości rolne o pow.[...] ha oraz inne nieruchomości o pow. [...] m2. Jako źródło dochodu Skarżąca wskazała świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. W celu ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej, Skarżąca została wezwana o nadesłanie dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W odpowiedzi nadesłała jedynie kopię decyzji waloryzującej świadczenie emerytalne (bez widocznego podpisu osoby wydającej decyzję). Wskazać należy, że Skarżąca wykonała ww. zobowiązanie w szczątkowym zakresie. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału, Sąd stwierdza, iż Skarżąca nie przedstawiła wysokości obciążeń oraz możliwości finansowych w zakresie pozwalającym na przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, iż zarówno w pierwotnym jak i ponownym wniosku Skarżąca podała dochód z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast z treści nadesłanej kopii decyzji waloryzacyjnej wynika, iż świadczenie emerytalne uzyskiwane przez Skarżąca to [...] zł miesięcznie (kwota do wypłaty). Jednakże Skarżąca nie wyjaśniła wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej (Skarżącej oraz jej męża), w tym w zakresie posiadanych źródeł dochodu, posiadanego majątku oraz wysokości opłat i kosztów utrzymania. W związku z powyższym, Sąd uznał, że wnioski Skarżącej złożone na urzędowych formularzach PPF z dnia 29 listopada 2013 r. oraz 15 stycznia 2015 r. są tożsame przedmiotowo. Wobec tego Sąd przyjął, że wykazywana sytuacja majątkowa Skarżącej nie uległa pogorszeniu, więc nie znajduje zastosowania art. 165 p.p.s.a. Sąd uznał, iż brak jest przesłanek uzasadniających zmianę prawomocnego postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 10 marca 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Z uwagi na brak przesłanek do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie prawa pomocy, Sąd na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.