I SA/Sz 309/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. U. C. P. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa Z. z dnia 15 stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie wykorzystanych środków otrzymanych w ramach RPO Województwa Z. p o s t a n a w i a: odmówić Syndykowi przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [..] zł,[..] . w upadłości likwidacyjnej, zwrócił się na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Syndyk wskazał, że Spółka jest w stanie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika. Obecnie upadłość jest na etapie sporządzania listy wierzytelności i sprzedaży majątku dłużnika. W skład masy upadłości wchodzą wyłącznie zbywalne ruchomości, Syndyk złożył wniosek do sądu o wyrażenie zgody na sprzedaż majątku po cenie obniżonej. Ponadto w masie upadłości znajduje się jedna wierzytelność wobec osoby fizycznej która jest sporna, Syndyk ubiega się o jej sprzedaż po cenie nominalnej. Skarżący wskazał także, że w ostatnim okresie wypłacić musi wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji syndyka, w tej sytuacji zapłata wpisu sądowego nie pozwoli na kontynuowanie procesu upadłościowego, a brak zwolnienia z kosztów sądowych uniemożliwi skuteczne zaskarżenie decyzji. Syndyk wskazał także, że posiada dwa rachunki bankowe związane z masą upadłości w[..] , których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł oraz [...] zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach Syndyk wskazał, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wynosi [...] zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł. Ponadto podniósł, że większa część majątku upadłego została sprzedana, z uzyskanych środków pieniężnych Syndyk opłacił wynagrodzenie pracownikom, z którymi rozwiązał umowy o pracę, opłaca też bieżące koszty postępowania upadłościowego. Do wniosku zostały załączony bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. W wyniku wstępnej analizy treści wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów źródłowych, referendarz sądowy podjął decyzję o wezwaniu Spółki do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty źródłowe. Na wezwanie referendarza sądowego zostały nadesłane: 1.spis inwentarza i dokument potwierdzający wycenę masy upadłości; 2.wyciąg z rachunków bankowych za okres od 1 lutego 2013 r. do marca 2013 r.; 3.kopie sprawozdania syndyka z czynności w postępowaniu upadłościowym wraz ze sprawozdaniem rachunkowym za okresy od 20 września 2012 r. do 19 grudnia 2012 r. oraz od 20 grudnia 2012 r. do 19 marca 2013 r.; 4.wykaz bieżących wydatków i zobowiązań syndyka z ostatnich dwóch miesięcy; 5.dokument potwierdzający stan kasy na dzień 26 kwietnia 2013 r.; 6.kopia protokołu zajęcia przez wierzyciela ruchomości należących do upadłej Spółki z dnia 18 lipca 2012 r., wezwanie do zapłaty z dnia 25 lipca 2012 r. kwoty [...] zł, a także oświadczenie w tym zakresie, że w związku z zabezpieczeniem występujących w masie upadłości ruchomości zastawem, środki uzyskane z ich sprzedaży w całości zostaną przeznaczone na zaspokojenie wierzyciela, który prawo zastawu ustanowił. Dodatkowo Syndyk oświadczył, że upadła Spółka nie zatrudnia już pracowników. Wyjaśnił także, że z uwagi na nieodebranie przez pracowników zaległych poborów, jest zobowiązany zwrócić do FGŚP łączną kwotę [...] zł. Odnośnie przyznanej postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. zaliczki wynagrodzenia w kwocie [...] zł, wskazano, że Syndyk nie pobrał tej kwoty z uwagi na brak środków w masie upadłości. Postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r. referendarz sądowy odmówił [...] w upadłości likwidacyjnej, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu Syndyk wskazał, że obecnie w masie upadłości jest kwota w wysokości ok. [...] zł, której w żaden sposób nie może wydatkować z uwagi na to, że została ona zebrana w toku sprzedaży majątku upadłej spółki stanowiącego zabezpieczenie spłaty wierzytelności. Syndyk podkreślił, że w spisie inwentarza jest ujęty majątek, który w większej części został sprzedany, albowiem stanowi on na podstawie art. 670 K.C. zabezpieczenie spłaty zadłużenia z tytułu najmu lokalu. W związku z tym sumy uzyskane ze sprzedaży tych ruchomości zostaną ujęte w oddzielnym planie podziału i zgodnie z treścią przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego zaspokoją w całości wierzyciela, który prawo zastawu ustanowił. Syndyk nie ma prawa uzyskanych ze sprzedaży zajętych ruchomości kwot przekazać na inne cele niż na zaspokojenie wierzyciela, którego wierzytelności zostały zabezpieczone ustanowionym prawem zastawu. Syndyk wskazał dalej, że środki z FGŚP wysłane pracownikom jako zaległe pobory, a nie podjęte przez tych pracowników musi zwrócić do FGŚP (łączna kwota [....] zł). Dodał również, że mimo, iż Sąd Postanowieniem Sądu z dnia 15.04.2013 r. przyznał syndykowi zaliczkę wynagrodzenia syndyka w kwocie [...] zł plus należny podatek VAT, ale brak środków w masie upadłości sprawił, że syndyk nie wypłacił całej przyznanej Syndykowi zaliczki. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 -powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna, jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11, dostępny w bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warszawa 2005, s.628). Dodać należy, że instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób i instytucji, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić w całości lub w części kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób i instytucji toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – również sądowych. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu np. z 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich uiszczenia stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Analizując wniosek Syndyka masy upadłości oraz informacje i dane zawarte w przedłożonych dokumentach, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący Syndyk nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [....] zł. Stan upadłości i brak prowadzenia przez Syndyka działalności w jej toku nie jest równoznaczny z brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych gdyż samo jej ogłoszenie stosownie do art. 13 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z dnia 9.04. 2003r., Nr 60 poz.535 z późn. zm.) uwarunkowane jest posiadaniem środków na koszty postępowania (por. postanowienie WSA w Krakowie z 14 maja 2008 r. I SA/Kr 766/06 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przychylić należy się też do poglądu, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi to dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 203/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedłożonych dokumentów wynika, że składając wniosek o prawo pomocy Syndyk posiadał zgromadzone na rachunkach bankowych środki pieniężne (w tym lokaty) w wysokości łącznie w kwocie [...] zł, natomiast na dzień 26 kwietnia 2013 r. stan tych rachunków oraz środków pieniężnych w kasie wynosiły [...] zł. W skład masy upadłości w chwili jej przejęcia wchodził również majątek w postaci ruchomości, wierzytelności oraz środków pieniężnych o łącznej wartości [...] zł. Konieczność zaspokajania wierzycieli upadłego nie wskazuje na spełnienie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., albowiem obowiązek spłaty zobowiązań kontrahentom nie wyklucza partycypowania upadłego w kosztach postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2009 r. sygn. akt I FZ 301/09, patrz ). W orzecznictwie sądowym ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym, koszty sądowe jako należności Budżetu Państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi wnioskującego, w tym również kosztami postępowania upadłościowego. Pomimo, że skarżący nie uzyskuje dochodów i znajduje się w upadłości, Syndyk wykazał, że posiada zdolność utrzymywania dodatniego stanu konta, a w masie upadłości znajduje się majątek. Jak wynika z przepisów prawa upadłościowego, Syndyk działa we własnym imieniu, lecz na rzecz upadłego. Na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest więc traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega takim samym obowiązkom procesowym, a jednym z nich jest pokrycie kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji .