I SA/Sz 153/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2008 r. wniosku L. J.o o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 r. p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 9 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 153/07 odmawiającego przyznania L. J. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Skarżący L.J., w odpowiedzi na wezwanie z 12 lutego 2008 r. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od wniesionej skargi, złożył 22 lutego 2008 r. (data nadania pisma) kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe w sprawie i ustanowienie adwokata. Wcześniejszy wniosek z 12 marca 2007 r. został prawomocnie oddalony (postanowienie WSA z 9 lipca 2007 r.) ze względu na to, że skarżący nie wykazał, poprzez złożenie niepełnego oświadczenia i nieprzedstawienie Sądowi wszystkich żądanych dokumentów, jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone (postanowienie NSA z 29 stycznia 2008 r. sygn. akt II FZ 441/07). Zgodnie z art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. (ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r. Nr 153, o poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, co oznacza, że - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt II FZ 230/06 i z dnia 11 stycznia 2008 r.., sygn. akt II FZ 617/07 - przy ponownym badaniu sytuacji materialnej skarżącego, należy odnieść się do prawomocnego postanowienia w zakresie prawa pomocy i ocenić je zgodnie z przesłankami wskazanymi w art. 165 p.p.s.a. W uzasadnieniu aktualnie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzupełnionego złożonym 21 marca 2008 r. urzędowym formularzem PPF, skarżący oświadczył, że jest osobą samotną, bezdomną, nie posiada żadnego majątku ani zasobów pieniężnych, czy wartościowych przedmiotów. Utrzymuje się ze świadczenia rentowego w kwocie 879,89 zł. Z powyższej kwoty, po opłaceniu kosztów nauki córki w wysokości 480 zł, na życie i na lekarstwa pozostaje skarżącemu niewielka kwota. Ponadto wnioskodawca podniósł, iż ze względu na stan zdrowia (schorzenia psychiatryczne potwierdza załączona dokumentacja medyczna) nie jest w stanie bez pomocy adwokata prowadzić postępowania sądowego. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył: - odcinki renty za styczeń, luty i marzec 2008 r. i kserokopię legitymacji emeryta-rencisty, - zaświadczenie szkoły wyższej, potwierdzające, że K.J. - córka skarżącego w roku akademickim 2007/2008 jest studentką studiów niestacjonarnych zawodowych, nie pobiera z tego tytułu stypendium i kserokopię jej legitymacji studenckiej, - przedkładane już wcześniej pismo Burmistrza Gminy G. z dnia 21.06.2007 r. odmawiające przydziału lokalu komunalnego, - dowody wpłat w październiku 2007 r. i grudniu 2007 r. tytułem czesnego za szkołę wyższą kwoty 480 zł. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe i ustanowienie zastępstwa procesowego (art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), zależne jest od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowo-administracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa jest w przytoczonych przepisach. Zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Stosownie do powyższego, wezwaniem z 11 kwietnia 2008 r. zobowiązano skarżącego do złożenia: - wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie siebie i rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy (również dowody potwierdzające opłacanie nauki córki), - oświadczenia o stanie rodzinnym: czy pozostaje w związku z małżeńskim, czy mieszka z małżonką, czy istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, wraz z dokumentami potwierdzającymi te okoliczności, np. orzeczenia o rozwodzie, dokumentację dotyczącą podziału majątku, a także - oświadczenia zawierającego wyjaśnienie wątpliwości co do miejsca zamieszkania skarżącego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie powstałych na gruncie oświadczeń i dokumentów przedkładanych w sprawie sygn. akt I SA/Sz 152/07 i w sprawie I SA/Sz 102/08 oraz oświadczenia i dokumentów z dnia 21 marca 2008 r., tj. wyjaśnienia czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką zamieszkałą w S., ul. F. [...], czy tylko partycypuje w kosztach jej nauki, - jeżeli skarżący mieszka z córką – oświadczenia o stanie majątkowym córki i wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów, - w związku z danymi wynikającymi z akt podatkowych w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 175/07 dokumentów potwierdzających utratę lub zbycie posiadanego majątku, w szczególności następujących nieruchomości: działki o nr [...] położonej w obrębie P. [...], gm. P., lokalu nr [...] położonego w P. przy ul. B.C. [...], działki nr [...] położonej przy ul. T.K. w obrębie P. [...], gm. P. zabudowanej budynkami warsztatów i magazynów oraz wiatami, - wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy oraz o korzystaniu/niekorzystaniu przez skarżącego i jego rodzinę z opieki społecznej , w terminie 10 dni od doręczenia wezwania Sądu pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył oświadczenie z dnia 5 maja 2008 r., w którym wyjaśnił, że nie mieszka ze swoją córką, będąc jedynie zameldowany u niej w celu odbioru korespondencji. Odnośnie ponoszonych kosztów nauki córki w szkole wyżej, skarżący oświadczył, że nie opłaca już nauki córki, ponieważ zrezygnowała ona ze studiów z przyczyn materialnych, gdyż nie stać jej na ponoszenie kosztów kształcenia i na utrzymanie. Ponadto wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku ani żadnych oszczędności w banku, rachunek bankowy zlikwidował już w zeszłym roku. Ze sprzedanych nieruchomości w P. uzyskane środki przeznaczył na spłatę i rozliczenia zobowiązań. Skarżący oświadczył też, że nie korzysta z pomocy społecznej ponieważ pobiera rentę inwalidzką. L.J. uzasadniając swój wniosek o ustanowienie adwokata powołał się na swój zły stan zdrowia psychicznego udokumentowany wcześniej przedkładaną dokumentacją medyczną. Zdaniem Sądu, analiza przedstawionego przez skarżącego oświadczenia majątkowego i dodatkowych dokumentów (dotyczących głównie sytuacji zdrowotnej strony) prowadzi do wniosku, że nie wykazał on, że jego sytuacja majątkowa uległa zmianie, pogorszeniu, zatem nie wykazał, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca w kolejnym wniosku powołuje w zasadzie te same okoliczności dotyczące swojej sytuacji, upatrując zasadności przyznania mu całkowitego prawa pomocy - jak dotychczas - w swoim złym stanie zdrowia psychicznego, niskich dochodach z renty oraz trudnej sytuacji osobistej i rodzinnej (bezdomność). W ocenie Sądu przedstawiane przez skarżącego dane dotyczące jego sytuacji rodzinnej i majątkowej są nadal niepełne. Powyższe powoduje, w konsekwencji, iż nie jest możliwe dokonanie odmiennej oceny jego sprawy niż zawarta w prawomocnym postanowieniu z dnia 9 lipca 2007 r. (sygn. akt I SA/Sz 153/07). Przede wszystkim należy wskazać, że skarżący jak dotychczas nie wykonuje z należytą starannością zobowiązania Sądu w zakresie przedłożenia istotnych dla dokonania oceny jego sytuacji dokumentów. Nie została wyjaśniona sytuacja dotycząca stanu cywilnego skarżącego, brak jest jakiekolwiek potwierdzenia czy faktycznie jest osobą samotną. Nie przedłożył bowiem zaświadczenia dotyczącego stanu rodzinnego, nie wyjaśniając przyczyn tego braku, nie składając w tym zakresie również żadnego dodatkowego oświadczenia poza wyjaśnieniem, że nie mieszka z córką (którą w formularzu PPF wskazywał jako osobę prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe) i nie ponosi już kosztów jej nauki. Nie została również potwierdzona kwestia utraty posiadanego wcześniej majątku w postaci ww. nieruchomości, strona złożyła jedynie oświadczenie o zbyciu majątku i przeznaczeniu środków pieniężnych na spłatę zobowiązań. Nie przedłożono również wyciągów z rachunków bankowych, które jak twierdzi zostały zlikwidowane w ubiegłym roku, a następnie, że kilka lat temu, brak jednak stosownego potwierdzenia tych faktów. Sąd zwrócił także uwagę, że skarżący w kolejnym wniosku nie podaje w ogóle wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie (poza oświadczeniem, że nie utrzymuje już córki), co również uniemożliwia dokonanie innej oceny złożonego wniosku o pomoc prawną niż dotychczas i zmianę wcześniej zapadłego prawomocnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Powyższe pozwala uznać, iż wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia wszystkich istotnych danych dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, przedstawiając tylko takie informacje, które mają świadczyć o jego złej sytuacji materialnej. Ponadto należy wskazać, iż w świetle art. 246 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma możliwości obciążania Skarbu Państwa kosztami zastępstwa procesowego, ze względu na zły stan zdrowia oraz brak umiejętności czy możliwości popierania skargi przez samego skarżącego. O zasadności wniosku o pomoc prawną decydują bowiem wyłącznie przesłanki majątkowe. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy i dlatego należało orzec jak w sentencji.