I SA/Sz 46/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] znak [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok p o s t a n a w i a odmówić D. S. przyznania prawa pomocy. D. S., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 3.451,00 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, uzupełniony w dniach 27 lutego i 1 kwietnia 2008 r., wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ( pierwotnie – w piśmie z dnia 1 lutego 2008 r. skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym). W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że przebywa w zakładzie karnym odbywając karę pozbawienia wolności, nie posiada dochodów ani majątku, który mógłby spieniężyć. Skarżący oświadczył, że członkowie jego rodziny ( żona i 4-letni syn ) utrzymują się z emerytury jego matki ( kwota 1.200,00 zł brutto ). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych– gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 i 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Z konstrukcji tego przepisu wynika więc, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Stosownie do powyższego oraz uwzględniając posiadaną z urzędu informację o tym, że skarżący prowadził działalność gospodarczą ( oznaczenie skarżącego w skardze k. 2 ), wezwaniem z 5 marca 2008 r. zobowiązano go do nadesłania: - odpisów dokumentacji księgowej prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wskazującej na uzyskane przychody i dochody za okres ostatnich sześciu miesięcy, - w przypadku zakończenia/likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej – odpisu złożonego we właściwym organie podatkowym dokumentu potwierdzającego ten fakt, - odpisu zeznania podatkowego skarżącego oraz żony skarżącego za rok 2006 wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, oraz zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2007 rok - w przypadku dokonanego już rozliczenia podatkowego za 2007 rok, - wykazu posiadanych rachunków bankowych ( w tym lokat ) skarżącego oraz żony skarżącego i wyciągów z tych rachunków za okres ostatnich sześciu miesięcy, - dokumentów potwierdzających posiadanie przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej z prawem/ bez prawa do zasiłku, - zaświadczenia właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o korzystaniu/ niekorzystaniu przez rodzinę skarżącego z pomocy społecznej, - dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanej emerytury przez matkę skarżącego za okres ostatnich trzech miesięcy, - dodatkowego oświadczenia skarżącego o wysokości uzyskiwanej pomocy od najbliższej rodziny skarżącego, - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny w okresie ostatnich trzech miesięcy, w terminie 21 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe skarżący wskazał, że z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności ma problemy z uzyskaniem wymaganych dokumentów i dlatego nie nadesłał zaświadczenia o niekorzystaniu z opieki społecznej, dowodu potwierdzającego wysokość renty matki, dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków. Skarżący powołując się na powyższe podniósł, że dotyczy to też oświadczenia o uzyskanej pomocy od najbliższej rodziny. Dodatkowo oświadczył, że posiada rozdzielność majątkową z żoną. W załączeniu powyższego skarżący przedłożył jedynie: - umowę z 18 marca 2004 r. o wyłączeniu wspólności ustawowej małżeńskiej, - odpisy dokumentacji księgowej – "bilansy zamknięcia" za miesiące od września 2007 r. do lutego 2008 r. dotyczącej firmy A w P., w których wskazano za listopad 2007 r. stratę w wysokości 59.382,78 zł ( przychód 316.334,57 zł, koszty uzyskania przychodu 375.717,35 zł ), natomiast za luty 2008 r. stratę w wysokości 17.302,16 zł ( przychód 5.156,50 zł, koszty uzyskania przychodu 22.548,66 zł ), - zeznanie skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu ( poniesionej straty ) za 2006 r., w którym skarżący zadeklarował stratę w wysokości 39.184,76 zł ( przychody 330.344,80 zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości 369.529,56 zł ). Wbrew wezwaniu skarżący nie złożył wymaganego wykazu posiadanych rachunków bankowych ( w tym lokat ), wyciągów bankowych za wskazany w wezwaniu okres, deklaracji podatkowej żony skarżącego za 2006 rok oraz zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego posiadanie przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Analizując przedstawioną sytuację stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Po pierwsze wskazać należy, że okoliczność przebywania skarżącego w zakładzie karnym i związanych z tym utrudnień została uwzględniona przy kierowaniu do niego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. Zobowiązując skarżącego do nadesłania określonych dokumentów i oświadczeń, referendarz sądowy wyznaczył 21-dniowy termin do dokonania tych czynności. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nie podał konkretnych przeszkód uniemożliwiających jego wykonanie, oświadczając jedynie, że z przebywaniem w zakładzie karnym wiążą się "określone utrudnienia". Wskazać na marginesie należy, że, jak wynika z akt niniejszej sprawy, D. S. przebywając w zakładzie karnym miał zapewnioną możliwość prowadzenia korespondencji ( z Sądem ). Uznać zatem należy, że skarżący nie wykazał, że przebywanie w zakładzie karnym stanowiło przeszkodę uniemożliwiającą prawidłowe wykonanie wezwania. Po drugie, należy zwrócić uwagę, że skarżący oświadczył na urzędowym formularzu, że, pomimo wyłączenia wspólności ustawowej małżeńskiej, prowadzi on, co do zasady, wspólne gospodarstwo domowe z żoną A. Wskazać w tym miejscu należy, że, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I Cz 37/67, opubl. LEX nr 6155 oraz Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniach o sygn. akt II FZ 43/05, I FZ 403/05, I FZ 826/05, małżonkowie mają obowiązek – wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Pozostawanie więc wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. Dlatego też dla oceny możliwości płatniczych skarżącego zobowiązano go do nadesłania określonych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej swojej żony, czego skarżący nie uczynił. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżący nie złożył wszystkich wymaganych dokumentów i oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny oraz nie wyjaśnił w sposób dostatecznie przekonujący przyczyny niewykonania wezwania w sposób prawidłowy, co oznacza, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedłożone przez skarżącego dokumenty, to jest m.in. bilanse zamknięcia związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz deklaracja podatkowa skarżącego za 2006 rok, choć wskazują na deklarowane przez skarżącego straty, nie przedstawiają w sposób zupełny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego oraz jego rodziny. Dodatkowo podnieść należy, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.