I SA/Sz 436/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2001 r. do grudnia 2003 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Skarżący M. P., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie [...] zł od wniosku o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 grudnia 2008 r. złożył wniosek o zwolnienie od ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych oraz o przyznanie adwokata z urzędu, który uzupełnił w dniu [...] r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) składając urzędowy formularzu PPF. Ze złożonych oświadczeń o stanie rodzinnym, dochodach i majątku oraz dokumentów nadesłanych w związku z wezwaniem referendarza sądowego z dnia [...] r. wynika , co następuje. M. P. wykazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną – E. P. i córką – A. P., z którą, jak dalej oświadczył nie zamieszkuje (jest ona jedynie zameldowana), przebywa bowiem poza granicami kraju, gdzie prawdopodobnie się uczy. Wnioskodawca oświadczył też, że nie ma z córką w tej chwili kontaktu i nie wie skąd bierze ona środki na życie. Skarżący podał, że wraz z małżonką utrzymują się jedynie z dochodów z renty w wysokości [...] zł. E. P. pozostaje nadal osobą bezrobotną w tej chwili bez prawa do zasiłku, od września nie otrzymywała żadnych dochodów. Wnioskodawca w oświadczeniu majątkowym podał, że poza prawem do mieszkania lokatorskiego o pow. [...] m kw., innego majątku nieruchomego ani wartościowych ruchomości nie posiada, nie zgromadził też zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Skarżący oświadczył, że posiada rachunek bankowy, na który wpływają jedynie środki w kwocie ok. [...] zł z tytułu świadczenia rentowego, nie przedstawiając jednak wyciągu z tego rachunku. Z przedłożonych wyciągów z rachunku kart kredytowej w Banku B. z okresu [...] do [...] r., na dzień [...] r. wynika kwota zadłużenia [...] zł , skarżący spłaca to zadłużenie w miesięcznych ratach w wysokości ok. [...] zł. Z przedłożonych wyciągów z Banku S. z okresu [...] r. do [...] r. wynika, że zaciągnął kredyt ("[...]") o limicie [...] zł dostępny w miesiącu październiku w kwocie [...] zł a w miesiącu listopadzie w kwocie [...] zł, a z wyciągu z Banku N. z karty kredytowej z okresu od [...] r. do [...] r. o limicie [...] zł wynika saldo zadłużenia rachunku w kwocie [...] zł. Skarżący oświadczył także, że jego małżonka nie posiada środków na rachunku bankowym, oraz, że nie wie czy córka posiada rachunek bankowy. M. P. nie przedłożył zaświadczenia z opieki społecznej w to miejsce oświadczając, że nie korzysta z pomocy społecznej i nie ubiegał się o taką pomoc w latach 2006-2008. Skarżący przedłożył dokumenty dotyczące ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie i tak z rozliczenia z pierwszego półrocza 2008 r. za energię elektryczną, wynika, że w okresie takim opłata za energię wyniosła kwotę ok. [...] zł (miesięcznie ok. [...] zł), a z rozliczenia kosztów zużycia wody w tym okresie wynika że opłata ta wyniosła [...] zł (średnia opłata miesięczna zatem to kwota [...] zł). Opłata miesięczna z tytułu czynszu za mieszkanie komunalne (o pow. ok. [...] m kw.) to kwota [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca ponosi także wydatki na leczenie, co udokumentował fakturami VAT, z których wynika, że średniomiesięcznie, po uwzględnieniu bonifikat, wydaje na leki kwotę ok. [...] zł. Konieczność ponoszenia tych wydatków została potwierdzona zaświadczeniem lekarskim o złym stanie zdrowia z dnia [...] r. – wnioskodawca leczy się w związku z [...], [...], jest po przebytym zawale. Sąd zważył, co następuje. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) jest uzależnione od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku. Wnioskodawca ubiega się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W stanie faktycznym sprawy nie można uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego dofinansowania wniesionej do Sądu przez skarżącego sprawy, a więc dotowania przez budżet państwa opłaty kancelaryjnej, pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika procesowego i kosztów postępowania kasacyjnego. Analizując złożone przez skarżącego oświadczenia oraz przedłożone dokumenty źródłowe Sąd stwierdził, że zawarte w nich dane budzą istotne wątpliwości co do ich prawdziwości i kompletności. M. P. podaje bowiem, że wraz z małżonką prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe (córka przebywająca za granicą pozostaje jedynie zameldowana u skarżącego) i utrzymują się jedynie z renty skarżącego w kwocie [...] zł. Wprawdzie z przedłożonych dokumentów w postaci faktur, rachunków i rozliczeń wynika, iż wnioskodawca ponosi uzasadnione wydatki związane z koniecznym utrzymaniem (opłaty za energię elektryczną, wodę, czynsz) oraz leki w łącznej kwocie ok. [...] zł, co na pierwszy rzut oka uzasadniołoby uwzględnienie jego wniosku, jednakże należy zwrócić uwagę na inne okoliczności wynikające z niniejszej sprawy, które świadczą o tym, że skarżący nie ujawnia rzetelnie i wyczerpująco informacji o swojej sytuacji, podając tylko takie dane, które mają świadczyć o złej kondycji finansowej. Nie kwestionując złego stanu zdrowia wnioskodawcy i niezdolności do pracy, na podstawie przedłożonych wyciągów z rachunków kredytowych można już stwierdzić, że strona nie ujawnia wszystkich informacji o źródłach uzyskiwanych dochodów, i o środkach pieniężnych, którymi faktycznie dysponuje. M. P., będąc osobą schorowaną i utrzymującą się z żoną z renty w wysokości [...] zł (która niemal w całości konsumują wydatki na mieszkanie i leczenie) korzysta ze środków z dwóch kart kredytowych (w N. i w B.) o przyznanych limitach w kwotach [...] zł i [...] zł, a także kredyt w Banku S., posiada zadłużenie z tego tytułu, które jak wynika z tych wyciągów spłaca (raty w kwotach po ok. [...] zł i [...] zł miesięcznie). Należy zauważyć, że uzyskanie jakiegokolwiek limitu kredytowego musi oznaczać, że wnioskodawca posiada (posiadał) zdolność kredytową, zabezpieczenie majątkowe aby kredyt mógł być przyznany z jednej strony. Natomiast z drugiej strony, wobec okoliczności, że pomimo, jak twierdzi, ciężkiej sytuacji finansowej, spłaca to zadłużenie, co oznacza, że posiada środki pieniężne, których źródła nie ujawnia. Wobec obowiązku ponoszenia kosztów sądowych przez każdego obywatela wszczynającego sprawę przed sądem i zasadę wyjątkowego stosowania instytucji prawa pomocy, nie można pozwolić na preferencyjne traktowanie innych zobowiązań (np. spłaty kredytów) przyznając im pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego (por. post NSA I OZ 83/06). Dodatkowo należy wskazać, co wynika z akt sprawy, że skarżący zupełnie pominął w swoich oświadczeniach (składanych pod rygorem odpowiedzialności karnej, czego ma świadomość) okoliczność, że jest prezesem w Spółce kapitałowej "C.", posiada w niej udziały o wartości [...] zł (wniesione w [...] i [...] r.) i nie wskazał czy Spółka ta uzyskuje dochody czy straty z działalności gospodarczej. Należy zauważyć także, że pomimo wezwania Sądu nie przedłożył wyciągu z bieżącego rachunku bankowego ograniczając się jedynie do złożenia oświadczenia, że na rachunek wpływają jedynie świadczenia rentowe. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu." Wobec powyższego Sąd będąc uprawniony ale i zobowiązany do przeprowadzenia weryfikacji złożonego wniosku o przyznanie prawo pomocy pod względem jego dokładności, kompletności, wiarygodności, w sytuacji braku pełnych danych dotyczących sytuacji wnioskodawcy nie ma też możliwości dokonania rzetelnej oceny wniosku, co uzasadnia jego oddalenie. Mając powyższe na uwadze, na postawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w petitum postanowienia.