I SA/Sz 491/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa G. K. - Spółka z o.o. w K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. o d d a l a skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. decyzją z dnia [...] r. częściowo uwzględnił odwołanie i uchyliwszy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia [...] r. określił zobowiązanie podatkowe Przedsiębiorstwa G. K. Spółka z o.o. w K. P. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003r. w kwocie [...] zł, tj. o [...] zł wyższej niż zadeklarowana w zeznaniu podatkowym. Organ odwoławczy uwzględniając częściowo odwołanie uznał za koszt uzyskania przychodu w rozumieniu ar. 15 ust.1 ustawy z 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. z 2000r. nr 54, poz. 654 ze zm./ łącznie kwotę [...] zł stanowiącą koszty sądowe zasądzone od Spółki w dwóch sprawach sądowych, w których dochodziła ona należności od swoich kontrahentów, lecz sprawy te przegrała. Organ uznał, że były to wydatki poniesione w celu zachowania przychodu, bowiem Spółka jako wierzyciel dochodziła należnych jej świadczeń ujętych już w przychodach i wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast nie uznano za koszt uzyskania przychodu kwoty [...] zł stanowiącej koszty procesu zasądzone od Spółki wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. sygn. akt XI GC [...] na rzecz L.J. W sprawie tej Spółka została pozwana przez L.J. o zapłatę kwoty [...] zł wynikającej z faktury VAT Nr [...] z dnia 1 kwietnia 1995r. obejmującej wynagrodzenie za wykonane na rzecz Spółki czynności związane z instalacją radionadajników w ramach umowy o dzieło. Jak wynika z uzasadnienia w/w wyroku dostarczonego przez Spółkę w postępowaniu odwoławczym Sąd uwzględniając to żądanie stwierdził, że w/w faktura stanowi rachunek potwierdzający wykonanie określonej części robót i jako podpisano przez osobę do tego uprawnioną zawiera zobowiązanie pozwanej do zapłaty określonej w niej kwoty. Sąd uznał ponadto, że wskazana faktura jako dowód pisemny stanowi co najmniej dowód zmiany ustnej umowy w zakresie sposobu rozliczania wykonawcy, zatem dochodzona kwota stanowi wymagalną część wynagrodzenia za wykonaną część umowy. Tym samym Sąd nie podzielił stanowiska pozwanej Spółki, że wynagrodzenie miało być zapłacone w całości po wykonaniu umowy ani, że pozwana skutecznie odstąpiła od umowy. W ocenie organu odwoławczego koszty procesu cywilnego, którymi obciążona została Spółka jako dłużnik, w związku z tym, że dochodzono od niej przymusowego wykonania zobowiązania, nie zostały poniesione w celu uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust.1 powołanej ustawy. Sformułowanie "w celu uzyskania przychodów" oznacza, że koszty muszą być poniesione z ukierunkowaniem na osiągnięcie przychodu, co w sprawie nie miało miejsca. Skutkiem wyłączenia kwoty [...] zł z kosztów uzyskania przychodów było określenie podatku w kwocie wyżej o [...] zł. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając, że narusza ona prawo materialne tj. art. 15 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Skarżąca kwestionuje stanowisko zaskarżonej decyzji, że występując w procesie w roli dłużnika odmawiającego świadczenia na rzecz innego podmiotu nie działała w celu uzyskania przychodu, jako sprzeczne z treścią art. 15 ust.1 w/w ustawy oraz z orzecznictwem NSA i wskazała na wyrok z 5 kwietnia 2004r. sygn. I SA/Wr 3918/01 i powołane w nim inne wyroki NSA. Przegranie przez Spółkę procesu – wywodzi skarżąca – nie tylko zmienia strukturę jej aktywów, ale także powoduje, że podmiot wygrywający spór uzyskuje roszczenie, które może egzekwować m.in. z wierzytelności Spółki, a zatem ze źródła jej przychodu, co spowoduje, że zostanie pozbawiona źródła przychodu. Z tego względu koszty poniesione przez Spółkę w celu odparcia roszczeń, zdaniem skarżącej, stanowią koszt uzyskania przychodu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Art. 15 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych za koszty uzyskania przychodów uznaje wszelkie koszty poniesione w celu uzyskania przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust.1. Ponieważ art. 16 ust.1 nie wyłącza z kosztów uzyskania przychodów kosztów procesów sądowych, w których uczestniczy podatnik, uznanie poniesionych w tych procesach kosztów postępowania za koszt uzyskania przychodu zależy od oceny czy były one poniesione w celu uzyskania przychodu. W świetle art. 15 lust.1 omawianej ustawy musi istnieć bezpośredni lub pośredni związek przyczynowy między kosztem, a przychodem, przy czym każdy przypadek należy rozpatrywać z uwzględnieniem zasad racjonalnego postępowania. W świetle ustaleń dokonanych na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 30 listopada 2001r. sygn. XI GC [...] oczywistym jest, że skarżąca doprowadziła do procesu sądowego bezzasadnie odmawiając zapłaty należności za wykonaną część umowy o dzieło, która była wymagalna. Podjęta obrona przeciwko uzasadnionemu roszczeniu nie może być uznana za racjonalne działanie obliczone na uzyskanie przychodu. Tym samym powstałe w tym procesie koszty sądowe obciążające skarżącą słusznie zostały zakwestionowane jako nie mające związku z przychodem w rozumieniu art. 15 ust.1 omawianej ustawy. Wskazany w uzasadnieniu skargi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2004r. sygn. I SA/Wr 3918/01 jak i powołane w jego uzasadnieniu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dotyczą zagadnienia zaliczania do kosztów uzyskania przychodów poniesionych kosztów procesów sądowych, wobec czego nie były przydatne w rozpatrywanej sprawie. Okoliczność podniesiona w skardze, że przegranie przez Spółkę procesu sądowego nie tylko zmienia strukturę jej aktywów, ale także, poprzez egzekucję jej wierzytelności, prowadzi do utraty źródła przychodu – niczego nie wyjaśnia, a już w żadnym razie nie uzasadnia celowości dopuszczenia do procesu i poniesienia jego kosztów bez widoków na uzyskanie przychodu czy zmieszenie wydatków. Reasumując zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zaś nieuzasadniona skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a. /-/A.Polańska /-/K.Sobocińska /-/N.Karczmarczyk-Gawęcka