I SA/Sz 35/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 14 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej w 2013 roku niezgodnie przeznaczeniem oraz dotacji pobranej w nadmiernej wysokości z 2013 r., 2014 r., 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: zmienić pkt 2 postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Sz 35/17 w ten sposób, że postanawia: 1) zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...] zł ([...]) złotych, 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący J. K., w związku ze złożonym w sprawie wnioskiem o prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, postanowieniem starszego referendarza sadowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Sz 35/17 został zwolniony od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę [...] zł (pkt 1), w pozostałym zakresie wniosek oddalono (pkt 2). W uzasadnieniu złożonego wówczas wniosku Skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ani w całości, ani w części, bez istotnego uszczerbku dla kosztów utrzymania siebie. Skarżący otrzymywał emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie oraz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na prowadzeniu niepublicznych szkół ponadgimnazjalnych, uzyskiwał dochód w łącznej wysokości [...] zł. Z powyższych środków Skarżący spłacał pożyczkę zaciągniętą w kwocie ok. [...] zł, z czego miesięczna rata wynosi [...] zł, a pozostałe środki przeznaczał na bieżące utrzymanie, tj. opłacenie mediów (gaz, energia elektryczna), wyżywienie, zakup środków czystości i higienicznych, zakup ubrań i butów, leków, opłacenie fryzjera. Oświadczył, że z otrzymywanych środków nie jest w stanie zaoszczędzić środków na dokonanie opłaty sądowej od skargi. Skarżący wskazał także, że w związku z prowadzoną działalnością edukacyjną i wydaniem trzech decyzji zobowiązujących do zwrotu otrzymanych dotacji dla szkół jest zmuszony opłacić trzy skargi wniesione do tutejszego Sądu. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności. Skarżący, wykonując wezwanie starszego referendarza sądowego z dnia 3 kwietnia 2017 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów, przedłożył: 1) kserokopie odcinków emerytury otrzymywanej przez skarżącego (w kwocie [...] zł za kwiecień 2017 r.) oraz żony skarżącego – H. K. (w kwocie [...] zł za marzec 2017 r.); 2) wyciągi z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń – luty 2017 r. oraz "Podsumowanie księgi" na koniec miesiąca stycznia i lutego 2017 r. (odnotowano narastająco: przychody w kwocie [...] zł, koszty w kwocie [...] zł, stratę w kwocie [...] zł); 3) oświadczenie skarżącego, wskazującego, że: pozostaje w związku małżeńskim, mieszka z żoną i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe; małżonka otrzymywaną emeryturę prawie w całości przeznacza na leczenie i leki; miesięczne wydatki skarżącego i jego żony na konieczne utrzymanie wynoszą ok. [...] zł (wyżywienie, ubranie, gaz, woda, ścieki, odpady stałe, węgiel, drewno, telefony, internet); 4) kopie rocznego wspólnego zeznania podatkowego skarżącego i małżonki PIT-36 za 2016 r. (łączne przychody skarżącego z emerytury i pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochody w kwocie [...] zł; przychody małżonki z emerytury w kwocie [...] zł, nadpłata [...] zł), a także informacji PIT/B; 5) kopie rocznego wspólnego zeznania podatkowego skarżącego i małżonki PIT-36 za 2015 r. (łączne przychody skarżącego z emerytury i pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochody w kwocie [...] zł; przychody małżonki z emerytury w kwocie [...] zł, nadpłata [...] zł), a także informacji PIT/B; 6) wyciągi z rachunku bankowego skarżącego w Banku Spółdzielczym prowadzonego dla przedszkola za okres od 14.10.2016 r. do 31.12.2016 r. i od 3.01.2017 r. do 31.03.2017 r. (obroty Wn: [...] zł, obroty Ma: [...] zł, saldo końcowe Ma: [...] zł); 7) wyciągi z rachunku bankowego skarżącego w Banku Spółdzielczym prowadzonego dla szkoły policealnej za okres od 07.10.2016 r. do 31.12.2016 r. i od 18.01.2017 r. do 31.03.2017 r. (obroty Wn: [...] zł, obroty Ma: [...] zł, saldo końcowe Ma: [...] zł); 8) wyciągi z rachunku bankowego skarżącego w Banku Spółdzielczym prowadzonego dla liceum ogólnokształcącego za okres od 07.10.2016 r. do 31.12.2016 r. i od 18.01.2017 r. do 31.03.2017 r. (obroty Wn: [...] zł, obroty Ma: [...] zł, saldo końcowe Ma: [...] zł); 9) dokumenty dotyczące spłacanych rat pożyczek (potwierdzenia przelewów dokonanych w styczniu, lutym, marcu 2017 r., terminarze spłat pożyczek); 10) kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2017 r. Rozpoznający wniosek ustalił wówczas, że źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są świadczenia emerytalne jego i żony w wysokościach, odpowiednio - [...] zł i [...] zł miesięcznie oraz dochody z działalności gospodarczej skarżącego (szkoły) w wysokości [...] zł. Wskazano, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu i zaspokojeniem potrzeb życiowych dwóch osób zamykają się kwotą ok. [...] zł (wyżywienie, ubranie, gaz, woda, ścieki, odpady stałe, węgiel, drewno, telefony, internet). Skarżący oświadczył, że żona ponosi także wydatki na leki i leczenie, na co przeznacza prawie całą emeryturę, jednakże na potwierdzenie tego wydatkowania nie przedłożył żadnych dokumentów. Uwzględniając powyższe, a także wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej ([...] zł) oraz należne wpisy od skarg w pozostałych sprawach Skarżącego zawisłych przed tutejszym Sądem (wpisy od trzech skarg wynoszą łącznie [...] zł), stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., referendarz sądowy uznał, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, przyznał mu prawo pomocy w sprawie w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę [...] zł. Rachunek matematyczny wskazał bowiem, że skarżący jest w stanie ponieść ze swoich dochodów, po potrąceniu kosztów utrzymania oraz rat pożyczek, wskazaną kwotę, gdyż do dyspozycji pozostają mu środki pieniężne w wysokości ok. [...] zł (dochód [...] zł – [...] zł – [...] zł = [...] zł). Skarżący został zwolniony od wpisu od skargi w takim samym zakresie (ponad kwotę [...] zł) w dwóch innych sprawach ( ISA/Sz 36/17 i I SA/Sz 37/17), uiszczając łącznie na rzecz WSA w Szczecinie w dniu 11 maja 2017 r. kwotę [...] zł tytułem wpisów od skarg. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Sz 35/17 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części ustalającej kwotę dotacji pobranej nienależnie w roku 2015, w pozostałym zakresie skargę oddalił. Wraz ze skargą kasacyjną od ww. wyroku Skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Ustalony wpis od skargi kasacyjnej w sprawie wynosi [...] zł (zarządzenie k.164). Na złożonym urzędowym formularzu Skarżący przedstawił takie same dane dotyczące sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej, jak wynikające z przedstawionych wyżej ustaleń referendarza sądowego zamieszczonych w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017 r. Podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, źródłem utrzymania jest jego emerytura ([...] zł netto), emerytura żony Skarżącego ([...] zł netto) oraz dochód z działalności gospodarczej Skarżącego ([...] zł). Wydatki na konieczne utrzymanie wynoszą ok. [...] zł. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Wniosek zasługiwał na częściowe uwzględnienie. Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. zwanej dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy (opisane wyżej postanowienie z 20 kwietnia 2017 r.) w związku z wnioskiem Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, które to postanowienie jest prawomocne. W postanowieniu tym referendarz zwolnił Spółkę jedynie od wpisu od skargi ponad kwotę [...] zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Wobec powyższego, złożony kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w takim samym zakresie, tj. w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przy czym zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane. Skarżący jest aktualnie zobowiązany do uiszczenia tytułem wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie kwotę [...] zł; uiszczenie tej opłaty umożliwia rozpoznanie skargi kasacyjnej przez sąd drugiej instancji. Wbrew twierdzeniom Skarżącego zawartym we wniosku, aktualnie jest to jedyna opłata sądowa, którą Skarżący jest aktualnie zobowiązany uiścić na rzecz WSA w Szczecinie. Zgodnie z orzeczeniem NSA z 20 października 2005r. II FZ 651/05 - wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie oraz złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, umotywowanego chęcią wniesienia skargi kasacyjnej jest zmianą okoliczności sprawy, o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Sąd zaś nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu. W ocenie rozpoznającego wniosek, Skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja finansowa, majątkowa, uległa pogorszeniu. Jak wynika z oświadczeń zawartych we wniosku, Skarżący wraz z żoną otrzymuje kwotę blisko [...] zł na utrzymanie dwuosobowej rodziny. Kwota należnego wpisu od skargi kasacyjnej wynosi w sprawie [...] zł. Konieczne wydatki na utrzymanie wynoszą ok. [...] zł, Skarżący spłaca nadto kredyty i pożyczki. Niezależnie od powyższego referendarz sądowy stwierdził, że ze względu na okoliczność zaskarżenia wydanego wyroku w sprawie i wysokość ustalonego na obecnym etapie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł, zaistniały okoliczności skutkujące koniecznością zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017 r. Rozpoznający wniosek przychylił się w części do wniosku Skarżącego i zwolnił go od kosztów sądowych ponad kwotę [...] zł, uznając, że takie środki jest w stanie uzyskać i zapłacić na poczet wpisu od skargi kasacyjnej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie stanowi wyraz miarkowania zdolności płatniczych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne, tak by poniesienie tych kosztów dawało szansę na realizację przysługującego stronie prawa do sądu przez sądową kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.