I SA/Sz 366/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" Spółki [..]. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2009 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. "[...]" Spółka [...] z siedzibą w S., jednocześnie ze skargą na wyżej wskazaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postepowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 21 marca 2014 r.). Spółka podała w uzasadnieniu wniosku, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie detalicznej sprzedaży paliw, powstała w [...] roku, jednym z kierunków działalności miała być sprzedaż oleju opałowego. Zaprzestanie tej działalności spowodowało powstanie w 2010 r. i 2011 r. straty o wartościach odpowiednio: [...] zł, [...] zł, w latach 2012 i 2013 Spółka osiągnęła zysk w kwotach: [...] zł oraz [...] zł. Działania zarządu Spółki (zwolnienia pracowników, sprzedaż cysterny do przewozu paliw, ograniczenie kosztów do minimum) uratowały Spółkę przed likwidacją. Zdaniem Prezesa Spółki, obciążenia finansowe w każdej chwili spowodować mogą utratę płynności finansowej. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała ogólnikowo na przykłady upadłości spółek spowodowane wycofaniem akcji kredytowej banków na skutek decyzji administracyjnych izb celnych. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wskazała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł; środki trwałe o wartości [...] zł, a ostatni rok obrotowy zakończyła zyskiem o wartości [...] zł. Przedstawiając dane dotyczące jednego rachunku bankowego wskazała, że na koniec marca 2014 r. miała saldo ujemne o wartości [...] zł. Dodatkowo Spółka wskazała na kredyt w rachunku bieżącym do kwoty [...]zł oraz podała, że grunt oddany w użytkowanie wieczyste ([...]) stanowi zabezpieczenie ww. kredytu. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka przedłożyła: - kopię bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2013 r. - kopię zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...] r. do kwoty [...] zł, - wyciąg z ksiąg rachunkowych za ostatnie trzy miesiące, - kopię raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące, - zestawienie należności i zobowiązań na dzień 31 marca 2014 r., - wyciągi bankowe za okres od 10 lutego do 10 kwietnia 2014 r., - kopie uchwały zwyczajnego zgromadzenia wspólników skarżącej Spółki nr 2 (bez daty jej podjęcia) o przekazaniu zysku wypracowanego w 2013 roku w całości na pokrycie strat z lat ubiegłych. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej Spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia Spółka wskazała na doręczone jej tytuły wykonawcze z dnia [...] r. nr [...] nr: [...] wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego z rachunku bankowego w [...]., co doprowadziło do wycofania akcji kredytowej przez bank i podważenia wiarygodności spółki jako klienta Banku. Wskazano w sprzeciwie, że płynność finansowa Spółki jest zachowana dzięki kredytowi, do którego utraty nie powinno dopuścić. Spółka poinformowała, że sporne zaległości w podatku akcyzowym zostały wpłacone w kasie Izby Celnej w S. wraz z odsetkami, a czynności egzekucyjne Dyrektora Izby Celnej zostały zaskarżone . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc zatem do oceny wniosku Spółki wskazać należy, że stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (postanowienia NSA z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 442/14, z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, dostępne w bazie orzeczeń NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wynika z powyższego, że ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania spoczywa na wnioskodawcy, a jeżeli jest nim osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, to wykazanie przez nią zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy sprawia, że weryfikacja ta może (ale nie musi) być dla niej pozytywna. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości [...] zł. Po przeanalizowaniu przedstawionej przez Spółkę sytuacji majątkowej należało stwierdzić, że jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie pełnych kosztów sądowych w sprawie. Spółka w 2013 roku zewidencjonowała przychody w wysokości [...] zł i zysk w wysokości [...] zł. Z przedłożonych dokumentów, w szczególności z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych oraz raportów kasowych, wynika, że spółka jest aktywnym przedsiębiorcą, dysponuje i obraca środkami pieniężnymi w kwotach znacznie przekraczających należną opłatę sądową w sprawie. W marcu b.r. dokonała obrotu gotówkowego o wartości [...] zł, a na koniec marca b.r. stan kasy wynosił [...] zł. Na koniec stycznia i lutego b.r. stan środków w kasie wynosił odpowiednio: [...] zł, [...] zł. Spółka osiągnęła od początku roku do 31 marca b.r. przychód w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł i stratę o wartości [...] zł (strata netto: [...] zł). Wskazać przy tym należy, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad dochodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, co potwierdza nadesłany wydruk raportu kasowego Spółki. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11). Przedsiębiorstwo, które nie wykazało natomiast, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 01.04.2008r., sygn. akt I OZ 208/2008). Sąd zwraca uwagę, że dane w bilansie na koniec 2013 r. wskazują nadto, że Spółka posiada środki trwałe o łącznej wartości [...] zł, zobowiązania krótkoterminowe wynoszą [...] zł, w tym z tytułu kredytów i pożyczek na kwotę [...] zł, z tytułu dostaw i usług na kwotę [...] zł oraz z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń na kwotę [...] zł. Z dokumentów tych wynika także, że Spółka nie posiada zobowiązań długoterminowych. To samo dotyczy należności - Spółka nie wykazała należności długoterminowych, w tym dochodzonych na drodze sądowej. Wskazała natomiast należności krótkoterminowe w kwocie [...] zł. Spółka na koniec roku 2013 posiadała aktywa obrotowe na łączną kwotę [...] zł. Wynika z powyższego, że Spółka na bieżąco reguluje zobowiązania i nie ma problemu z dochodzeniem należności od kontrahentów, czy innych podmiotów. Z akt sprawy wynika też, na co Spółka zwróciła uwagę w sprzeciwie, że Dyrektor Izby Celnej w S. pismem z dnia 8 kwietnia 2014 r. nr [...] zawiadomił Spółkę o zajęciu jej rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] do kwoty [...] zł. Zajęcia tego dokonano na podstawie wskazanych w sprzeciwie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o nr [...] na kwotę [...] zł oraz nr [...] na kwotę [...] zł. Zdaniem Sądu, prowadzenie w stosunku do skarżącej Spółki, znajdującej się w opisanej wyżej sytuacji finansowej i majątkowej, egzekucji wskazanych wyżej należności pieniężnych (wraz z odsetkami w kwocie [...] zł - według stanu na 8 kwietnia 2014 r.) nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. W ocenie Sądu, Spółka w złożonym wniosku nie wykazała niemożności wygospodarowania środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych ze środków finansowych, którymi dysponuje, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Reasumując, z przedłożonych danych wynika, że skarżąca Spółka kontynuuje działalność, posiada majątek, którego wartość znacznie przekracza należny wpis sądowy, co oznacza, że nie spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie podkreśla się bowiem (por. postanowienie NSA 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04), że osoba dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W tym kontekście podkreślić jeszcze trzeba, że koszty postępowania sądowego przedsiębiorca powinien przewidzieć w ramach kosztów prowadzonej działalności gospodarczej i to traktując je priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie można zatem preferować innych wydatków, z pominięciem należnych kosztów sądowych w zawisłej przed WSA w Szczecinie, zainicjowanej przez Spółkę sprawie sądowoadministracyjnej. Mając na uwadze powyższe, należało na podstawie art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.