I SA/Sz 152/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2008 r. wniosku L. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za wrzesień 2006 r. p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 9 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 152/07 odmawiającego przyznania L. J. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Skarżący L.J., w odpowiedzi na wezwanie z 22 października 2007 r. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od wniesionej skargi, złożył 31 października 2007 r. (data nadania pisma) kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe w sprawie i ustanowienie adwokata. Wcześniejszy wniosek z 12 marca 2007 r. został prawomocnie oddalony (postanowienie WSA z 9 lipca 2007 r.) ze względu na to, że skarżący nie wykazał, poprzez złożenie niepełnego oświadczenia i nieprzedstawienie Sądowi wszystkich żądanych dokumentów, jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone (postanowienie NSA z 1 października 2007 r. sygn. akt II FZ 496/07). Zgodnie z art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. (ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r. Nr 153, o poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, co oznacza, że - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt II FZ 230/06 i z dnia 11 stycznia 2008 r.., sygn. akt II FZ 617/07 - przy ponownym badaniu sytuacji materialnej skarżącego, należy odnieść się do prawomocnego postanowienia w zakresie prawa pomocy i ocenić je zgodnie z przesłankami wskazanymi w art. 165 p.p.s.a. W uzasadnieniu aktualnie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzupełnionego złożonym 26 listopada 2007 r. urzędowym formularzem PPF, skarżący oświadczył, że jest osobą samotną, bezdomną, nie posiada żadnego majątku ani zasobów pieniężnych, czy wartościowych przedmiotów. Utrzymuje się ze świadczenia rentowego w kwocie [...] zł. Z powyższej kwoty, po opłaceniu kosztów nauki córki w wysokości [...] zł, na życie i na lekarstwa pozostaje skarżącemu niewielka kwota. Ponadto wnioskodawca podniósł, iż ze względu na stan zdrowia (schorzenia psychiatryczne potwierdza załączona dokumentacja medyczna) nie jest w stanie bez pomocy adwokata prowadzić postępowania sądowego. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył odcinek renty za listopad 2007 r., zaświadczenie szkoły wyższej, potwierdzające, że K.J. - córka skarżącego - w roku akademickim 2007/2008 jest studentką studiów niestacjonarnych zawodowych, nie pobiera z tego tytułu stypendium. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe i ustanowienie zastępstwa procesowego (art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), zależne jest od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa jest w przytoczonych przepisach. Zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Stosownie do powyższego, wezwaniem z 6 grudnia 2007 r. zobowiązano skarżącego do złożenia: - odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2006 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, - wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie siebie i rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy (również dowody potwierdzające opłacanie nauki córki), - oświadczenia o stanie rodzinnym: czy pozostaje w związku z małżeńskim, czy mieszka z małżonką, czy istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, wraz z dokumentami potwierdzającymi te okoliczności, np. orzeczenia o rozwodzie, - dokumentów potwierdzających utratę lub zbycie posiadanego majątku, w szczególności następujących nieruchomości: działki o nr {...] położonej w obrębie P. gm. P., lokalu nr 1 położonego w P. przy ul. [...], działki nr [...] położonej przy ul. [...] w obrębie P., gm. P. zabudowanej budynkami warsztatów i magazynów oraz wiatami, - wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, - dokumentów potwierdzających wysokość obciążających skarżącego zobowiązań, zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy oraz o korzystaniu/niekorzystaniu przez skarżącego i jego rodzinę z opieki społecznej , w terminie 14 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył: - kolejne zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 20 grudnia 2007 r., - ponownie pismo Burmistrza Gminy G. z 21.06.2007 r. dotyczące odmowy przydziału lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, - odpis rocznego zeznania podatkowego L.J. za 2006 r. PIT 36, w którym deklarował przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, stratę w kwocie [...] zł, przychody z innych źródeł w wysokości [...] zł, nadpłatę w wysokości [...] zł, - fakturę VAT z 20 grudnia 2007 r. na kwotę [...] zł za usługi hotelowe, za pobyt w okresie 20 listopada 2007 r. do 20 grudnia 2007 r., opłacona przy wystawieniu w kwocie [...] zł, - zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych posiadanych w Banku [...] i [...] na łączna kwotę [...] zł, - zaświadczenie ZUS z 17 października 2007 r. o stanie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne, na zakładowy fundusz pracy w łącznej kwocie [...] zł, - pismo stanowiące dyspozycję L.J. z dnia 18 stycznia 2006 r. o zamknięciu rachunku karty kredytowej w Banku [...], - fakturę z 5 listopada 2007 r. za leki w wysokości [...] zł, Ponadto skarżący przedłożył ponownie dokumenty potwierdzające, że jego córka studiuje (zaświadczenie uczelni oraz odpis legitymacji studenckiej) oraz dowody dokonanych wpłat z tego tytułu w dniu 25 października 2007 r. za czesne i wpisowe kwoty 480 zł oraz z dnia 20 grudnia 2007 r. czesnego w wysokości 280 zł. Zdaniem Sądu, analiza przedstawionego przez skarżącego oświadczenia majątkowego i dokumentów źródłowych prowadzi do wniosku, że nie wykazał on, że jego sytuacja majątkowa uległa zmianie, pogorszeniu, zatem nie wykazał, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca w kolejnym wniosku powołuje w zasadzie te same okoliczności dotyczące swojej sytuacji, upatrując zasadności przyznania mu całkowitego prawa pomocy - jak dotychczas - w swoim złym stanie zdrowia psychicznego, niskich dochodach z renty oraz trudnej sytuacji osobistej i rodzinnej (bezdomność). W ocenie Sądu przedstawiane przez skarżącego dane dotyczące jego sytuacji rodzinnej i majątkowej są nadal niepełne. Powyższe powoduje, w konsekwencji, iż nie jest możliwe dokonanie odmiennej oceny jego sprawy niż zawarta w prawomocnym postanowieniu z dnia 9 lipca 2007 r. (sygn. akt I SA/Sz 152/07). Przede wszystkim należy wskazać, że skarżący jak dotychczas nie wykonuje z należytą starannością zobowiązania Sądu w zakresie przedłożenia istotnych dla dokonania oceny jego sytuacji dokumentów. Nie została wyjaśniona sytuacja dotycząca stanu cywilnego skarżącego, brak jest jakiekolwiek potwierdzenia czy faktycznie jest osobą samotną. Nie przedłożył bowiem zaświadczenia dotyczącego stanu rodzinnego, nie wyjaśniając przyczyn tego braku, nie składając w tym zakresie również żadnego dodatkowego oświadczenia. Nie została również potwierdzona kwestia utraty posiadanego wcześniej majątku w postaci ww. nieruchomości. Nie przedłożono również wyciągów z rachunków bankowych, które przecież skarżący posiada i podlegały one zajęciu komorniczemu, jak wynika z przedłożonych zawiadomień, w okresie od września 2007 r. do listopada 2007 r. Sąd zwrócił także uwagę, że wykazane w kolejnym oświadczeniu skarżącego konieczne wydatki ponoszone na siebie i córkę, jak wynika z dokumentów w łącznej kwocie ok. [...] zł (hotel, czesne za szkołę, leczenie), przekraczają wysokość otrzymywanych dochodów z renty w kwocie [...] zł, co pozwala uznać, iż wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia wszystkich uzyskiwanych dochodów lub też otrzymywania jakiś świadczeń od innych osób lub instytucji, przedstawiając tylko takie dane, które mają świadczyć o jego złej sytuacji materialnej. Ponadto należy wskazać, iż w świetle art. 246 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma możliwości obciążania Skarbu Państwa kosztami zastępstwa procesowego, ze względu na zły stan zdrowia oraz brak umiejętności czy możliwości popierania skargi przez samego skarżącego. O zasadności wniosku o pomoc prawną decydują bowiem wyłącznie przesłanki majątkowe. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy i dlatego należało orzec jak w sentencji.