I SA/Sz 381/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 21 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.Spółki z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z [...] znak [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółka wraz ze skargą na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy Spółka podała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przygotowania terenu pod budowę, wznoszenia kompletnych budynków i budowli lub ich części, wykonywania instalacji budowlanych, robót budowlanych i wykończeniowych. Dodała, że w rzeczywistości nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, gdyż Spółka była zawiązana do wykonania jednej inwestycji budowlanej, która ze względu na czynniki zewnętrzne nie została nigdy rozpoczęta. Spółka wskazała, że znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej i nie posiada żadnych zasobów finansowych, w ostatnich latach ponosiła straty ([...][...]), nie posiada obecnie żadnych oszczędności na bieżącym rachunku bankowym oraz w kasie spółki. Spółka powołała się na zwolnienie od kosztów sądowych przyznane jej przez sąd rejonowy w lipcu 2011 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości [...]; nie posiada majątku oraz środków finansowych, w 2011 roku poniosła stratę o wartości [...]; wskazano, że na koniec czerwca b.r., na jednym z rachunków bankowych saldo wynosiło -[...]. Do wniosku Spółka dołączyła: - wyciąg bankowy za okres od 1-30 kwietnia 2012 r. z saldem -[...], - zeznanie podatkowe CIT-8 za okres od 1-31 grudnia 2011 r., w którym zadeklarowano przychód [...]zł, koszty uzyskania przychodów [...]zł, stratę [...]zł, - CIT- O za okres od 1-31 grudnia 2011 r., - bilans Spółki na dzień 31 grudnia 2011 r. (brak zobowiązań długoterminowych, zobowiązania krótkoterminowe na kwotę ok. [...], należności ok. [...], inwestycje krótkoterminowe [...]), - rachunek zysków i strat za 2011 rok, - pięć postanowień Sądu Rejonowego z dnia 27 lipca 2011 r. o zwolnieniu skarżącej Spółki z kosztów sądowych. Uznając złożone oświadczenia i dokumenty za niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Spółki zobowiązano ją do przedłożenia: 1) bilansu i rachunku zysków i strat Spółki za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 czerwca 2012 r., 2) wyciągu z księgi rachunkowej Spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykaz aktywów i pasywów (inwentarz), ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące prowadzonej działalności gospodarczej (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa), 3) wyciągu z prowadzonej ewidencji VAT oraz kopii deklaracji złożonych w rozliczeniu ww. podatku za ostatnie 3 miesiące lub zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o nieskładaniu takich deklaracji, 4) ewidencję stanu środków pieniężnych w kasie Spółki z okresu od 15 czerwca do 15 sierpnia 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka przedłożyła po raz kolejny dokumenty złożone już w Sądzie, a nadto: - deklaracje VAT-7 za grudzień 2011 r. oraz styczeń – lipiec 2012 r. z wykazaną na każdej z nich kwotą podatku naliczonego do odliczenia ([...]), - wyciągi bankowe z rachunku bankowego od 1 maja do 30 czerwca b.r. oraz od 1 do 31 sierpnia 2012 r. z saldem ujemnym ok. [...] zł, - "wyciąg" ze stanu kasy Spółki na dzień 1 stycznia, 15 czerwca, 15 sierpnia, 31 sierpnia 2012 r. ze stanem środków [...] zł, - "wyciąg" z ewidencji VAT na dzień 1 stycznia oraz 31 lipca 2012 r. – stan podatku należnego do odliczenia w kwocie [...] zł. Wbrew wezwaniu Spółka nie przedłożyła bilansu oraz rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 czerwca 2012 r. Prezes Spółki oświadczyła, że Spółka nie sporządza bilansu i rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. i przedłożyła w miejsce tych dokumentów, już uprzednio przedłożony w Sądzie bilans i rachunek zysków i strat za 2011. Nie wyjaśniła też, dlaczego nie przedłożyła ewidencji stanu środków pieniężnych oraz zestawienia przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodów(straty) z okresu ostatnich trzech miesięcy. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270), dalej: p.p.s.a.; prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, ze zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe ( por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Analizując wniosek skarżącej Spółki oraz informacje i dane zawarte w przedłożonych dokumentach, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Aktualnie skarżąca jest zobowiązana do opłacenia wpisu od skargi w wysokości [...]. Wprawdzie Spółka przedłożyła szereg opisanych wyżej dokumentów obrazujących sytuację Spółki ( deklaracje VAT, bilans i rachunek zysków i strat za 2011 r., wyciągi bankowe, deklaracje CIT 8 za 2011 r., CIT-O), jednak, zdaniem referendarza, nie są to dokumenty, na podstawie których można ocenić aktualne możliwości płatnicze Spółki. Spółka wbrew wezwaniu nie przedłożyła aktualnych dokumentów, które mogłyby potwierdzić brak przychodów (dochodów) Spółki (wyciąg z księgi rachunkowej zawierającej zestawienie przychodów i kosztów za ostatnie trzy miesiące), brak środków pieniężnych w kasie Spółki (ewidencja stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące), aktualny stan należności, zobowiązań oraz inne dane dotyczące sytuacji majątkowej i finansowej Spółki ( bilans i rachunek zysków i strat, zestawienie aktywów i pasywów). Nieuzupełnienie materiału dowodowego o ww. dokumenty skutkuje tym, że nie można w sposób należyty i nie budzący wątpliwości ocenić możliwości płatniczych Spółki na dzień wniesienia wniosku o prawo pomocy, jak i na dzień jego rozpoznania. Brak deklarowania dostaw i usług w deklaracjach VAT -7 za poszczególne miesiące b.r. oraz brak środków na jednym rachunku bankowym we wskazanym wyżej okresie oraz w kasie spółki w kilku wybranych przez Spółkę dniach (1.01.2012r., 15.06.2012r., 15.08.2012r., 31.08.2012r.) nie przekonuje o zasadności wniosku Spółki. Wskazać w tym miejscu należy, że ocena rzeczywistych możliwości spółki może być dokonana dopiero na podstawie sprawozdania finansowego, na co zwracał już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z 5 września 2006 r. I FZ 337/06, oraz z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06, niepublikowane). Przedłożony bilans za 2011 r. nie zawiera danych, które pozwoliłyby na ocenę aktualnej sytuacji finansowej skarżącej. Można jedynie wskazać, że z danych tam zawartych wynika, że sytuacja Spółki była na koniec 2011 r. stabilna. Spółka wykazała bowiem aktywa obrotowe na kwotę [...] (w tym należności [...], inwestycje krótkoterminowe [...]), a zobowiązania na kwotę przekraczającą [...]. Z bilansu za 2011 rok wynika nadto, m.in., że Spółka nie miała na koniec 2011 r. długoterminowych zobowiązań, zobowiązań z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń, zobowiązań z tytułu wynagrodzeń, kredytów, pożyczek; nie miała też długoterminowych należności. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. udowodnienia, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). O konieczności przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym nie przesądza także fakt zwolnienia Spółki w lipcu 2011 r. od kosztów sądowych w innych sprawach toczących się przed sądem rejonowym. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku PPPr, były bowiem akta tej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.