I SA/Sz 446/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący Ł. W. ([...] lata), reprezentowany przez doradcę podatkowego, złożył w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 10 kwietnia 2015 r. k.22). W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] brutto. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną (ur. [...] r.), która od 31.12.2014 r. jest bezrobotna, na utrzymaniu pozostaje 8-letni syn, na którego rzecz przekazuje alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. Odnośnie do majątku skarżący oświadczył, że zarówno on, jak i pozostałe osoby prowadzące ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, nie posiadają żadnego majątku, oszczędności, ani wartościowych rzeczy ruchomych. Skarżący podał nadto, że posiada zadłużenia w urzędzie skarbowym, ZUS, u innych podmiotów wynikających ze złej kondycji finansowej prowadzonego przez niego w latach 2007-2013 przedsiębiorstwa oraz że w związku z wyrokiem sądu rejonowego przekazuje kwotę [...] zł na rzecz innego przedsiębiorcy . Reasumując stwierdził, że "w związku z treścią uzasadnienia" wywodzi, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku dla skarżącego i jego rodziny. Wezwaniem referendarza sądowego z dnia 7 maja 2015 r. skarżący został zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Zobowiązanie to obejmowało: dokumenty potwierdzające likwidację prowadzonej działalności gospodarczej [...] w G., ul. [...] lub dokumentów potwierdzających wysokość dochodów (przychodów, kosztów) uzyskanych przez skarżącego z tego tytułu, w okresie ostatnich trzech miesięcy; zeznanie podatkowe skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 roku albo zaświadczenia właściwego organu podatkowego o nieskładaniu zeznania podatkowego; wyciągi z wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz konkubiny skarżącego za okres od 15 marca do 6 maja br.; dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny ( w tym alimentów na rzecz syna) z okresu ostatnich trzech miesięcy; zaświadczenie pracodawcy skarżącego o wysokości wynagrodzenia z okresu ostatnich sześciu miesięcy; zaświadczenie powiatowego urzędu pracy, czy konkubina skarżącego posiada status osoby bezrobotnej z prawem/ bez prawa do zasiłku; dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym skarżącego co do nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] oraz nieruchomości położonej w G., przy ul,. [...], t.j. do podania: tytułu prawnego skarżącego lub konkubiny skarżącego do ww. nieruchomości, powierzchni ww. nieruchomości (w tym budynków), aktualnego sposobu wykorzystywania ww. nieruchomości, wysokości uzyskiwanych dochodów (przychodów, kosztów) w związku z posiadaniem ww. nieruchomości wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe lub dokumentów potwierdzających sprzedaż ww. nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie (doręczone pełnomocnikowi w dniu 25 maja 2015 r.) skarżący nadesłał w dniu 8 czerwca 2015 r. (data nadania): - zaświadczenie pracodawcy [...] z dnia 2 czerwca 2015 r., potwierdzające, że skarżący jest zatrudniony na stanowisku kierownik administracyjno-techniczny z wynagrodzeniem miesięcznym netto [...] zł, wraz z informacją, że wynagrodzenie jest obciążone (komornik sądowy , sygn. akt [...]), - PIT-11 informacja o dochodach oraz o pobranych zaliczkach w związku z zatrudnieniem skarżącego w 2014 r. przez [...] sp. z o.o. (dochody [...] zł), - potwierdzenie zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej [...], z dniem 31 sierpnia 2013 r., - odpisy z ksiąg wieczystych ww. nieruchomości G. ([...]) oraz w B. (ul. [...] ). Wbrew wezwaniu nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych swoich i konkubiny, w tym zakresie złożył oświadczenie (bez podpisu), że skarżący oraz konkubina nie posiada i nie korzysta z żadnych czynnych kont bankowych. Nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie siebie i rodziny ani zaświadczenia powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że konkubina skarżącego jest osoba bezrobotną. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji), czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań referendarza sądowego/Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wniosek złożony w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych jest niemożliwe i spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania. W formularzu skarżący podał, że utrzymuje się z wynagrodzenie za pracę w wysokości brutto [...] zł, utrzymuje bezrobotną konkubinę oraz 8-letniego syna, nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ponosi duże wydatki na utrzymanie syna (alimenty [...] zł miesięcznie). Powyższe ogólnikowe oświadczenia były niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego i dlatego został wezwany w piśmie z dnia 7 maja 2015 r. do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić dotychczasowe dane. Skarżący nie wykonał należycie nałożonego zobowiązania, nie wyjaśnił też przyczyny niewykonania tego zobowiązania w całości. Oceniając wniosek skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie przedstawił należycie sytuacji finansowej swojej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Przedłożony PIT-11 wskazuje jedynie, że skarżący posiadał w 2014 roku inne źródło dochodu (zatrudnienie w spółce z o.o. [...]). Brak zeznania podatkowego przedstawiającego przychody z wszystkich źródeł za dany rok podatkowy, uniemożliwia dokonanie oceny pełnej sytuacji finansowego skarżącego w 2014 roku i obecnie. Skarżący nie potwierdził także sytuacji finansowej swej konkubiny (brak zaświadczenia potwierdzającego, że jest osobą bezrobotną) oraz nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie. Dodatkowo stwierdzić należy, że skarżący niewłaściwie wykonał wezwanie referendarza odnośnie do swojej sytuacji majątkowej. Z akt sprawy wynika, że skarżący był właścicielem nieruchomości w G. (ul. [...]), na której był i nadal jest prowadzony ośrodek wypoczynkowy [...]. Aktualnie ośrodek ten jest prowadzony jest przez Spółkę z o.o. [...] (zatrudniającą skarżącego na stanowisku kierownika administracyjno-technicznego z wynagrodzeniem netto [...] zł miesięcznie). Jak wynika z akt sprawy, do dnia 31 sierpnia 2013 r. skarżący prowadził na ww. nieruchomości działalność hotelarską (w ramach spółki cywilnej z [...] - ojciec skarżącego). Z przedłożonego jedynie wypisu z księgi wieczystej wynika, że [...] Sp. z o.o. stała się właścicielem nieruchomości na podstawie "umowy przeniesienia przedsiębiorstwa". Przy czym z rejestru przedsiębiorców KRS tej spółki nie wynika, izby skarżący był wspólnikiem tej spółki. Dla oceny aktualnej sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych w sprawie niezbędną okolicznością jest kwestia warunków finansowych, na jakich to przeniesienie nastąpiło. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia w sposób nie budzący wątpliwości swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej, to nie ma podstaw do przyznania prawa pomocy. Reasumując, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.