I SA/Sz 326/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] rok od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący J. Z. ([...] lat), zamieszkały w [...], przy ul. [...], wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł (pkt [...] zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia [...] r. k. [...]). W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest emerytem, z tego tytułu otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, oświadczył, że jest osobą chorą. W załączeniu wniosku nadesłał kartę informacyjną z pobytu w [...] w okresie od [...] r. (pobyt diagnostyczny) oraz kopię przekazu pocztowego emerytury za [...] r. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Odnośnie do majątku skarżący oświadczył, że posiada dwa mieszkania: w [...], przy ul. [...] o powierzchni [...] m² oraz w [...], przy ul. [...] o powierzchni [...] m². Podał też, że posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...] r. Innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych oraz oszczędności skarżący nie wykazał. W piśmie z dnia [...] r. skarżący został zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznanie podatkowe skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w [...] roku; wyciągi z rachunków bankowych skarżącego za okres od [...] r. do [...] r.; dodatkowe oświadczenie o nieruchomości wskazanej jako miejsce zamieszkania ([...], ul. [...]), tj. kto jest właścicielem, jakie prawo do tej nieruchomości przysługuje skarżącemu, jaka jest powierzchnia gruntu i budynku wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe; dodatkowe oświadczenie o tym, czy posiadane przez skarżącego mieszkania (w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m² oraz w [...], przy ul. [...] o pow. [...] m²) stanowią dla skarżącego źródło przychodu, np. na podstawie stosunku, najmu, dzierżawy, itp., wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość otrzymywanych dochodów (np. umowa najmu mieszkania lub zeznanie PIT 28 za [...] r. o wysokości przychodu z tytułu najmu); dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem. W ww. wezwaniu wyznaczono 10-dniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu osobiście 17 maja 2013r., a wyznaczony tym wezwaniem 10-dniowy termin upłynął bezskutecznie w poniedziałek 27 maja 2013 r. We wskazanym terminie, ani dotychczas, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji), czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań referendarza sądowego/Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wniosek złożony w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych jest niemożliwe i spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania. W formularzu skarżący podał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, choruje, gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, zamieszkując w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Skarżący oświadczył, że posiada dodatkowo dwa mieszkania i samochód. Powyższe ogólnikowe oświadczenia były niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego i dlatego został wezwany w piśmie z dnia [...] r. do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić dotychczasowe dane. Skarżący nie wykonał nałożonego zobowiązania, nie wyjaśnił też przyczyny niewykonania tego zobowiązania. Oceniając wniosek skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie potwierdził on, czy otrzymuje dochody z innych źródeł (brak rocznego zeznania podatkowego za [...] rok oraz wyjaśnienia dotyczącego ewentualnego wynajmu posiadanych mieszkań oraz stanu prawnego zajmowanej nieruchomości przy ul. [...]). Skarżący nie potwierdził braku oszczędności (brak wyciągów z rachunków bankowych), nie podał także jakie ponosi wydatki na utrzymanie. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia w sposób nie budzący wątpliwości swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej, to nie ma podstaw do przyznania prawa pomocy. Reasumując, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.