I SA/Sz 497/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2014 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Skargowej w Szczecinie z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok postanawia: zawiesić postępowanie sądowe. Decyzją z dnia 26 lutego 2014 r. nr [..] Dyrektor Izby Skargowej w Szczecinie utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 10 grudnia 2013 r., nr [...] określającą L. S. – dalej: Skarżąca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 28 marca 2014 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie. W uzasadnieniu skargi Skarżąca zarzuciła decyzji niezgodność z prawem materialnym, a w szczególności naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 8 i 19 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym w 2011 r.) – dalej: "u.p.d.o.f. Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i wskazała na rozstrzygnięcia sądów administracyjnych, zgodnie z którymi "to, że umowa dożywocia ma charakter odpłatny nie przesądza o tym, że spełnione są przesłanki uznania takiego zbycia za odpłatne, w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych". W ocenie Skarżącej przepis art. 19 u.p.d.o.f. nie daje automatycznie uprawnień organowi podatkowemu do uznania wartości rynkowej zbytych, na podstawie umowy dożywocia, praw do lokalu mieszkalnego, za przychód uzyskiwany przez dożywotnika. Końcowo Skarżąca podkreśliła, że ustawodawca u.p.d.o.f. nie wprowadził uregulowań pozwalających określić wysokość przychodu uzyskiwanego przez dożywotnika ze zbycia nieruchomości na podstawie umowy dożywocia. Uzasadniając stanowisko Skarżąca powołała wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Organ podatkowy, w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji, zgodnie z którym wartość lokalu mieszkalnego stanowiącego przedmiot umowy dożywocia stanowi przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości opodatkowany podatkiem dochodowym. Ponadto organ wskazał, że momentem, od którego można mówić o przychodzie z odpłatnego zbycia jest data powstania przychodu (tj. data zawarcia umowy przenoszącej własność), a nie data fizycznego uzyskania środków pieniężnych od nabywcy. Zdaniem organu, stwierdzić należy, że stanowisko Skarżącej, że przepisy zawarte w art. 19 u.p.d.o.f. nie dają automatycznie uprawnień organowi podatkowemu do uznania wartości rynkowej zbywanej nieruchomości na podstawie umowy dożywocia, za przychód uzyskiwany przez dożywotnika – nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa. Dodatkowo organ wskazał na rozbieżność stanowisk w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z pierwszym umowa dożywocia jest umową odpłatną z konsekwencjami wynikającymi z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a oraz art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. Zgodnie z drugim stanowiskiem w świetle art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. nie można przypisać umowie dożywocia charakteru odpłatnego, wobec tego że nie jest możliwe ustalenie wielkości przychodu ze względu na charakter świadczeń otrzymywanych przez zbywcę i brak możliwości ich wyceny w chwili zawarcia umowy. Organ odwołując się do postanowienia NSA z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt 1046/12, którym składowi siedmiu sędziów NSA przedstawiono zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, zwrócił się o zawieszenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.,) – dalej: "p.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowo-administracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przepis ten reguluje podstawę fakultatywnego zawieszenia postępowania, o czym decydują względy celowościowe. Sądowi z urzędu wiadome jest, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt 1046/12 przedstawił poszerzonemu składowi siedmiu sędziów NSA do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy przy umowie o dożywocie możliwe jest określenie przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy?". Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi mieć wpływ na wynik danego postępowania, w ten sposób, że - jak stanowi przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania". Interpretacja prejudycjalności postępowania w podanym wyżej znaczeniu nie jest w praktyce sądowej i w doktrynie jednolita. Brak tej jednolitości dotyczy przede wszystkim samego pojęcia zależności rozstrzygnięcia sprawy od wyniku innego postępowania. O znaczeniu dla badanej sprawy odpowiedzi na pytanie prawne w sprawie sygn. 1046/12 decyduje związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania, będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Zgodnie z poglądem wyrażanym w piśmiennictwie zaprezentowany kierunek celowościowej wykładni przepisu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a, mimo że odbiega od jego literalnego brzmienia, odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego,w którym jednolitość orzecznictwa ma dużo większe znaczenie niż w sądownictwie powszechnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem kontrola zgodnościz prawem działalności administracji publicznej. Wobec powyższego niepożądane jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających(por. art. 269 p.p.s.a.). Z treści uzasadnienia pytania prawnego wynika, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawowym problemem do rozstrzygnięcia pozostaje zatem to, czy przy umowie o dożywocie przychodem jest wartość nieruchomości. Przepisy nie określają bowiem wprost zasad ustalenia wartości wynikającej z umowy o dożywocie. Wskazują jedynie regułę określania wartości przychodu (art. 19 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f.) oraz przewidują przypadek szczególny w przypadku umowy zamiany(art. 19 ust. 2 u.p.d.o.f.). Poszukując określenia podstawy opodatkowania przy innych zobowiązaniach podatkowych wskazać należy na regulację odnoszącą się do opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 101, poz. 649 z późn. zm., dalej u.p.c.c.), podatkowi podlegają umowy dożywocia. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.c.c. podstawę opodatkowania stanowi przy umowie dożywocia – wartość rynkowa nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego. Przepisy u.p.c.c. w sposób wyraźny i jednoznaczny wskazują na sposób ustalenia podstawy opodatkowania. Niestety nie można tego stwierdzenia przenieść na grunt ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Brak wskazania wprost na sposób ustalenia podstawy opodatkowania przy odpłatnym zbyciu nieruchomości w drodze umowy dożywocia powoduje, że powstają poważne wątpliwości, czy można odnieść pojęcie ceny, charakterystyczne dla umowy sprzedaży, do umowy dożywocia. W ocenie Sądu, problem będący przedmiotem skargi wiąże się w sposób integralny z zagadnieniem prawnym budzącym poważne wątpliwości przedstawionym poszerzonemu składowi siedmiu sędziów NSA. Z tych też względów, Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.