I SA/Sz 455/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 3 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. P. S. z o. o. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 18 marca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II, III, V, IX, X, XI, XII 2009 r. oraz II, III, IV 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów. P. T. P. S. z o.o. z siedzibą w S. – reprezentowana przez radcę prawnego R. G. - odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2013 r. w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 18 marca 2013 r. znak: [...] w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że Prokuratura Okręgowa w S. prowadzi postępowanie w sprawie o sygnaturze akt[...] , w której "zarzuty dotyczą działalności Spółki". Do sprawy tej zabezpieczono wszystkie dokumenty skarżącej (11 października 2011 r.). Prowadzone postępowanie prawie w całości jest utajnione, a spółka nie ma dostępu do dokumentacji księgowej, korporacyjnej, administracyjnej jak i do korespondencji. Spółka wyjaśniła również, że nie prowadziła w ostatnim roku kalendarzowym działalności, zaś za 2011 r. odnotowała stratę. Pełnomocnik nie miał więc możliwości, aby we wniosku przedstawić bardziej szczegółowe dane. Strona wskazała, że z powodu prowadzonych postępowań przez organy podatkowe i prokuraturę, nie może prowadzić działalności gospodarczej, a tym samym nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów związanych z wniesieniem skargi. Dodała, że od pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest uzależnione dochodzenie jej racji wobec organu podatkowego przed sądem. W dalszej części uzasadnienia spółka podniosła, że znaczna kwota z tytułu uiszczenia wpisu od "pierwotnej skargi jak i tej na postanowienie o odrzuceniu pierwotnej skargi" w dalszym ciągu wykracza poza możliwości finansowe spółki, która od przeszło trzech lat nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na toczące się wobec niej postępowania podatkowe i prokuratorskie. Zdaniem spółki obie skargi są w pełni uzasadnione i powinny być rozpatrzone. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, nie posiada środków trwałych, w ostatnim roku nie prowadziła działalności, a w 2011 roku poniosła stratę. Jako stan konta ([...] S.A.) podała: [...] Zarządzeniem sądu skarżąca została wezwana do przedłożenia: • dokumentu potwierdzającego zabezpieczenie w postępowaniu przygotowawczym dokumentacji księgowej Spółki dotyczącej 2012 roku, co uniemożliwiło sporządzenie bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2012 r. oraz zaświadczenia stwierdzającego brak możliwości uzyskania kserokopii dokumentów dla potrzeb sporządzenia takiego bilansu oraz rachunku zysków i strat w celu przedłożenia w sądzie administracyjnym; • wyciągu z ewidencji stanu środków pieniężnych przedsiębiorstwa (stan kasy) za okres od 1 stycznia 2013 r. do 1 kwietnia 2013 r. lub innego dokumentu potwierdzającego stan kasy w ww. okresie; • wyciągów z rachunków bankowych Spółki z ich stanem za ostatnie trzy miesiące lub zaświadczenia o ich zamknięciu; • zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą spółkę; • zaświadczenia z urzędu skarbowego potwierdzającego, że Spółka nie rozlicza podatku dochodowego i nie składała w okresie od października 2013 r. do marca 2014 r. deklaracji VAT; w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W terminie na złożenie ww. dokumentów pełnomocnik spółki zwrócił się do sądu z wnioskiem o wyznaczenie dodatkowego 14-dniowego terminu do przedłożenia dokumentów, tj. do dnia 9 maja 2014 r. Uzasadniając swoje żądanie, strona wyjaśniła, że termin wyznaczony we wezwaniu przez sąd okazał się niewystarczający do uzyskania m.in. od organów podatkowych, śledczych oraz banków wszystkich wymaganych dokumentów i zaświadczeń. Zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2014 r. sąd przedłużył termin do przedłożenia dokumentów wymienionych w ww. wezwaniu do dnia 15 maja 2014 r. W piśmie z dnia 15 maja 2014 r. strona skarżąca wskazała, że dokumentacja Spółki została w całości zabezpieczona w biurze rachunkowym M. w W. oraz w biurze Spółki u radcy prawnego A. Z. w S. przez organy ścigania, a Spółka nie dysponuje aktualnie dowodem potwierdzającym zatrzymanie dokumentacji. W związku z powyższym, od momentu wszczęcia postępowania działalność Spółki nie jest prowadzona. Spółka nie posiada dokumentów potwierdzających stan kasy oraz wyciągów bankowych. Strona wskazała, że: "zwróciła się do Urzędu Skarbowego W. M. tj. urzędu według właściwości ostatniego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej o potwierdzenie zawieszenia działalności (w załączniku wniosek i pismo). Takiego zaświadczenia powyższy organ nie wystawił. Ten sam organ przesłał wniosek Spółki do Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. (zgodnie z właściwością rejestru handlowego RHB, choć od 2009 roku Spółka nie rozlicza się już w S.). S. organ wystawił zaświadczenie (w załączeniu), w którym informuje, że Spółka nie składała w tut. organie informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej, brak jest deklaracji VAT - 7 dla podatku od towarów i usług oraz, że Spółka nie rozliczała się w tut. urzędzie z podatku dochodowego od osób prawnych CIT. Organ wydał zaświadczenie o powyższej treści jednak informacja o zawieszeniu działalności przekazana została do organu w. zgodnie z miejscem prowadzenia działalności od 2009 roku. Wobec nieotrzymania zaświadczenia o wnioskowanej treści Spółka nie może przedstawić wymaganych dokumentów w Sądzie". Jako załączniki do pisma Spółka wymieniła: pismo Spółki z dnia 22 grudnia 2011 r., pismo Spółki z dnia 20 listopada 2013 r., zaświadczenie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 10 stycznia 2014 roku, jednakże de facto nie załączyła żadnego z nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do postanowień art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że ustawodawca wprowadzając odstępstwo od ogólnej reguły, ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, uzależnił prawo do skorzystania ze zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania od wykazania przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej ubiegającą się o to zwolnienie zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Użyty w tych przepisach zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że strona żądając przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, nie wykazała jednocześnie, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Ponadto nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, ani zaświadczeń z których by wynikało, że nie jest możliwe przedłożenie stosownych dowodów. Podkreślić należy, że strona wykazała się szczególnym brakiem staranności, bowiem nie tylko nie przedłożyła żądanych przez sąd dokumentów (mimo przedłużenia przez sąd terminu do ich złożenia), a co więcej nie dołączyła do pisma żadnego z trzech wymienionych załączników, jak również wniosku Spółki do Urzędu Skarbowego w W., o którym wspomniała w piśmie. Podkreślić należy, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać się szczególną starannością w zgromadzeniu przedłożonych dokumentów mających uwiarygodnić jej trudną sytuację materialną. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w odniesieniu do ww. podmiotów przyznał sądowi swobodę w podjęciu rozstrzygnięciu co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy w razie stwierdzenia, że wnioskodawca nie dysponuje wystarczającą kwotą pozwalającą na uiszczenie kosztów postępowania, stanowiąc, że prawo pomocy "może być przyznane". Zatem - odmiennie niż w przypadku osoby fizycznej - nawet w sytuacji gdy sąd stwierdzi, że wystąpiły przesłanki uzasadniające zwolnienie od ponoszenia kosztów, nie jest zobowiązany do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie sądu ogólne stwierdzenie, że wszystkie dokumenty spółki zostały zabezpieczone do prowadzonego przez prokuraturę postępowania nie jest wystarczające. Należy podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy, a na poparcie swoich twierdzeń strona powinna przedłożyć stosowne dokumenty. NSA w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r., I OZ 1251/13 (LEX nr 1413644) wskazał, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, przekazane w rozpatrywanej sprawie informacje nie stanowią wystarczającej podstawy dla oceny zdolności płatniczych strony uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zaznaczyć należy, że strona była wzywana m.in. do przedłożenia dokumentu potwierdzającego zabezpieczenie w postępowaniu przygotowawczym dokumentacji księgowej Spółki, wyciągów z rachunków bankowych lub zaświadczenia o ich zamknięciu, co miało na celu zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego, który umożliwiłby obiektywną ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Sąd podziela stanowisko NSA zaprezentowane w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2013 r., II OZ 1152/13 (LEX nr 1406753) – wydanym w sprawie osoby fizycznej, ale zachowującym aktualność także w odniesieniu do osób prawnych - co do tego, że przedstawienie przez osobę wezwaną tylko tych danych, które ona uznaje za stosowne nie pozwala na uwzględnienie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych, jeżeli niewyjaśnione pozostały okoliczności dotyczące tak źródeł dochodów uzyskiwanych przez stronę, jak i składników majątkowych należących do strony, które mogłyby stanowić wystarczające źródło utrzymania oraz finansowania. Mając powyższe na uwadze, należało na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzec jak na wstępie.