I SA/Sz 310/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A H Spółki z o.o. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień, grudzień 2004 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca Spółka, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi w kwocie 1.500,00 zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy, od którego to postanowienia Spółka złożyła sprzeciw. Stosownie do przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie leasingu finansowego, kupna i sprzedaży nieruchomości, wynajmu nieruchomości na własny rachunek, a aktualnie nie posiada środków finansowych pozwalających na uiszczenie kosztów sądowych. Działalność gospodarcza, jak wskazał członek zarządu spółki, jest prowadzona w ograniczonym zakresie. Z oświadczenia W. G. - członka zarządu Spółki wynika również, że Spółka nie posiada majątku trwałego ani obrotowego, na rachunkach bankowych brak jest środków pieniężnych, w stosunku do Spółki toczy się postępowanie egzekucyjne związane z zaskarżoną decyzją. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 1 miliona zł, środki trwałe o wartości 0,00 zł, w oświadczeniu nie podano z jakim wynikiem finansowym Spółka zakończyła ostatni rok bilansowy ( zysk, strata ). Wskazano, że na koniec maja 2008 r. stan rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez (...) Bank stanowił "-120,43 zł". W odpowiedzi na wezwanie z dnia 3 lipca 2008 r. Spółka przedłożyła zeznanie podatkowe (CIT-8) za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2007 r. z zadeklarowaną kwotą przychodu w wysokości 61.138,49 zł (koszty uzyskania przychodu 97.737,13 zł, strata 36.598,64 zł), deklarację CIT-2 za okres od 1 stycznia do 31 marca 2008 r. z zadeklarowaną kwotą przychodów w wysokości 2.221,59 zł (koszty uzyskania przychodów 10.780,79 zł, strata 8.559,20 zł), "rachunek wyników" za okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2007 r. oraz za okres od 1 stycznia do 31 marca 2008 r., wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez (...) BANK za okres od 12 stycznia do 2 lipca 2008 r. oraz z Banku (...)S.A. za okres od 1 stycznia do 11 lipca 2008 r. Dodatkowo, reprezentujący Spółkę W. G. złożył oświadczenie o nieposiadaniu przez Spółkę żadnych środków trwałych oraz przedłożył zestawienie zaległości podatkowych Spółki (według stanu na dzień 16 lipca 2008 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w wysokości 1.049.538,99 zł) i nakazy zapłaty ( z dnia 9 października 2006 r. i 7 marca 2007 r.) na łączną kwotę należności głównej 44.563,37 zł. Z nadesłanego zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 15 lipca 2008 r . wynika, że skarżąca Spółka nie dokonała w okresie od stycznia do maja 2008 r. wpłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych. W odpowiedzi na wezwanie do podania przyczyn prowadzenia działalności w ograniczonym zakresie wskazano na brak majątku, środków pieniężnych, zajęcie rachunków bankowych Spółki, wystawione tytuły wykonawcze oraz brak kontaktu z dotychczasowymi kontrahentami. Skarżąca Spółka nie przedłożyła, wbrew wezwaniu, odpisu bilansu oraz rachunku zysków i strat skarżącej Spółki za 2007 rok, odpisu sprawozdania F-01 o przychodach, kosztach, wyniku finansowym oraz nakładach na środki trwałe za okres od początku roku do końca I kwartału roku 2008; nie podano również okoliczności utraty majątku (uzasadnienie dołączonej do akt sprawy decyzji Prezydenta Miasta S. z 30 listopada 2006 r. w zakresie podatku od nieruchomości wskazuje, że skarżąca Spółka była w 2004 r. właścicielem (posiadaczem) określonych w tej decyzji nieruchomości). Odnosząc się do wymaganego wezwaniem bilansu oraz rachunku zysków i strat wg stanu na dzień 1 stycznia 2007 r. i 30 września 2007 r. Prezes Zarządu Spółki oświadczył, że dokumentacja źródłowa została zabezpieczona przez Komendę Wojewódzką Policji w S.. Prezes oświadczył, że ze względu na brak dostępu do całości dokumentacji dotyczącej roku 2006, niemożliwym staje się prawidłowe sporządzenie bilansu za rok 2007. W odpowiedzi na kolejne wezwanie (w wykonaniu zarządzenia Sądu z dnia 28 sierpnia 2008 r.) nadal nie przedstawia wszystkich wymaganych dokumentów. Z przedstawionego dodatkowo zeznania podatkowego za I półrocze 2008 r. wynika, że Spółka uzyskała dochód w wysokości 11.050,97 zł (przychód: 28.578,09 zł, koszty uzyskania przychodów 17527,12 zł), jednak nie przedstawiono, wbrew wezwaniu, wykazu wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą poniesionych w 2007 r. oraz w okresie od stycznia do sierpnia 2008 r.; nie wskazano również źródeł przychodów i źródeł prowadzenia działalności. Wnosząca o prawo pomocy Spółka nie nadesłała dokumentów księgowych potwierdzających w/w informacje (o obrotach, przychodach, kosztach Spółki, o przepływach pieniężnych) pochodzących z ostatnich trzech miesięcy. W nadesłanych wyjaśnieniach (k. 103, bez daty) Prezes Spółki powiela jedynie nadesłane już uprzednio oświadczenie dotyczące ograniczonego zakresu prowadzonej działalności, braku majątku, braku środków na rachunkach firmowych oraz informację o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Wśród nadesłanych dokumentów są: wyciąg z rachunku bankowego W. J. G., pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z 8 września 2008 r. o braku podstaw prawnych do wydania "pisemnej informacji o przebiegu prowadzonego wobec majątku Spółki postępowania". Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (art. 245 § 3 p.p.s.a.), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ubiegający się o taką pomoc winien zatem wykazać, iż nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych, a Sąd na podstawie przedstawionych danych ocenia, czy udzielenie takiej pomocy jest zasadne. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, ( ... ) ( art. 252 w/w ustawy ); jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów ( art. 255 w/w ustawy ). Analiza złożonego wniosku wraz z dodatkowymi oświadczeniami członka zarządu Spółki oraz przedłożonymi dokumentami prowadzi do wniosku, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób przekonywujący, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 września 2006 r. sygn. akt I FZ 336/06 ( niepublik. ): "ocena rzeczywistych możliwości spółki może być dokonana dopiero na podstawie sprawozdania finansowego, którego pomimo wezwania Sądu I instancji nie przedłożono". Podobnie wskazał NSA w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 ( niepubl. ), podnosząc, że wobec braku sprawozdania finansowego nie jest możliwa ocena, w jakim stopniu okoliczność toczących się przeciwko spółce postępowań egzekucyjnych może wpłynąć na pogorszenie jej możliwości płatniczych, skoro jej rzeczywista kondycja finansowa nie jest znana. Dodać jeszcze w tym miejscu należy, że to na Spółce wnoszącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie 1.500,00 zł, spoczywa ciężar wykazania wymaganych ustawą okoliczności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że "celem działań wynikających z art. 255 u.p.p.s.a. było możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 u.p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawę prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie" (por. postanowienie NSA z 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05 niepubl., podobnie postanowienie NSA z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05). Podkreślić zatem należy, że reprezentujący Spółkę W. G. nie przestawia danych mających obrazować rzeczywistą sytuację majątkową i finansową skarżącej Spółki. Nadesłane przez Spółkę, opisane wyżej dokumenty, nie zawierają wszystkich danych, które pozwoliłyby ocenić realne możliwości płatnicze Spółki. Jak wskazano wyżej, ocena taka byłaby możliwa po dostarczeniu przez Spółkę wymaganych w/w wezwaniem określonych sprawozdań finansowych, dokumentów księgowych potwierdzających ponoszone wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oświadczeń uprawnionych osób w przedmiocie ewentualnej utraty środków trwałych, których skarżąca Spółka do dnia dzisiejszego nie przedłożyła. Przypuszczać można, że w przypadku zabezpieczenia dokumentacji przez Policję - sporządzenie wymaganych wezwaniem sprawozdań finansowych może być utrudnione. Jednak wskazać też należy, że zabezpieczenie dokumentacji księgowej nie jest przeszkodą niemożliwą do usunięcia dla wykonania zobowiązania Sądu w niniejszej sprawie, przy założeniu prowadzenia przez Spółkę dokumentacji finansowej zgodnej z wymogami określonymi w stosownych przepisach prawa. Zgodzić się należy z oceną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I FZ 95/08 w postanowieniu z dnia 30 maja 2008 r. (niepubl.), w którym wskazano, że brak aktywności skarżącej Spółki w zakresie przedłożenia wymaganych sprawozdań finansowych nie może być usprawiedliwiony okolicznością, że sporządzenie niektórych dokumentów było utrudnione ze względu na nierzetelność bądź nieprawdziwość danych przedstawianych za wcześniejsze okresy czy ze względu na zajęcie dokumentacji przez policję. Z treści wskazanego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika bowiem jasno, że strona powinna wykazać, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, jeżeli chce uzyskać w tym zakresie prawo pomocy. Wykazanie, a więc udokumentowanie trudnej sytuacji majątkowej, nie może być z kolei zastąpione przez próbę wykazania tejże sytuacji. Z drugiej strony, żadne okoliczności nie wskazują na to, że spółka faktycznie wszelkie kroki do sporządzenia wymaganej dokumentacji powzięła. W szczególności, skarżąca nie wykazała, że zwróciła się do policji z wnioskiem o udostępnienie dokumentacji za 2005 r. w celu sporządzenia bilansu za lata następne. Dodatkowo wskazać należy, że prawdziwość oświadczenia członka Zarządu Spółki budzi poważne wątpliwości. Z porównania numeru rachunku bankowego wykazanego na urzędowym formularzu i wyciągu z rachunku bankowego dołączonego do akt sprawy (k. 64 i n., 102), wynika, że reprezentujący Spółkę członek zarządu nie przedstawił w istocie wymaganego na urzędowym formularzu PPF rachunku bankowego skarżącej Spółki, bowiem z przedstawionych wyciągów wynika, że jest to rachunek bankowy innego podmiotu, t.j. W. G. Mając na uwadze wszystko powyższe, stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.