I SA/Sz 501/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. Syndyka Masy Upadłości "[...]" Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej płatnika i określenia należności w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych i niewpłaconych zaliczek za marzec i kwiecień 2013 r. p o s t a n a w i a: odmówić Syndykowi przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący Syndyk Masy Upadłości "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w D. w upadłości likwidacyjnej, po otrzymaniu wezwania Sądu do uiszczenia wpisu od skargi wniesionej na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Syndyk podał, że Spółka prowadziła działalność w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej różnych wyrobów, a także maszyn i urządzeń, sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego, transportu drogowego, sprzedaży wysyłkowej lub internetowej. Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie XII Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt XII GUp 24/12, zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego wobec ww. Spółki, z postępowania układowego na likwidacyjne i wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie T. W. W spisie inwentarza wraz z oszacowaniem majątku z dnia 30 września 2013 r. Syndyk ustalił, że aktywa Spółki na dzień ogłoszenia upadłości obejmowały: środki finansowe (na rachunkach bankowych) w kwocie [...] zł, rzeczy ruchome o wartości [...] zł (w tym zapasy w magazynie o wartości [...] zł oraz wyposażenie i ruchomości o wartości [...] zł), wierzytelności o łącznej kwocie [...] zł, w tym: - [...] zł wobec dłużników, w stosunku do których również została ogłoszona upadłość likwidacyjna: [...] zł od [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w D. oraz [...] zł od [...] Sp. z o.o. w W. w upadłości likwidacyjnej oraz - [...] zł wobec dłużników mających siedzibę poza Polską: [...] zł od [...] – [...] (N.) oraz [...] zł od [...] (D.). Syndyk wyjaśnił, że dotychczas nie została wyjaśniona sytuacja majątkowa dłużników, spłata tych wierzytelności nie została zabezpieczona, a ich skuteczne dochodzenie przed sądami zagranicznymi i prowadzenie egzekucji wymagać będzie zaangażowania kancelarii prawnych z N. i D. Syndyk wskazał także, że środki finansowe na rachunku bankowym w [...] O/K. są wykazywane jako saldo księgowe, jednakże Bank – z uwagi na brak spłaty przez Upadłego kredytów zaciągniętych przed ogłoszeniem upadłości – zablokował do nich dostęp (środki dostępne [...] zł). Ruchomości o łącznej wartości [...] zł wchodzące w skład masy upadłości są w znacznym stopniu zużyte (wyposażenie i ruchomości, w tym samochód osobowy R. S. o wartości [...] zł obciążone są w całości zastawem skarbowym na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w wysokości [...] zł, po dokonaniu sprzedaży pojazdu na koszty postępowania upadłościowego zostanie zaliczone 2,31 % uzyskanej ceny) oraz mało atrakcyjne dla potencjalnych nabywców zapasy w magazynie okuć meblowych do kompletów meblowych, których produkcja została zakończona. Syndyk wskazał, że żaden z dłużników dotychczas nie zwrócił dobrowolnie swojego długu. Wskazano także, że w składanych przez Syndyka sędziemu komisarzowi kwartalnych sprawozdaniach rachunkowych stan środków pieniężnych przedstawiał się następująco: - za okres od dnia 27 czerwca do 30 września 2013 r. – [...] zł i [...] EUR; - za okres od 1 października do 31 grudnia 2013 r. – [...] zł i [...] EUR; - za okres od 1 stycznia do 31 marca 2014 r. – [...] zł i [...] EUR; Syndyk wskazał, że stan środków pieniężnych w masie upadłości na dzień złożenia wniosku tj. 12 maja 2014 r. wynosił [...] zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach wykazano: wartość majątku: [...] zł, w tym środków finansowych [...] zł; wartość środków trwałych w kwocie [...] zł, wysokość zysku według bilansu na dzień 26 czerwca 2013 r. [...] zł. Syndyk wykazał, że masa upadłości ma trzy rachunki bankowe, w tym dwa subkonta w EURO, których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił łącznie [...] zł i minus [...] EUR. Wykonując dwukrotne wezwania referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów (tj. wezwanie z dnia 30 maja 2014 r. oraz z dnia 24 lipca 2014 r. wystosowane z uwagi na brak załączników do pisma strony z dnia 27 czerwca 2014 r.), obrazujących sytuację finansową Syndyk przedłożył: 1) bilans i rachunek zysków i strat za okres od 28 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r.; 2) wyciągi elektroniczne z rachunków bankowych w [...] SA, [...] Bank SA oraz [...] Bank Polska SA za okres od 1 marca 2014 r. do 31 maja 2014 r.; 3) sprawozdanie rachunkowe Syndyka w PLN i EUR za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r.; 4) dokument potwierdzający stan środków w masie upadłości na dzień 30 maja 2014 r. – tj. sprawozdanie rachunkowe Syndyka za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2014 r.; 5) wykaz ruchomości masy upadłości wraz z podaniem ich wartości według stanu na dzień 30 maja 2014 r; 6) zestawienie należności i zobowiązań Spółki na dzień 30 maja 2014 r. Dodatkowo syndyk ponownie oświadczył, że nie może dysponować kwotami na rachunkach bankowych, a także, iż w dniu 5 maja 2014 r. sąd upadłościowy zezwolił na dokonanie sprzedaży wykazanego pojazdu z wolnej ręki po cenie obniżonej do 75 % oszacowania. Syndyk wskazał także ponownie na okoliczności utrudniające i umożliwiające ściągnięcie należności od dłużników i wyegzekwowanie posiadanej w masie kwoty wierzytelności od podmiotów będących w stanie upadłości likwidacyjnej lub mających siedzibę za granicą. Podniósł także, że z uwagi na powyższe wierzytelności Spółki zostaną zbyte w trybie z wolnej ręki w miarę możliwości poniżej ich wartości oszacowania. Na podstawie wskazanych dokumentów ustalono, że Spółka na dzień 31 grudnia 2013 r. posiadała aktywa trwałe o wartości [...] zł, nie posiadała należności długoterminowych, jej należności krótkoterminowe wynosiły [...] zł. Z kolei zobowiązania masy upadłości - krótkoterminowe wynosiły [...] zł, zaś długoterminowe – [...] zł; w kasie i na rachunkach wykazano środki pieniężne w kwocie [...] zł, zaś kapitał własny Spółki wynosił kwotę [...] zł. Na dzień 31 grudnia 2013 r. Spółka wykazywała przychody netto ze sprzedaży w kwocie [...] zł oraz stratę brutto w kwocie [...] zł. Stan należności na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosił [...] zł, a zobowiązań [...] zł. Z nadesłanych dokumentów wynika również, że stan środków w kasie masy upadłości wynosił na dzień 31 marca 2014 r. [...] zł, zaś na dzień 30 czerwca 2014 r. [...] zł. Wartość majątku w postaci zapasów w magazynie na dzień 30 maja 2014 r. została oszacowana na kwotę [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej zwana "P.p.s.a." - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Prawo pomocy w zakresie częściowym, o którego przyznanie ubiega się Syndyk w niniejszym postępowaniu, może zostać przyznane osobie prawnej (jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis, w którym zawarto przesłanki jakie musi spełnić osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), tj. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oparty jest na konstrukcji ograniczonego uznania, co oznacza, że ostatecznie spełnienie tych przesłanek ekonomicznych uprawnia jedynie do udzielenia takiej pomocy. Warunek wykazania przez osobę prawną podstaw, na których opiera swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nakłada na nią obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów potwierdzających niemożność pokrycia tych kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że Syndyk w sposób rzetelny przedstawił sytuację finansową masy upadłości, umożliwiający dokonanie oceny realnych zdolności do partycypowania w kosztach sądowych, wywołanych wniesieniem skargi, a wynoszących na obecnym etapie [...] zł. Niemniej jednak, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony, bowiem w sprawie nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w ww. przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Należy wskazać, że fakt ogłoszenia upadłości likwidacyjnej w stosunku do spółki w żadnym wypadku nie powoduje automatycznie konieczności przyznania jej prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji gdy istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłatę zobowiązań. Z załączonych dokumentów finansowych i oświadczeń Syndyka wynika, że upadła spółka majątek i środki pieniężne posiada i to w kwocie wystarczającej na należny w sprawie wpis od skargi. W skład masy upadłości w chwili jej oszacowania w dniu 30 września 20013 r., w związku ze zmianą opcji prowadzenia postępowania z układowego na likwidacyjną, wchodził majątek w postaci ruchomości, wierzytelności oraz środków pieniężnych o łącznej wartości [...] zł. Według przedstawionych dokumentów księgowych (wydruki z kont syntetycznych za okres od 1.01.2013 r. do 31.12.2013 r.) i oświadczenia Syndyka, na dzień 30 maja 2014 r. wartość należności masy przewyższała wykazane jej zobowiązania (zaznaczono należności w kwocie [...] zł, zobowiązania w kwocie [...] zł). Wykazana wartość rzeczy ruchomych wchodzących w skład masy upadłości wynosiła [...] zł. Na trzech rachunkach bankowych upadłej spółki znajdowały się środki w kwocie łącznie [...] zł, natomiast na dzień 30 czerwca 2014 r. środki pieniężne w kasie wynosiły [...] zł. W tej sytuacji, należało uznać, że Syndyk nie wykazał, iż nie dysponuje środkami na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Natomiast, nie można zaaprobować argumentacji Syndyka dotyczącej trudności z wyegzekwowaniem wierzytelności i spieniężeniem ruchomości, jak i poniesienia potencjalnie dodatkowych kosztów związanych z prowadzeniem skutecznego postępowania upadłościowego, jako przemawiających za przyznaniem zwolnienia od kosztów sądowych. Nie ulega wątpliwości, że Syndyk jest zobowiązany do zaspokojenia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania upadłościowego oraz zaspokojeniem wierzycieli upadłego, jednakże realizacja tego obowiązku nie może mieć wpływu na obowiązek poniesienia kosztów sądowych w sprawie ze skargi w przedmiotowej sprawie. Realizacja bowiem przez osobę prawną jakiegokolwiek celu, w tym postępowania upadłościowego podmiotu, nie ma pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym wypadku opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może opierać się na żądaniu Syndyka o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt II FZ 83/11 i z dnia 28 września 2011r., sygn. akt I FZ 267/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zważywszy, że – jak ustalono – Syndyk dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie kosztów sądowych, to fakt prowadzenia postępowania upadłościowego pozostaje bez wpływu na powoływany obowiązek z art. 199 P.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że wystąpienie na drogę sądową celem dochodzenia praw upadłej Spółki lub ochrony jej interesów mieści się w ramach czynności likwidacyjnych podejmowanych przez syndyka masy upadłości. Tym samym koszty związane z postępowaniem sądowym powinny być uwzględnione przez syndyka w ramach niezbędnych i koniecznych wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną likwidacją (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I GZ 93/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro, w rozpoznawanej sprawie zostało ustalone, że Syndyk dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...] zł, jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 §1, § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.