I SA/Sz 309/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości C. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie wykorzystanych środków otrzymanych w ramach RPO Województwa [...] p o s t a n a w i a: odmówić Syndykowi przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Syndyk Masy Upadłości C. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, wniesionej na wyżej powołaną decyzję Zarządu Województwa, zwrócił się na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku Syndyk podał, że Spółka jest w stanie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika. Obecnie upadłość jest na etapie sporządzania listy wierzytelności i sprzedaży majątku dłużnika. W skład masy upadłości wchodzą wyłącznie zbywalne ruchomości, Syndyk złożył wniosek do sądu o wyrażenie zgody na sprzedaż majątku po cenie obniżonej. Ponadto w masie upadłości znajduje się jedna wierzytelność wobec osoby fizycznej, która jest sporna, Syndyk ubiega się o jej sprzedaż po cenie nominalnej. Skarżący wskazał także, że w ostatnim okresie wypłacić musi wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji syndyka, w tej sytuacji zapłata wpisu sądowego nie pozwoli na kontynuowanie procesu upadłościowego, a brak zwolnienia z kosztów sądowych uniemożliwi skuteczne zaskarżenie decyzji. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżący podał, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wynosi [...] zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł. Syndyk wskazał także, że posiada [...] rachunki bankowe związane z masą upadłości w Banku Z. Oddział w [...], których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł oraz [...] zł. Ponadto podniósł, że większa część majątku upadłego została sprzedana, z uzyskanych środków pieniężnych Syndyk opłacił wynagrodzenie pracownikom, z którymi rozwiązał umowy o pracę, opłaca też bieżące koszty postępowania upadłościowego. Do wniosku zostały załączony bilans na dzień [...] r., a ponadto na wezwanie referendarza sądowego zostały nadesłane: 1. spis inwentarza i dokument potwierdzający wycenę masy upadłości; 2. wyciąg z rachunków bankowych za okres od [...] r. do [...] r.; 3. kopie sprawozdania syndyka z czynności w postępowaniu upadłościowym wraz ze sprawozdaniem rachunkowym za okresy od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r.; 4. wykaz bieżących wydatków i zobowiązań syndyka z ostatnich dwóch miesięcy; 5. dokument potwierdzający stan kasy na dzień [...] r.; 6. kopia protokołu zajęcia przez wierzyciela ruchomości należących do upadłej Spółki z dnia [...] r., wezwanie do zapłaty z dnia [...] r. kwoty [...] zł, a także oświadczenie w tym zakresie, że w związku z zabezpieczeniem występujących w masie upadłości ruchomości zastawem, środki uzyskane z ich sprzedaży w całości zostaną przeznaczone na zaspokojenie wierzyciela, który prawo zastawu ustanowił. Dodatkowo Syndyk oświadczył, że upadła Spółka nie zatrudnia już pracowników. Wyjaśnił także, że z uwagi na nieodebranie przez pracowników zaległych poborów, jest zobowiązany zwrócić do FGŚP łączną kwotę [...] zł. Odnośnie przyznanej postanowieniem z dnia [...] r. zaliczki wynagrodzenia w kwocie [...] zł, wskazano, że Syndyk nie pobrał tej kwoty z uwagi na brak środków w masie upadłości. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej zwana "P.p.s.a." - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Prawo pomocy w zakresie częściowym, o którego przyznanie ubiega się Syndyk w niniejszym postępowaniu, może zostać przyznane osobie prawnej (jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis, w którym zawarto przesłanki jakie musi spełnić osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), tj. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oparty jest na konstrukcji ograniczonego uznania, co oznacza, że ostatecznie spełnienie tych przesłanek ekonomicznych uprawnia jedynie do udzielenia takiej pomocy. Warunek wykazania przez osobę prawną podstaw, na których opiera swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nakłada na nią obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów potwierdzających niemożność pokrycia tych kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że Syndyk w sposób rzetelny przedstawił sytuację finansową masy upadłości, umożliwiający dokonanie oceny realnych zdolności do partycypowania w kosztach sądowych, wywołanych wniesieniem skargi, a wynoszących na obecnym etapie [...] zł. Niemniej jednak, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony, bowiem w sprawie nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w ww. przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Należy wskazać, że fakt ogłoszenia upadłości likwidacyjnej w stosunku do spółki w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy, chociażby z tego powodu, że w takiej sytuacji istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłatę zobowiązań. Z załączonych dokumentów finansowych i oświadczeń Syndyka wynika, że upadła spółka majątek i środki pieniężne takie posiada i to w kwocie znacznie przewyższającej należny w sprawie wpis od skargi. W skład masy upadłości w chwili jej przejęcia wchodził majątek w postaci ruchomości, wierzytelności oraz środków pieniężnych o łącznej wartości [...] zł. Na dzień złożenia wniosku, na [...] rachunkach bankowych upadłej spółki znajdowały się środki w kwocie łącznie [...] zł, natomiast na dzień [...] r. stan tych rachunków oraz środki pieniężnych w kasie wynosiły [...] zł. W tej sytuacji, należało uznać, że Syndyk nie wykazał, iż nie dysponuje środkami na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Natomiast, nie można zaaprobować argumentacji Syndyka o konieczności zaspokojenia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania upadłościowego oraz zaspokojeniem wierzycieli upadłego, przed kosztami sądowymi w sprawie ze skargi w przedmiotowej sprawie. Realizacja przez osobę prawną jakiegokolwiek celu, w tym postępowania upadłościowego podmiotu, nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym wypadku opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może opierać się na żądaniu Syndyka o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. (por. postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt II FZ 83/11 i z dnia 28 września 2011r., sygn. akt I FZ 267/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zważywszy, że – jak ustalono – Syndyk dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie kosztów sądowych, to fakt prowadzenia postępowania upadłościowego pozostaje bez wpływu na powoływany obowiązek z art. 199 P.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że wystąpienie na drogę sądową celem dochodzenia praw upadłej Spółki lub ochrony jej interesów mieści się w ramach czynności likwidacyjnych podejmowanych przez syndyka masy upadłości. Tym samym koszty związane z postępowaniem sądowym powinny być uwzględnione przez syndyka w ramach niezbędnych i koniecznych wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną likwidacją (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I GZ 93/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, na podstawie art. 245 §1, § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.