I SA/Sz 308/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 lipca 2010 r. sprawy ze skargi "W F." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [... ] w przedmiocie podatku rolnego za 2009 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.), oraz art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm,), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...]. Decyzją tą organ określił wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za 2009 rok w stosunku do Spółki z o.o. "W F" z siedzibą w S. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że w dniu 29 lipca 2009 r. podatnik złożył deklarację na podatek rolny za 2009 rok, w związku z dokonaną na zlecenie Spółki aktualizacją gleboznawczą klasyfikacji gruntów w działkach 100/1, 100/2, 100/3, 100/4, 100/5, 100/6 i 102 (która to działka została sprzedana i od 27 kwietnia 2009 r. stanowi własność osoby fizycznej). Złożona deklaracja dotyczyła całego 2009 roku. W załączeniu Spółka przedłożyła kserokopie decyzji Starosty znak: [...] z [...] zatwierdzającą aktualizację gleboznawczą klasyfikacji gruntów w/w działek, która stała się ostateczna w dniu 21 lipca 2009 r. W złożonej deklaracji Spółka zadeklarowała podatek rolny znajdujący się na działkach 100/1-100/7 oraz działce 102 o łącznej powierzchni przeliczeniowej [...] ha. Organ podatkowy I instancji w związku z treścią art. 6a ust. 1 ustawy o podatku rolnym, wezwał Spółkę do złożenia korekty deklaracji na podatek rolny na 2009 rok. Pomimo wezwania, podatnik nie złożył korekty, co zobligowało organ podatkowy do wszczęcia z urzędu postanowieniem znak: [...] z dnia [...] postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku rolnym za 2009 rok. W związku z powyższym Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] określił wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym na 2009 rok w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ zauważył, iż dopiero zmiana klasyfikacji na grunty o charakterze rolnym daje podstawę do złożenia deklaracji na podatek rolny. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja Prawo geodezyjne i kartograficzne właściciel, a w odniesieniu do gruntów państwowy i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części, są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Tak więc, skoro w ocenie podatnika powyższe grunty były nieprawidłowo zakwalifikowane w ewidencji gruntów i budynków, na nim właśnie spoczywał obowiązek zgłoszenia właściwemu staroście stosownych zmian. Wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 rok została ustalona w następujący sposób: Powierzchnia gruntów rolnych ŁIV - 15,9042 ha tj. 11,9282 ha przeliczeniowych 11,9282 ha x 139,50 zł = 1663,98 : 12 miesięcy x 5 miesięcy = [...] zł W związku z powyższym w ocenie organu podatek rolny za 2009 wynosi [...] zł. Pismem z dnia 11 stycznia 2010r. Spółka "W F" wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W złożonym odwołaniu Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 1 ustawy o podatku rolnym poprzez bezpodstawne wyłączenie z opodatkowania podatkiem rolnym gruntów rolnych użytkowanych na cele rolnicze. Jak również naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez oparcie decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, a także rozstrzygnięcie istniejących zdaniem organu podatkowego wątpliwości na niekorzyść podatnika. Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest określenie "W F" Sp. z o.o. z siedzibą w S. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za 2009 rok. Dalej organ zauważył, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 136 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej inna niż działalność rolnicza. Oznacza to, że podatkowi rolnemu będą podlegały tylko takie grunty, które zostały odpowiednio sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków. Pojęcia "użytek rolny", "grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych" zostały sprecyzowane w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. W myśl art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej mają one walor dokumentu urzędowego. Wypis z ewidencji stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. W ocenie organu, z przywołanego przepisu wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych. Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do pominięcia tych danych w postępowaniu podatkowym i przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej nie jest wyłączone przeprowadzenie przeciwdowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Jednak organ zauważył, iż przepis powyższy nie odwołuje się do stanu rzeczywistego np. wykorzystania gruntu, ale do treści ewidencji. Zatem bez względu na to, czy wpis w ewidencji odpowiada temu do czego grunt jest wykorzystywany, dopóki w urzędowym rejestrze figuruje określone oznaczenie, wiąże ono organ podatkowy. Tym samym, nawet uzgodnienie treści ewidencji ze stanem rzeczywistym nie będzie miało skutku wstecznego. Dalej organ zauważył, iż w przedmiotowej sprawie dane z wykazu zmian danych ewidencyjnych dotyczących działek 102, 100/1, 100/2, 100/3, 100/4, 100/5, 100/6 i dane z ewidencji gruntów dotyczące działki 100/7 wskazywały, że sporne grunty oznaczone były symbolami Ba, Bp i dr, które zgodnie z § 68 ust. 3 pkt 2, 4 i 7 lit. a) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 21.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków oznaczają odpowiednio tereny przemysłowe, zurbanizowane tereny niezabudowane i drogi. "W F" Sp. z o.o. zainicjowała zmianę danych w ewidencji, co spowodowało zmiany w ewidencji, które zostały zatwierdzone decyzjami Starosty znak: [...] oraz [...] z [...]. Stały się one ostateczne w dniu 21.07.2009 r. Zgodnie z art. 6a ust. 1 ustawy o podatku rolnym obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, natomiast w myśl ust. 3, jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek rolny za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał ten obowiązek. Mając powyższe na uwadze, prawidłowo w ocenie organu odwoławczego, organ podatkowy I instancji określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym za 2009 rok od 1 sierpnia 2009 r. Jak podkreślił, zmian tych nie można zastosować z datą wsteczną, jak podnosi Spółka. Podkreślono, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku rolnego ma charakter roczny, a jego wysokość jest określana na podstawie stanu faktycznego i prawnego z danego roku podatkowego. Spółka na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji Prezydenta Miasta, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 1 ustawy o podatku rolnym poprzez bezpodstawne wyłączenie z opodatkowania podatkiem rolnym gruntów rolnych użytkowanych na cele rolnicze - art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez oparcie decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym a także rozstrzygnięcie istniejących zdaniem organu podatkowego wątpliwości na niekorzyść podatnika, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez nie przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez Stronę. Uzasadniając skargę, Spółka wskazała, iż organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego. W szczególności skarżąca domaga się przeprowadzenia dowodów przeciwko danym wynikającym z wpisu do ewidencji i ustalenia sposobu wykorzystania gruntu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Uprawnienia Sądu określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, i jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze. W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącą. Na wstępie, w kontekście zarzutu formułowanego w skardze dotyczących zmiany danych wynikających z ewidencji gruntów podkreślić należy, że jak trafnie podniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyku publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych, wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym w postępowaniach podatkowych (wyrok WSA w Szczecinie z 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 739/08), a w konsekwencji, że dane zamieszczone w tej ewidencji mają dla organów podatkowych charakter wiążący do tego stopnia, że nie mogą one samodzielnie czynić własnych ustaleń, które byłyby z nimi sprzeczne (wyrok WSA w Rzeszowie z 14 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Rz 37/09 oraz wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 26 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Go 43/09). Dopóki zapisy w ewidencji nie zostanie zmieniony, jego treść jest dla organu podatkowego wiążąca. Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż nawet uzgodnienie treści ewidencji ze stanem rzeczywistym nie będzie miało skutku wstecznego. W kontekście więc normatywnej treści wskazanego przepisu oraz konsekwencji jego obowiązywania w zakresie odnoszącym się do ustalania faktycznej podstawy decyzji podejmowanej w przedmiocie zobowiązania brak jest więc podstaw, aby wskazany zarzut skargi uznać za trafny i uzasadniony Powyższe pozostaje jednak bez wpływy na ocenę o niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika, że Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] określił wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym na 2009 rok w wysokości [...] zł. Wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 rok została ustalona w następujący sposób: powierzchnia gruntów rolnych ŁIV - 15,9042 ha tj. 11,9282 ha przeliczeniowych 11,9282 ha x 139,50 zł = 1663,98 : 12 miesięcy x 5 miesięcy = [...]zł. Rozstrzygnięcie to zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy. W złożonej deklaracji Spółka zadeklarowała podatek rolny znajdujący się na działkach 100/1-100/7 oraz działce 102 o łącznej powierzchni przeliczeniowej [...] ha. W kontekście powyższego Sąd zauważa, że ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani tym bardziej, wobec jego lakoniczności, z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, aby organy administracji publicznej dokonując określenia zobowiązania podatkowego uwzględniały w treści podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć treść przepisów art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnych, z którego wynika, że podstawę opodatkowania podatkiem rolnym dla gruntów gospodarstw rolnych stanowi liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klasy użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego, oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, z którego wynika, że zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VI z oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych. Z treści uzasadnienia decyzji wobec jej lakoniczności co do podstaw wymiaru zobowiązania w podatku rolnym za 2009r. nie sposób ustalić podstawę tego wymiaru, co czyni w konsekwencji niemożliwym ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w zakresie odnoszącym się do prawidłowości jej podstawy faktycznej, a w konsekwencji również prawidłowości zastosowania adekwatnych przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu decyzji organ w odniesieniu do zmian w ewidencji dokonanych przez Podatnika powołuje się na działki o numerach 100/1, 100/2, 100/1,3, 100/4, 100/5, 100/6, 100/7 oraz 102 jednak w zakresie wymiaru zobowiązania nie wiadomo które z działek stanowiły podstawę do jego obliczenia, a które z wymienionych nie stanowiły takiej podstawy i dlaczego. Określenie prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego wymaga od organu podatkowego jasnego, przejrzystego i czytelnego, zwłaszcza dla adresata decyzji administracyjnej (co ma również znaczenie dla realizacji funkcji uzasadnienia decyzji, zwłaszcza zaś funkcji kontroli trafności decyzji) wskazania i wyjaśnienia, powierzchnia całkowita których gruntów stanowiła punkt wyjścia dla ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem rolnym, jako liczby hektarów przeliczeniowych. Zgodnie z art. 120 Ordynacji podatkowej, na organy podatkowe został nałożony obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ podatkowy zobowiązany jest więc w konsekwencji do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przy tym powinien prowadzić postępowanie w sposób realizujący dyrektywy wynikające z zasad określonych w przepisach art. 121 i art. 124 Ordynacji podatkowej (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zasada przekonywania strony). Powyższe jest warunkiem koniecznym prawidłowej realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) i swobodnej oceny dowodów (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), które pozostają ze sobą w bezpośrednim i ścisłym związku. Wszystkie więc elementy składające się na podstawę opodatkowania powinny być ustalane na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, a dowody zebrane z urzędu lub przedstawione przez stronę winny być oceniane - zgodnie z dyspozycją wynikającą z treści art. 191 Ordynacji podatkowej. Co istotne, wszelkie poczynione i związane ze sprawą ustalenia winny znaleźć następnie pełne i wyczerpujące odzwierciedlenie w wieńczącym to postępowanie rozstrzygnięciu. Decyzja organu powinna bowiem odpowiadać wymogom, jakie stawia art. 210 Ordynacji podatkowej, w tym § 1 pkt 6 i § 4 tej normy. To oznacza, że uzasadnienie faktyczne decyzji winno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Z kolei uzasadnienie prawne winno zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uchybienia w tym zakresie powodują, że strona nie ma ani możliwości obrony swoich słusznych interesów, ani też prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd Administracyjny. Uzasadnienie decyzji powinien też cechować logiczny związek z rozstrzygnięciem oraz kompletność użytych motywów, które do tego rozstrzygnięcia posłużyły. Ma to szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji "wymiarowej". Podatnik nie może domyślać się co stanowiło podstawę wymiaru zobowiązania podatkowego. Tylko łączne spełnienie warunków formalnych wskazanych w art. 210 Ordynacji podatkowej pozwala uznać, że decyzja odpowiada prawu pod względem proceduralnym. Biorąc pod uwagę całokształt przedstawionych rozważań, uznać należało, że w niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna, bowiem w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji organom przypisać można naruszenie przepisów proceduralnych wskazanych w uzasadnieniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania dla organu wynikają wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Na podstawie art. 152 wskazanej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 tej ustawy.