I SA/Sz 506/17

WyrokWSA w Szczecinie2017-10-11

Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Joanna Wojciechowska, Ewa Wojtysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ interpretacyjny może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, powołując się na uzasadnione przypuszczenie, że czynność może być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a Ordynacji podatkowej), bez szczegółowej analizy przesłanek negatywnych, w tym wysokości potencjalnej korzyści podatkowej?
Ratio decidendi
Organ interpretacyjny nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, opierając się jedynie na "uzasadnionym przypuszczeniu" możliwości zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, bez własnej, przekonującej analizy i bez uwzględnienia przesłanek negatywnych, takich jak wysokość korzyści podatkowej (art. 119b pkt 1 Ordynacji podatkowej). Odmowa taka, bez wyczerpującego zbadania sprawy i uwzględnienia argumentów strony, narusza przepisy Ordynacji podatkowej i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, pytając o opodatkowanie wycofania nieruchomości z działalności gospodarczej na cele prywatne przed przekształceniem spółki. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż czynność może być przedmiotem decyzji z zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a Ordynacji podatkowej). Po rozpatrzeniu zażalenia, organ utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, opierając się na opinii Ministra Rozwoju i Finansów. Wnioskodawca zaskarżył postanowienie do WSA, zarzucając m.in. pominięcie przesłanek negatywnych zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej uchyla zaskarżone postanowienie. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 8 lutego 2017 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku S. B. ( zw. dalej: "Wnioskodawcą" bądź "Skarżącym") z dnia 8 listopada 2016 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 8 listopada 2016 r. Wnioskodawca zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w B. działającego w imieniu Ministra Rozwoju i Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego. Opisując zdarzenie przyszłe Wnioskodawca wskazał, iż prowadzi działalność gospodarczą. Na potrzeby powyższej działalności wykorzystuje działkę gruntu na której wybudowano halę produkcyjną z częścią socjalno- biurową, która widnieje w ewidencji środków trwałych od dnia 31 stycznia 2007 r. Hala produkcyjna z częścią socjalno-biurową podlega amortyzacji. Wnioskodawca zamierza dokonać przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową (sp. z o.o.) na mocy art. 584 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Przed przekształceniem Wnioskodawca zamierza wycofać z działalności gospodarczej na potrzeby prywatne przedmiotowy obiekt. Po zarejestrowaniu przez sąd rejestrowy spółki kapitałowej powstałej w wyniku przekształcenia Wnioskodawca zamierza wynajmować część hali produkcyjnej i część socjalno-biurową nowopowstałej spółce. Pozostała część obiektu zostanie przeznaczona wyłącznie na potrzeby osobiste. Na tle tak przedstawionego zdarzenia przyszłego, Wnioskodawca zadał następujące pytanie: Czy wycofanie nieruchomości z działalności gospodarczej na cele prywatne będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych? W rezultacie dokonanej analizy formalnoprawnej wniosku, pod kątem możliwości wydania interpretacji indywidualnej, organ interpretacyjny stwierdził, że w stosunku do elementów stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być one przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn.zm., zw. dalej: "O.p."). W konsekwencji, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił wszczęcia postępowania. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, w dniu 22 lutego 2016 r. Wnioskodawca złożył zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o uchylenie postanowienia w całości oraz ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku. Zaskarżonemu postanowieniu Wnioskodawca zarzucił: 1) niewłaściwą interpretację i zastosowanie art. 14b § 5b, 2) naruszenie art. 122 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, 3) naruszenie art. 120 O.p. poprzez naruszenie zasady legalizmu, 4) naruszenie art. 121 § 1 O.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych. W ocenie Wnioskodawcy, podstawowym błędem popełnionym przez organ w przedmiotowej sprawie jest całkowite pominięcie przesłanek negatywnych zastosowania art. 119a § 1, zawartych w art. 119 b pkt 1 O.p. Wnioskodawca wskazał, że w przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego zdarzeniu przyszłym, w zakresie konsekwencji podatkowych wycofania z działalności gospodarczej nieruchomości na potrzeby prywatne, korzyści podatkowe nie przekroczą [...] złotych w trakcie roku podatkowego. Zdaniem Wnioskodawczy, organ w sposób nieuzasadniony założył, że w sprawie nie znajdą zastosowania przesłanki negatywne wynikające z art. 119b pkt 1 O.p. i skierował sprawę do Ministra Rozwoju i Finansów w trybie art. 14b § 5c. Pominięcie przesłanek negatywnych zawartych doprowadziło zaś organ do błędnych wniosków, które nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie. Bez znaczenia zdaniem Wnioskodawcy, są przywołane przez organ pouczenia na temat obowiązku wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego. Bowiem oczywistym jest, że Wnioskodawca prowadząc działalność gospodarczą od ponad [...] lat i zatrudniając ponad [...] pracowników nie zamierza korzystać z prawa niezgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Ordynacja podatkowa, natomiast jasno stwierdza, na kim spoczywa ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym. To organ podatkowy zobowiązany jest do poszukiwania dowodów oraz ich wyczerpującego rozpatrzenia. Wnioskodawca powołał się przy tym na orzecznictwo sądowe. Wnioskodawca nie zgodził się również ze stanowiskiem organu, że przekształcenie formy działalności i wycofanie majątku z działalności gospodarczej należy traktować jako sztuczne. Wskazał, że rozważał różne formy zmiany działalności nie wykluczając założenia nowej spółki i sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa do spółki. Jednakże ze względu na transparentność czynności i szacunek dla prawa, wybrał wariant przekształcenia w trybie art. 584 § 1 Kodeksu spółek handlowych, pomimo, że takie rozwiązanie uniemożliwia stronie, przez dwa lata, korzystanie z 15% stawki podatku dochodowego od osób prawnych. Wnioskodawca zarzucił organowi, że z uzasadnienia postanowienia nie wynika, co jest sztuczne i co na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że nie zostałoby zastosowane przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy. Zdaniem Wnioskodawcy, uzasadnienie przywołane przez organ jest rażącym naruszeniem prawa, gdyż opiera się wyłącznie na wykładni językowej. Nadto, jest na tyle ogólnikowe i nieprecyzyjne, że mogłoby znaleźć zastosowanie do wielu różnych stanów faktycznych. W tak szczególnej i doniosłej prawnie instytucji jak "klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania", zdaniem Wnioskodawcy, należy zachować należy szczególną skrupulatność w formułowaniu ewentualnych przypuszczeń co do jej zastosowania. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 8 lutego 2017 r. Powołując treść przepisów Ordynacji podatkowej organ interpretacyjny wskazał, iż ocena kwestii zaistnienia przeszkody dla prowadzenia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej wymagała - na podstawie art. 14 b § 5 c O.p. - wystąpienia do Ministra Rozwoju i Finansów o opinię dotyczącą ustalenia, czy w zakresie elementów zawartych w przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zdarzeniu przyszłym istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być one przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119 a O.p. Postanowienie z dnia 8 lutego 2017 r. zostało bowiem wydane na podstawie otrzymanej od Ministra Rozwoju i Finansów w piśmie z dnia 8 lutego 2017 r. nr SP3.8012.125.2017 opinii, według której w zakresie elementów zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę we wniosku z dnia 8 listopada 2016 r., istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być one przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119 a O.p. Według Ministra Rozwoju i Finansów, wycofanie nieruchomości z działalności gospodarczej prowadzonej przez Wnioskodawcę, a następnie jej wynajęcie spółce z ograniczoną odpowiedzialnością powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy może zostać podjęte wyłącznie lub przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, o której mowa wart. 119 a § 1 O.p. Jak wskazał organ, Wnioskodawca który zamierza dokonać przekształcenia w spółkę kapitałową, planuje dalsze wykorzystywanie hali produkcyjnej w działalności gospodarczej nowopowstałej spółki kapitałowej. Będzie ona mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wartość czynszu uiszczanego na rzecz Wnioskodawcy. Tak uzyskana korzyść podatkowa może być przede wszystkim sprzeczna z celem i przedmiotem art. 16a ust. 1 i art. 16i ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1888, z późn. zm.), bowiem wskazany akt prawny określa maksymalne stawki amortyzacyjne środków trwałych. Planowane przez Wnioskodawcę działanie może zostać także uznane z sztuczne w rozumieniu art. 119 c § 1 i 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Organ wskazał przy tym, iż powyższe nie przesądza jednak, że w zakresie elementów zdarzenia przyszłego przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, zostałaby na pewno wydana decyzja z zastosowaniem art. 119 a O.p. Określenie, czy dana czynność (zespół czynności) stanowi unikanie opodatkowania jest przedmiotem alternatywnej procedury wydawania opinii zabezpieczających oraz postępowania podatkowego prowadzonego w oparciu o przepisy Rozdziału 2 Działu IlIa Ordynacji podatkowej. Nadto, aby stwierdzić uzasadnione przypuszczenie, że w sprawie może być wydana decyzja na podstawie art. 119 a O.p., nie jest konieczne udowodnienie łącznego wystąpienia wszystkich z ww. przesłanek warunkujących zastosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Wystarczającą podstawą do takiej konkluzji jest wskazanie elementów, które mogą potencjalnie wskazywać na sztuczny charakter czynności oraz zidentyfikowanie możliwej korzyści podatkowej. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, organ interpretacyjny wskazał, że organ upoważniony do wydania interpretacji indywidualnej nie może prowadzić postępowania zastrzeżonego dla organów właściwych do wydania decyzji z zastosowaniem art. 119 a O.p., ani wydawać rozstrzygnięć, które mogłyby w jakikolwiek sposób ingerować w to postępowanie. W konsekwencji, organ interpretacyjny nie jest uprawniony do weryfikowania zdarzenia przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej pod kątem zastosowania przepisów klauzulowych. Oznacza to, że organ wydaje stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o uzasadnione przypuszczenie wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 119 a, nie jest natomiast zobowiązany (a właściwie nie ma uprawnienia) do zbadania rozmiarów potencjalnej korzyści podatkowej Wnioskodawcy. Organ interpretacyjny nie zgodziła się również z zarzutem Wnioskodawcy, że uzasadnienie postanowienia jest ogólnikowe i nieprecyzyjne oraz, że mogłoby znaleźć zastosowanie do wielu różnych stanów faktycznych. Wskazał, że w uzasadnieniu postanowienia organ wyraźnie i spójnie wyjaśnił motywy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 8 listopada 2016 r., tj. przedstawił argumenty, na podstawie których opisany schemat działania Wnioskodawcy może cechować sztuczność, a jego realizacja skutkuje możliwością osiągnięcia potencjalnej korzyści podatkowej, sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, co z kolei pozwala uznać, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że elementy przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego mogą być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119 a O.p. Organ interpretacyjny wskazała również, że nie jest uprawniony do weryfikowania zdarzenia przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej pod kątem zastosowania przepisów klauzulowych, zatem - wbrew zarzutom Wnioskodawcy - nie tylko nie miał obowiązku, ale i nie miał umocowania do wezwania Wnioskodawcy do uzupełnienia tego wniosku o informacje, które w ocenie Wnioskodawcy przemawiałyby za wyłączeniem zastosowania przepisów art. 119a O.p. i wydaniem interpretacji indywidualnej. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 lutego 2017 r. znak [...], odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, nie narusza wskazanych przez Wnioskodawcę przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Reasumując, w ocenie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, odmowa wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, miała uzasadnione podstawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, S. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) niewłaściwą interpretację i zastosowanie art. 14b § 5b, 2) naruszenie art. 120 poprzez naruszenie zasady legalizmu, 3) naruszenie art. 121 § 1 poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż podstawowym błędem popełnionym przez organ w przedmiotowej sprawie jest całkowite pominięcie przesłanek negatywnych zastosowania art. 119a § 1, zawartych w art. 119b pkt 1 O.p. którego treść powołał. Skarżący ponownie wskazał, iż w przedstawionym wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie konsekwencji podatkowych wycofania z działalności gospodarczej nieruchomości na potrzeby prywatne, korzyści podatkowe nie przekroczą [...] złotych w trakcie roku podatkowego. Organ w sposób nieuzasadniony założył, że nie znajdą zastosowania przesłanki negatywne wynikające z art. 119b pkt 1 O.p. i skierował sprawę do Ministra Rozwoju i Finansów w trybie art. 14b § 5c. Zdaniem Skarżącego, w przedmiotowym stanie faktycznym - zgodnie z brzmieniem art. 169 § 1 O.p., organ podatkowy winien wezwać stronę do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Powyższy przepis nie daje organowi wyboru w razie powzięcia wątpliwości co do stanu faktycznego. Takie wątpliwości Organ powinien powziąć przed skierowaniem zapytania do Ministra Rozwoju i Finansów w trybie art. 14b § 5c. Skarżący wskazał, że nie widzi nic sztucznego w zmianie formy działalności, którą sam Ustawodawca przewidział w art. 584 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Dodał, iż z uzasadnienia organu nie wynika, co jest sztuczne i co, na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że nie zostałoby zastosowane przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy. Skarżący wskazał, że wystąpił o interpretację przepisów prawa a tymczasem w odpowiedzi organ wskazuje, że "istnieją obiektywne podstawy do domniemania, że spełnią się ustawowe kryteria unikania opodatkowania". Skoro są obiektywne, to w rozumieniu strony - znaczy normatywne, czyli nie powinno być problemu ze wykazaniem, które normy prawne mogą zostać naruszone. Jeżeli istnieje domniemanie osiągnięcia korzyści podatkowej - to w jaki sposób, zdaniem organu może to nastąpić. Zdaniem skarżącego, taki mechanizm korzystania z klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania deformuje instytucję interpretacji podatkowych i stwarza przestrzeń do uchylania się od wydawania interpretacji podatkowych. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia doprowadziło Sąd do przekonania, że narusza ono prawa. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wydanie interpretacji, w pierwszej kolejności odnieść się należy do kwestii podstawy prawnej wydania tego typu rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 165 a § 1 O.p. zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (żądanie dotyczące wszczęcia postępowania, w niniejszym przypadku żądanie wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten zawiera katalog przesłanek uprawniających organ do odmowy wszczęcia postępowania, jednakże katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym. Odmowa wszczęcia postępowania jest bowiem bezspornie dopuszczalna jedynie w sytuacji, w której podmiot występujący o jego wszczęcie nie posiada przymiotu strony, w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje Ordynacja podatkowa, poza tym ustawodawca posłużył się w tym wypadku swoistego rodzaju klauzulą generalną, obejmującą inne przyczyny, z których to postępowanie nie może być wszczęte. Powołanie się na te inne przyczyny wymaga jednak precyzyjnego ich wskazania i wyjaśnienia, z którego wynikałoby istnienie innego rodzaju przeszkód wszczęcia i przeprowadzania żądanego postępowania i wydania rozstrzygnięcia. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, o której wyżej mowa, może wynikać, oprócz przypadku braku posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony, z konkretnej regulacji prawnej, jak chociażby art. 14b § 5b O.p. dodanego ustawą z dnia 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (zw. dalej: "ustawą nowelizującą"), która weszła w życie dnia 15 lipca 2016 r. Stosownie do treści wskazanego przepisu, nie wydaje się interpretacji indywidualnej w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119 a lub stanowić nadużycie prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r. poz. 710, z późn. zm.). Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 376 z 22 marca 2016r., str. 41) regulacja ta ma chronić przed nadużywaniem systemu interpretacji indywidualnych w zakresie unikania opodatkowania, na które to zagrożenie uwagę zwrócono w rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie interpretacji prawa podatkowego i innych środków o podobnym charakterze lub skutkach (2015/2066(INI)). Dla spraw unikania opodatkowania polski ustawodawca stworzył więc dedykowaną do ich specyfiki alternatywną procedurę opinii zabezpieczających. Z treści art. 14b § 5b wynika, że uzasadnione przypuszczenie wydania na podstawie art. 119 a O.p. decyzji w odniesieniu do elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji stanowi przesłankę negatywną rozpoznania wniosku. Nadto, w przypadku gdy w trakcie rozpoznawania wniosku o interpretację indywidualną wyłoni się wątpliwość co do tego, czy zdarzenie przyszłe lub stan faktyczny stanowi unikanie opodatkowania, organ uprawniony do wydania interpretacji zwróci się o opinię w tej kwestii do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, który będzie kompetentny w kwestiach unikania opodatkowania (art. 14b § 5c O.p. w brzmieniu od dnia 1 marca 2017 r.). Wskazana regulacja stanowi wyraz wyważenia z jednej strony prawa podatnika do uzyskania interpretacji indywidualnej, z drugiej zaś obowiązku organów podatkowych przeciwdziałania nadużywaniu systemu indywidualnych interpretacji podatkowych w zakresie unikania opodatkowania. Podkreślenia jednakże wymaga, iż w komentowanym art. 14b § 5b O.p. jest mowa o "uzasadnionym przypuszczeniu", że elementy danego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego mogą być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119 a O.p. Przy czym "uzasadnione przypuszczenie" musi być oparte na obiektywnych racjach, poparte zbiorem argumentów, motywów, pobudek; coś ma swoje uzasadnienie, jeśli jest oparte na pewnej podstawie, coś tłumaczy się w określony sposób (por. Słownik języka polskiego, opracowanie: L. Drabik, A. Kubiak-Sokół, E. Sobol, L. Wiśniakowska, PWN 1996). Chodzi zatem o to, że organ interpretacyjny odmawiając wydania interpretacji musi dysponować informacjami wynikającymi z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), na podstawie których może przyjąć, że możliwość wydania decyzji stwierdzającej unikanie opodatkowania jest oparta na konkretnych informacjach, a nie domysłach czy wyczuciu organu, względnie całkowitym pominięciu niektórych przesłanek wydania decyzji, o której mowa w art. 119a O.p. Warunkiem odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej w oparciu o postanowienia art. 14 b § 5b O.p. jest przedstawienie przez organ przekonującej argumentacji, że w odniesieniu do choćby niektórych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego opisanych we wniosku o wydanie interpretacji może zaistnieć przesłanka wydania decyzji w oparciu o art. 119a O.p. Zdaniem Sądu, argumentacja organu co do zasadności przypuszczenia wydania takiej decyzji zawarte w zaskarżonym postanowieniu nie jest przekonująca. Jak wynika to z akt sprawy, organ interpretacyjny ograniczył się jedynie do lapidarnego stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie otrzymanej od Ministra Rozwoju i Finansów (w piśmie z dnia 8 lutego 2017 r.) opinii, według której w zakresie elementów zdarzenia przyszłego przedstawionego przez skarżącego we wniosku z dnia 8 listopada 2016 r. o wydanie interpretacji indywidualnej istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być one przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119 a O.p. Organ interpretacyjny, bez dokonania własnej oceny, bez szczegółowej analizy opisanych we wniosku czynności, w kontekście "uzasadnionego przypuszczenia" spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, oparł się głównie na wydanej opinii Ministra Rozwoju i Finansów, co w ocenie Sądu uznać należy za niewystarczające i stanowi naruszenie art. 217 § 2 w zw. z art. 219 O.p. oraz art. 121 O.p. w zw. z ar. 14h O.p. Stanowisko organu interpretacyjnego powinno być tym bardziej kompleksowo umotywowane, że komentowany przepis nie przesądza o związaniu organu opinią właściwego ministra (obecnie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej). Jednocześnie podkreślić przyjdzie, że opinia organu administracji publicznej, o której mowa, z pewnością nie jest wiążąca dla sądu administracyjnego. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było związanie organu czy sądu opinią Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, to wyraźnie wskazałby to w treści przepisu ustawy, tak jak to ma miejsce w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", gdzie w art. 34 § 1 u.p.e.a., wprost wskazano, że stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Sąd podziela stanowisko skarżącego, że organ całkowicie pominął przesłanki negatywne zastosowania art. 119a § 1 O.p., zawarte w art. 119b pkt 1 O.p. Skoro w pkt 1 przepis ten stanowi, że art. 119a O.p. nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa lub suma korzyści podatkowych osiągniętych przez podmiot z tytułu czynności nie przekracza w okresie rozliczeniowym [...] zł, to zbadanie tej istotnej kwestii ma bezpośrednie znaczenie dla zastosowania art. 14b § 5b O.p. Trudno bowiem przyjąć, że występuje "uzasadnione przypuszczenie" wydania decyzji opartej o art. 119a O.p., jeśli zachodzi okoliczność wskazana w art. 119 b § 1 pkt 1 O.p., wyłączająca zastosowanie art. 119a O.p. Rację ma organ interpretacyjny, że "nie jest konieczne udowodnienie łącznego wystąpienia wszystkich przesłanek warunkujących zastosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania". Wypowiedź jest o tyle trafna, że rzeczywiście "udowodnienie" tych przesłanek nie jest konieczne. Czym innym jest jednak odniesienie się do tychże przesłanek na poziomie wykazywania "uzasadnionego przypuszczenia". Jak wyżej podniesiono, analiza ta (a więc w kategoriach przypuszczenia, prawdopodobieństwa) nie może całkowicie pomijać jednej z przesłanek zastosowania art. 119a O.p., ponieważ jej uwzględnienie może prowadzić wręcz do braku przypuszczenia zastosowania art. 119a O.p. Jeśli bowiem korzyść podatkowa lub suma korzyści podatkowych odniesionych przez wnioskodawcę z tytułu określonych czynności nie przekracza [...] zł to wyłączone jest wydanie decyzji opartej o art. 119a O.p. Teza ta jest tym bardziej uzasadniona, że skarżący już w zażaleniu od postanowienia z dnia 8 lutego 2017 r. wskazywał, że ewentualna korzyść podatkowa, związana z przedstawionym opisem zdarzenia przyszłego, nie przekroczyłaby [...] zł. Organ odwoławczy w ogóle do tej istotnej kwestii w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 119b pkt 1 O.p. nie ustosunkował się, co nadało zaskarżonemu rozstrzygnięciu charakter autorytarny. W ocenie Sądu, stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w niniejszej sprawie, zmierza do uchylenia się od wydania indywidualnej interpretacji w sytuacji, kiedy skarżący przedstawił we wniosku konkretne i szczegółowe zdarzenie przyszłe dotyczące oceny skutków podatkowych wycofania nieruchomości z działalności gospodarczej na cele prywatne. Skarżący miał uzasadnione podstawy do sformułowania żądania uzyskania informacji, chcąc mieć pewność, że właściwie rozumie przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie, a kształtujące wysokość jego zobowiązania podatkowego z tytułu planowanej transakcji. Prawem podatnika jest bowiem prowadzenie działalności gospodarczej, w tym przeprowadzanie różnych transakcji gospodarczych zmierzających do zminimalizowania skutków podatkowych, zaś obowiązkiem organu interpretacyjnego jest akceptacja tego stanu rzeczy i ewentualne prawo do zbadania, czy działanie to będzie zgodne z prawem. W ocenie Sądu, powyższe obligowało organ do udzielenia odpowiedzi na zadane przez skarżącego pytanie: czy wycofanie nieruchomości z działalności gospodarczej na cele prywatne będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jak również do przedstawienia swojego stanowiska co do tego, czy czynność ta, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem, całkowicie sprzeczne z funkcją gwarancyjną i informacyjną indywidualnej interpretacji jest postępowanie Ministra odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia interpretacji z wniosku Skarżącego. W tym stanie sprawy stwierdzić należało, że organ naruszył art. 14b § 5b w związku z art. 119a i art. 119b § 1 pkt 1 O.p. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie, organ odmówił wszczęcia postępowania. Działanie takie bez wątpienia stanowiło naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, co mogło miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu organ, uwzględniając stanowisko wynikające z niniejszego orzeczenia, rozpozna merytorycznie wniosek Skarżącego, tzn. wyda interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło