I SA/Sz 376/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-10-18
Skład orzekający: Anna Sokołowska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości w podatku rolnym z uwagi na brak wykazania przez podatnika ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, pomimo jego twierdzeń o trudnej sytuacji finansowej spowodowanej warunkami pogodowymi i rynkowymi?Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości w podatku rolnym, ponieważ podatnik nie wykazał za pomocą stosownych dokumentów, że ponosi wskazane przez siebie wydatki ani nie udowodnił uzyskiwanych dochodów w sposób wiarygodny. Brak przedstawienia dowodów uniemożliwił stwierdzenie wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika, a ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obciąża podatnika, nie zaś gminę.Stan faktyczny
Podatnik złożył wniosek o umorzenie zaległości w podatku rolnym za III i IV ratę 2015 r., uzasadniając to tragiczną sytuacją na rynku owoców miękkich i niekorzystnymi warunkami pogodowymi. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że podatnik nie wykazał wystarczająco swojej trudnej sytuacji finansowej, nie przedstawił dowodów na ponoszone wydatki ani uzyskiwane dochody, a także nie wykazał, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami. Podatnik wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów KPA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym za III i IV ratę 2015 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza L. z dnia [...] r. znak: [...], którą odmówiono J. S. umorzenia zaległości w podatku rolnym z tytułu III i IV raty za 2015 r.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja ta została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym.
J. S. (dalej zwany "Podatnikiem", "Skarżącym") w dniu 22 stycznia 2016 r. zwrócił się do Burmistrza L. (dalej: "organ I instancji") z wnioskiem o umorzenie zaległości w podatku rolnym za 2015 r., z uwagi na tragiczną sytuację na rynku owoców miękkich i negatywnie wpływające na zbiory warunki pogodowe.
W uzasadnieniu Podatnik wskazał, że od wielu lat jest producentem [...]. Niskie ceny skupu, wysokie koszty zbiorów, także warunki pogodowe sprawiły, że produkcja ta jest nieopłacalna. Umorzenie zaległości podatkowych w podatku rolnym za 2015 r. Podatnik uzasadnił brakiem dochodu w następnym roku i możliwości inwestowania w produkcję mającą skutkować zbiorem i dochodem w roku przyszłym. Podniósł także, że sytuacja na rynku owoców miękkich jest powszechnie znana, opisywana i komentowana.
W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego (pierwotna decyzja organu I instancji z dnia [...] r. znak: [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...]), organ I instancji wezwał Podatnika do dostarczenia materiału dowodowego umożliwiającego ocenę jego aktualnej sytuacji finansowej, w tym w szczególności na poparcie wskazanych przez Podatnika okoliczności, a także do przedstawienia wszelkich dowodów obrazujących aktualną sytuację finansową, majątkową i rodzinną Podatnika, tj. uzyskiwanych dochodów własnych oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wydatków.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Podatnik złożył pismo z dnia 5 października 2016 r., w którym wniósł o wykorzystanie dotychczas przedłożonych w sprawie dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej i oświadczył, że: posiada dochód roczny w wysokości [...] zł - według zaświadczenia UM L.; nie posiada dochodów z innych źródeł; nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z innymi osobami w rozumieniu finansowym; jego wymagania bytowe są standardowymi i takie organ winien przyjąć w niniejszym postępowaniu; otrzymuje dopłaty, ale nie stanowią one dochodu i nie mogą być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu.
Nadto Podatnik złożył oświadczenie o aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej, opatrzone datą 5 października 2016 r., wykazując jako jedyne źródło dochodu -działalność rolniczą ok. [...] zł za miesiąc. Nie podał wydatków ponoszonych na gospodarstwo, wskazując, że trudno jest to określić, z uwagi na dwuletnie warunki rynkowe stanowiące o nieopłacalności produkcji i zbioru, i zastrzegając, że w normalnych warunkach wydatki te można oszacować na ok. [...] zł rocznie.
Dalej podał, że koszt polisy ubezpieczeniowej to ok. [...] zł, zaś opłaty KRUS
- ok. [...] zł/kwartał. Opisując strukturę miesięcznych wydatków, Podatnik wskazał: wyżywienie - ok. [...] zł, czynsz i podatki - ok. [...] zł, energię elektryczną - ponad [...] zł, Internet - ok. [...] zł, opiekę medyczną – "nie zawsze starcza". Ponadto Podatnik wykazał kredyt zaciągnięty w roku 1996 r. w wysokości [...] zł, zaznaczając – "nie obsługiwany". Oświadczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami.
Decyzją z dnia [...] r. znak: [...], organ I instancji odmówił Podatnikowi umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym za 2015 r. z tytułu III raty w wysokości [...] zł oraz z tytułu IV raty w wysokości [...] zł.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał na poczynione ustalenia co do: występowania przez Podatnika z wnioskami o oszacowanie szkód w jego gospodarstwie; udokumentowany dwiema decyzjami Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, fakt uzyskania przez Podatnika pomocy finansowej (w łącznej kwocie [...]zł); oświadczenia złożone przez Podatnika w piśmie z dnia 5 października 2016 r. Nadto organ podniósł, że w toku postępowania ustalono, że Podatnik nie ujawnił faktu wspólnego zamieszkiwania z innymi osobami, z których jedna, zgodnie z posiadanymi przez organ informacjami, osiąga dochody. Organ wskazał również, że Podatnik posiada dwa lokale mieszkalne, tj. przy ul. [...]/3 (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego) i przy ul. [...]/2 (zajmowane przez osobę trzecią).
Organ I instancji uznał, że dane, które pozyskał w toku postępowania wskazują, że zdolność płatnicza Podatnika uległa osłabieniu, ale nie w stopniu uniemożliwiającym zapłatę kwoty [...]zł z tytułu należnego na rzecz gminy podatku. Tym samym nie stwierdził spełnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika". Nadto uwzględnienie wniosku Podatnika, w ocenie organu, byłoby sprzeczne z ważnym interes publicznym, gdyż uszczupliłoby i tak niewystarczające na realizację zadań ustawowych dochody podatkowe gminy. Argument odnośnie pomniejszenia dochodów w związku z tragiczną sytuacją na rynku owoców miękkich nie został przez organ uwzględniony, gdyż ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obciąża prowadzącego i nie może być rekompensowane kosztem gminy. Organ podkreślił, że obowiązek płacenia podatku rolnego wiąże się z samym faktem posiadania gruntów, a nie z dochodami uzyskiwanymi z tych gruntów. Jednocześnie zaznaczył, że - w związku ze spadkiem cen owoców czarnej porzeczki - Podatnik otrzymał pomoc finansową z ARiMR, która miała na celu zrekompensowanie strat producentów.
Pismem z dnia 10 listopada 2016 r., uzupełnionym w dniu 21 listopada 2016 r. i 12 grudnia 2016 r. (daty wpływu pism do organu), Podatnik wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym zarzucił decyzji brak obiektywnej oceny, stronniczość, nadmierną uznaniowość, niewypełnienie wytycznych SKO.
W toku postępowania odwoławczego Podatnik złożył pismo z 16 lutego 2017 r., w którym wniósł dalsze uwagi do sprawy, oraz pismo z 5 marca 2017 r., w którym wskazał na swoją długotrwałą chorobę, udokumentowując to kserokopiami sześciu zwolnień lekarskich.
Decyzją z dnia [...] r. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg zdarzeń oraz przywołał przepisy art. 67a § 1 i art. 67b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201
ze zm.; dalej: "O.p."), wskazując, że w przedmiotowej sprawie organ nie dopatrzył
się zarówno ważnego interesu strony, jak i interesu publicznego uzasadniającego przyznanie ulgi. Organ uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający do przyznania ulgi.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że ocena wniosku o przyznanie ulgi podatkowej musi nastąpić w oparciu o aktualną sytuację majątkową, finansową, rodzinną wnioskodawcy. Istotny jest zatem stan faktyczny istniejący na dzień orzekania. Wobec tego Kolegium dokonało analizy przedstawionej w piśmie z dnia 5 października 2016 r. informacji w zakresie opisu sytuacji finansowej i rodzinnej Podatnika, podzielając w konsekwencji stanowisko organu I instancji, że oświadczenia Podatnika nie mogły zostać ocenione jako wiarygodne, gdyż Podatnik nie wykazał za pomocą stosownych dokumentów faktu ponoszenia wskazanych przez niego wydatków, jak również uzyskiwanych dochodów. Kolegium wskazało przy tym na rozbieżności pomiędzy kwotą miesięcznego dochodu Podatnika wynikającą z zaświadczenia
z 14 października 2016 r., z którego wynika, że dochodowość roczna prowadzonego przez Podatnika gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł (a zatem miesięczny dochód szacowany jest na ok. [...] zł), a kwotą szacowaną przez Podatnika
na ok. [...] zł, czyli równoważnie do wykazywanej kwoty wydatków (do której nie doliczono jednak nieoszacowanych przez Podatnika wydatków na gospodarstwo). Kolegium podkreśliło także, że w ww. oświadczeniu Podatnik nie wykazał, że korzysta ze wsparcia domowników czy innych osób. Utrzymuje wręcz, że jest samowystarczalny prowadząc wyodrębnione finansowo gospodarstwo domowe .
Zdaniem organu odwoławczego, nie bez znaczenia jest również fakt, że Podatnik miał świadomość, chociażby na skutek uchylenia pierwotnej decyzji organu I instancji, co do konieczności zgromadzenia dowodów świadczących o ponoszeniu wydatków. Nawet jeśli z jakich względów wcześniej nie zachowywał dowodów ich poniesienia, to miał możliwość uczynienia tego po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Jednakże pomimo ponownego wezwania organu do okazania się dowodami na tę okoliczność, Podatnik w dalszym ciągu poprzestał jedynie na złożonych oświadczeniach w tym zakresie.
Kolegium wskazało także, że choć sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie oznacza prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, to nie ma jednak racji Podatnik, który uważa, że stan zamieszkiwania organ podatkowy winien potwierdzić zaświadczeniem o zameldowaniu osób a brak takiego dowodu oznacza, że organ oparł się na plotce. Kolegium wyjaśniło, że zameldowanie jest instytucją prawa administracyjnego, natomiast dla ustalenia prowadzenia wspólnego gospodarstwa istotny jest stan faktyczny, przy czym jego ustalenie nie może się opierać wyłącznie na oświadczeniu strony postępowania. Zdaniem Kolegium, materiał zgromadzony w sprawie dowodzi w sposób niewątpliwy, że mieszkanie przy ul. [...]/3 razem z Podatnikiem zajmuje A. D. oraz małoletnie dzieci - Natasza i J. S.. Fakt ten potwierdza pismo Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 23 lutego 2016 r. oraz oświadczenie A. D. złożone na potrzeby sporządzenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podatnik nie przedstawił zaś żadnych dowodów, które by temu przeczyły, potwierdzając jednocześnie fakt prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych przez osoby wspólnie zajmujące lokal mieszkalny przy ul. [...]/3. To zaś uprawniało organ do przyjęcia, że w wydatkach na utrzymanie musi partycypować A. D., która wspólnie z Podatnikiem oraz małoletnimi dziećmi zajmuje ww. mieszkanie, albo też, że Podatnik nie wykazuje wszystkich źródeł uzyskiwania dochodów.
W podsumowaniu Kolegium stwierdziło, że skoro Podatnik nie przedstawił dowodów z dokumentów na okoliczność ponoszenia wydatków, nie wnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, nie zdecydował się też na złożenie swoich oświadczeń pod rygorem z art. 233 kk, w odwołaniu zaś zarzuca organowi I instancji inwigilację jego prywatności i majątku, to nie ma podstaw żądania od organu uznania jego sytuacji finansowej za tragiczną. Nie ma też racji Podatnik, wywodząc w piśmie z dnia 10 grudnia 2016 r., że oświadczenia mają kluczowe znaczenia i organ winien je uznawać, skoro Podatnik ich nie uwiarygodnił. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, że jeśli organ neguje oświadczenie Podatnika i wywodzi negatywne skutki, to winien udowodnić odmienny stan rzeczy, aniżeli podany przez stronę. To Podatnik, jako wnioskujący o przyznanie ulgi, ma obowiązek wykazania odpowiednimi dowodami podnoszonych przez niego okoliczności, natomiast organ ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zweryfikowania twierdzeń Podatnika, przywołanych we wniosku.
Ponadto Kolegium odniosło się do podnoszonej przez Podatnika kwestii nieopłacalności produkcji porzeczek, czy też strat w uprawach zielonych, przyznając rację organowi I instancji, że nieopłacalność prowadzonej przez Podatnika działalności, jak również straty poniesione w związku z niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi nie mogą być pokrywane (rekompensowane) z budżetu Gminy, która głównie utrzymuje się z podatków.
Organ odwoławczy nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu Podatnika o nadużywaniu przez organ podatkowy uznaniowości w prowadzeniu postępowań podatkowych o przyznanie ulg podatkowych. Wskazał, że organ I instancji dążył do ustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i oparł swe rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w toku postępowania, nie naruszając przy tym art. 191 O.p.
Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie jest spełniona przesłanka interesu publicznego, albowiem umorzenie podatku oznacza w efekcie przerzucenie ciężaru na innych mieszkańców Gminy, zaś Podatnik nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa była wyjątkowa.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że pozostałe zarzuty Podatnika, sprowadzające się do wyrażenia przez niego krytycznej oceny działalności organów gminy oraz pracowników tych organów, w świetle art. 233 § 3 O.p., nie mogą być przedmiotem weryfikacji przez organ odwoławczy, który bada wyłącznie zarzuty merytoryczne odnoszące się do wydanej przez organ w sprawie decyzji administracyjnej. Z tych też względów Kolegium za zbędny uznało, zgłoszony w piśmie z 16 lutego 2017 r., wniosek Podatnika o przeprowadzenie dowodu z listy osób zwolnionych z podatku lub którym przyznano inne ulgi w kontekście przyczyny udzielania pomocy.
Odnosząc się zaś pisma Podatnika z dnia 5 marca 2017 r., do którego Podatnik dołączył zaświadczenia lekarskie i w którym po raz pierwszy powołał się na długotrwałą chorobę, Kolegium stwierdziło, że okoliczność przebywania przez Podatnika na częstych zwolnieniach lekarskich nie była powodem nieuzyskania oczekiwanych przez niego dochodów z prowadzonej działalności rolniczej. Tym samym okoliczność ta nie uzasadnia uchylenia decyzji organu I instancji do ponownego rozpoznania, w celu weryfikacji wystąpienia ważnego interesu podatnika.
Kolegium wskazało także, że wobec niestwierdzenia wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 67a O.p., organ nie musiał weryfikować przesłanek z art. 67b § 1 O.p.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję, Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej błędne ustalenia faktyczne, pominięcie przepisów KPA, uznanie za dowody dokumentów, które takimi być nie mogą i obarczenie Skarżącego ciężarem dowodu, który winien ponieść organ I instancji.
W obszernym uzasadnieniu Skarżący zakwestionował argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, w szczególności co do: poddawania w wątpliwość przez organ wysokości zarobków Skarżącego; twierdzenia organów o wspólnym zamieszkiwaniu i prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego przez Skarżącego z innymi osobami, opartego o dokumenty nieaktualne lub pozyskane w sposób nielegalny; czynienia Skarżącemu zarzutu z nieudokumentowania ponoszonych wydatków; posiadania przez Skarżącego polisy ubezpieczeniowej, w sytuacji niewyjaśnienia przez organy rodzaju tej polisy.
Skarżący podniósł, że rzetelnie oświadczył o swych dochodach i kosztach, i poparł to oświadczenie dostępnymi dokumentami, zaś rachunek matematyczny wskazuje, że istnieje interes strony, tj. zła sytuacja finansowa. Skarżący zarzucił
także, że organ I instancji - podnosząc kwestie prowadzenia wspólnego gospodarstwa i posiadania mieszkania zajętego przez osobę trzecią, i podejrzenie, że z tego Skarżący ma dochód - w żaden sposób nie udowodnił, że Podatnik oświadczył nieprawdę i ma dochody większe od deklarowanych. Zdaniem Skarżącego, subiektywne odczucie nie może stanowić dowodu tym bardziej, że jest to odczucie osoby nieprzychylnej zatem nieobiektywnej, która nadużywa rzekomo dopuszczonej w tej procedurze zasady uznaniowości. Takie postępowanie zaś - w kontekście nieustosunkowania się do innych zwolnień czy pomocy udzielonej przez organ I instancji - neguje zasadę pogłębiania zaufania do organu.
Skarżący stwierdził, że nie umarzając przedmiotowych zaległości, organ postąpił wbrew zasadzie równego traktowania wszystkich obywateli (art. 32 Konstytucji) oraz zasadom postępowania administracyjnego, w szczególności wyrażonym w art. 6-9 i art. 11-12 KPA.
Skarżący ponownie opisał nieprawidłowości w prowadzeniu przez organ I instancji postępowania w przedmiocie klęski suszy jaka dotknęła Podatnika. Ustosunkowując do podnoszonej przez organy kwestii posiadania przez Podatnika mieszkań, Skarżący wskazał, że nie ma mieszkania przy ul. [...]/2, zatem nie może być to uznawane za argument w sprawie. Wyjaśnił także, dlaczego na swoją na długotrwałą chorobę powołał się dopiero w postępowaniu odwoławczym. Wskazał, że zarówno jego choroba, jak i susza wystąpiły jednocześnie, wobec czego nie można przyjąć za Kolegium, że choroba nie miała wpływu na kondycję finansową Skarżącego. Dlatego niezasadne było zignorowanie dowodów w postaci zaświadczeń lekarskich.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a).
Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy art. 67a § 1 pkt 3. Przepis ten daje możliwość umorzenia ciążących na podatniku zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę, jeśli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Wynikająca z tego przepisu norma prawna nie wyznacza w sposób kategoryczny prawnych konsekwencji dla określonego rodzaju stanów faktycznych, pozostawiając to uznaniu organu podatkowego. Ustawodawca zastrzegł bowiem, że w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Komentowany przepis wprowadza do systemu prawa podatkowego tzw. luz decyzyjny (por. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, PWN, Warszawa 1972, s. 222). Decyzje organów podatkowych mają w tych sprawach charakter uznaniowy. W pierwszej kolejności organ powinien zbadać, czy w sprawie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika (płatnika) oraz interesu publicznego, a dopiero w razie twierdzącej odpowiedzi oraz zamiaru udzielenia ulgi (uznanie) mógłby przystąpić do oceny spełnienia warunków udzielenia ulgi (tak na przykład w wyroku NSA z 10 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 75/14, dostępny w CBOSA).
Jak przed chwilą zasygnalizowano, udzielenie ulgi na podstawie art. 67a § 1 O.p. oparte jest na tak zwanym uznaniu administracyjnym, w ramach którego organ dysponuje wyborem pomiędzy równoprawnymi rozstrzygnięciami (przyznanie ulgi - odmowa przyznania ulgi) w sytuacji stwierdzenia zaistnienia którejkolwiek z dwóch przesłanek bądź obydwóch. Przesłankami tymi są "ważny interes podatnika (płatnika)" oraz "interes publiczny". Zwroty te nie mają stałego zakresu treści i ustalonego, niezmiennego znaczenia. Są to więc klauzule generalne, odsyłające do ocen pozaprawnych. Z tych powodów w identyfikowaniu powyższych pojęć szczególnego znaczenia nabiera orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym, jak również w piśmiennictwie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (przykładowo wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 60/11, dostępny w CBOSA), przy czym wystąpienia przesłanki nie powinno się utożsamiać z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o przydatności zastosowania ulgi. Zaistnienia tej przesłanki nie można upatrywać również w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań podatkowych (wyrok NSA z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1489/10, dostępny w CBOSA).
Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. Wynika to z wyjątkowego charakteru instytucji ulg w zapłacie stanowiącej odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por.: B. Dauter S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n., tezy 14, 15 i 18 do 20 i powołane tam orzecznictwo).
Wreszcie trzeba podkreślić, że postępowanie w przedmiocie ulg płatniczych wszczynane jest na wniosek podatnika i to on powinien starać się wykazać wszelkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego żądania. Okoliczność ta wymaga szczególnego zaakcentowania, albowiem jak wyjaśniono, przesłanki ulgi nie mają z góry ustalonej treści (klauzule generalne), którą należy poszukiwać ad casum, w oparciu o okoliczności tego konkretnego przypadku, nie zaś uwzględnieniem sytuacji i ocen występujących w innych sprawach, bądź o charakterze hipotetycznym. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy Skarżący jedynie polemizuje z dokonanymi ocenami przez organ nie przedstawiając w istocie żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń i żądań.
Przenosząc te ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy przede wszystkim wskazać należy, że Strona domaga się umorzenia kwoty [...]zł z tytułu należnego na rzecz gminy podatku. Skarżący składając wniosek o umorzenie nie przedłożył jednak stosownych dokumentów z których wynikałby fakt ponoszenia wskazanych przez niego wydatków, jak również uzyskiwanych dochodów. Jak zauważył słusznie organ brak jest spójności w deklarowanych przez niego zarówno dochodach jak i wydatkach. Z zaświadczenia opatrzonego datą 14.10.2016r, wynika, ze dochodowość roczna prowadzonego przez stronę gospodarstwa rolnego wynosi rocznie [...] zł., a zatem miesięczny dochód szacowany jest na ok. [...] zł. Tymczasem strona wskazując na wydatki miesięczne, wyłącznie przez nią ponoszone, szacuje je na kwotę ok. [...] zł. Podkreślić także należy, że strona oświadczeniu z dnia 5.10.2016r. nie wykazała, że korzysta ze wsparcia domowników czy innych osób. Utrzymuje wręcz, że jest samowystarczalna prowadząc wyodrębnione finansowo gospodarstwo domowe .
Organ wzywał stronę do okazania się dowodami na te okoliczności, lecz strona poprzestała jedynie na złożonych oświadczeniach w tym zakresie.
Materiał zgromadzony w sprawie dowodzi w sposób niewątpliwy, że mieszkanie przy ul. [...]/3 razem ze stroną, zajmuje A. D. oraz małoletnie dzieci N. i J. S.. Fakt ten potwierdza pismo Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 23.02.2016r. oraz oświadczenie A. D. złożone na potrzeby sporządzenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi , zgodnie z którym w/w osoby faktycznie zamieszkują przedmiotowy lokal.
Skarżący nie przedstawił dowodów z dokumentów na okoliczność ponoszenia wydatków, nie wnioskował o przeprowadzenie jakichkolwiek dowodów, nie zdecydował się też na złożenie swych oświadczeń pod rygorem z art. 233 kk. Strona opisując swoją sytuację majątkową i rodzinną unika konkretnych wskazań, posługuje się niedomówieniami, by następnie wywodzić , że argumentacja organu jest nieklarowna , oparta na domniemaniach i plotkach, albo też że wobec osoby Skarżącego organ podejmuje czynności inwigilacyjne. A to przecież Skarżący wnioskuje o udzielenie mu ulgi i to On samodzielnie powinien przedstawić argumenty umożliwiające organowi podjęcie korzystnej dla niego decyzji.
Rację ma organ, że ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zweryfikowania twierdzeń podatnika, na które powołał się we wniosku. W niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające, zwłaszcza dotyczące osobistej sytuacji finansowej i materialnej podatnika napotykało ze strony wnioskodawcy trudności. Podatnik nie wykazał majątku oraz dowodów ponoszenia wydatków na swoje utrzymanie. Oświadczenie o prowadzeniu wyodrębnionego finansowo gospodarstwa domowego nie zostało przez stronę w żaden sposób potwierdzone.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe należycie ustaliły stan faktyczny. uznając że materiał ten nie może świadczyć o wypełnieniu się przesłanki ważnego interesu podatnika.
Organy rozważyły zaistnienie w sprawie przesłanek "ważnego interesu podatnika", jak też wzięły pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazują na to uzasadnienia wydanych decyzji. Organy doszły jednak do wniosku, że w przypadku Skarżącego przesłanki takie nie zachodzą.
W kontekście rozpoznawanej sprawy trzeba zauważyć, że wprawdzie to na organie podatkowym spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, to jednak słusznie wskazano w doktrynie, że w postępowaniu podatkowym przeważająca ilość dowodów, co do zasady, jest lub powinna być w posiadaniu strony. To strona ma interes w tym, aby wszystkie te dowody przedstawić organowi celem wykazania swoich racji. Jeżeli tego nie czyni, to tym samym nie pozwala na postawienie organowi zarzutu, że działał nieprawidłowo pomijając dowody nieujawnione, którymi z powodu braku działania strony nie dysponował. Ocena prawidłowości i zgodności z prawem działania organu nie może być dokonywana w oderwaniu od tego, w jakich okolicznościach towarzyszących postępowaniu organ wydawał decyzję (P. Pietrasz, w: R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski S. Presnarowicz, Ordynacja Podatkowa, Komentarz do art. 187, opubl. w LEX). W orzecznictwie zwrócono uwagę na to, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje tzw. zasada współdziałania. Znajduje ona uzasadnienie w relacjach zasady prawdy materialnej oraz w prawach strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Podatnik powinien sam ujawnić wszystko to, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (wyrok NSA z dnia 24 maja 2004 r., FSK 78 i 79/04, LEX nr 109935), zwłaszcza w sytuacji, gdy posiada on dowód, którym organ nie dysponuje (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2003 r., I SA/Łd 450/01, niepubl.).
Strona Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu podważającego ustalenia organu a jedynie polemizuje z dokonanymi przez organy ocenami .
Odnosząc się do kwestii nieopłacalności produkcji porzeczek , czy też strat w uprawach zielonych, przyznać należy rację organowi, że nieopłacalność prowadzonej przez stronę działalności, jak również straty poniesione w związku z niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi nie mogą być pokrywane z budżetu Gminy, która głównie utrzymuje się z podatków.
Nawet gdyby oceniać tylko to co przedstawił podatnik nie weryfikując tego to trudno uznać jego sytuację finansową za wyjątkową. Podatnik wedle jego opisu nie ma nikogo na utrzymaniu. Jest właścicielem dwóch mieszkań przy ul. [...]/2 oraz ul. [...]/3. uzyskuje niewielki ale stały dochód a zatem ma możliwość zapłaty podatku w kwocie [...]złotych.
Zebrane dowody zostały poddane ocenie w kontekście zaistnienia w sprawie przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku Skarżącego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania nie jest zgodny z oczekiwaniami Skarżącego, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Zdaniem Sądu w tej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 67a o.p.
Zdaniem Sądu, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, Organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wnioski te
zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, a dokonana przez Organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. Zarówno wnioski te, jak i wyrażona ocena nie budzą też zastrzeżeń Sądu z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Natomiast fakt, że – wbrew oczekiwaniom Skarżącego – wnioski te przemawiają za odmową umorzenia należności, nie może stanowić per se przesłanki determinującej konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) orzekł, jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło