I SA/Sz 512/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 1 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata. Skarżąca wraz ze skargą na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od kwietnia 2014 r. do października 2016 r., złożyła w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w osobie A. B. z C. (przyznanego skarżącej w innej sprawie sądowej) lub innego pełnomocnika z urzędu. Następnie, na urzędowym formularzu PPF, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej i ekonomicznej. Skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką - W. B.. Jest współwłaścicielem [...]" z udziałem [...] która to spółka od 2014 r. z powodu nagłego i nieuleczalnego zachorowania skarżącej nie przynosi dochodów. Za rok 2014 r. (wg PIT28 za okres od stycznia do marca) dochody ze spółki wynosiły [...] zł. Skarżąca oświadczyła także, że posiada większość udziałów w ww. spółce oraz, że zajmowała się wszystkimi sprawami firmy, zaś praca W. B. w firmie polegała jedynie na prowadzeniu spraw związanych z księgowością firmy – podpisywaniu faktur, prowadzeniu ewidencji zryczałtowanego podatku dochodowego i obliczaniu podatku dochodowego o wystawianych faktur, zaś podatkiem VAT zajmowało się wyspecjalizowane biuro rachunkowe. Obecnie skarżąca pozostaje na utrzymaniu matki, otrzymującej świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, który to dochód nie pokrywa potrzeb dwuosobowego gospodarstwa domowego. W oświadczeniu o stanie majątkowym podano, że skarżąca posiada udział w nieruchomości (w wielkości [...]) o pow. [...] m kw., którego szacunkowa wartość wynosi [...] zł (dom jednorodzinny), położoną na działce o pow. [...] m kw. Dochód rodziny to kwota [...]zł z tytułu emerytury matki skarżącej; działalność gospodarcza [...] w okresie od 2015 roku do 2018 r. nie stanowiła i obecnie nie stanowi źródła dochodów. Skarżąca oświadczyła, że ich obecne koszty utrzymania wynoszą: energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, woda [...] zł, wywóz śmieci [...] zł, media [...] zł, koszty leczenia [...] zł, koszty ubezpieczenia ZUS [...] zł. Wskazano także na zadłużenie z tytułu kredytów gotówkowych (inwestycyjny na działalność firmy z marca 2012 r. w I. B. do spłaty ok. [...] zł – rata miesięczna ok. [...] zł; konsumpcyjny w A. B. na kwotę [...]zł na remont i modernizację domu z 2011 r.; w P. na kwotę [...]zł modernizacja domu – centralne ogrzewanie i inne, [...] na kwotę [...]zł odnawialny limit w koncie firmowym) oraz z tytułu kart kredytowych (T. B.: [...] zł, B. H. [...] zł, A. B. [...] zł, B. P. [...] zł, C. visa [...] zł, [...] [...] zł, K. B. [...] zł, C. A. [...] zł, S. B. [...] zł, O. [...] zł). Skarżąca wskazała, że wszystkie kredyty były zaciągnięte przed zachorowaniem i w momencie uzyskiwania stałych dochodów pozwalających na ich regularną spłatę. We wniosku wskazała także postanowienia sądowe, na mocy których przyznano skarżącej zwolnienie od kosztów sądowych i ustanawiano pełnomocników z urzędu, wydane przez WSA w Szczecinie jak i sąd powszechny. Referendarz sądowy uwzględniając dane wynikające z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP dotyczące prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej pod firmą F. F. & M. G. C. B. D. B., B. H. B. D. B., w S. przy ul. [...], działalność świadczona przez agencje inkasa i biura kredytowe, podmiot aktywny (dane z dnia 21 sierpnia 2018 r.), zobowiązał Skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową. W wykonaniu wezwania skarżąca wyjaśniła, że [...] i [...] to ta sama firma, tj. [...] o rozszerzonej działalności. Pomimo że ma status "aktywny", nie uzyskuje dochodów. "Firma zostanie zamknięta z powodu nieuleczalnej choroby B. B. i przez to nieosiągania żadnych dochodów od 2014 r. związanych z nagłym zachorowaniem w listopadzie 2013 r. tylko gdy pozwoli mi na t mój stan zdrowia, aby dopełnić wszelkich formalności związanych z zakończeniem działalności gospodarczej." Skarżąca nadesłała: - swoje zeznanie podatkowe [...] o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 z zadeklarowanym przychodem, kosztami, dochodem w wysokości [...] zł, - swoje zeznanie [...] o wysokości uzyskiwanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2017 (z zadeklarowanym przychodem, kosztami, dochodem w wysokości [...] zł); - kopie ewidencji przychodów [...] za okres I-VII 2018 r. (brak wpisów), - wyciągi bankowe z rachunku bankowego B. B. za okres od 30 kwietnia 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r., - kopię pism Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 15 lutego 2017 r. i 24 marca 2017 r. – zawiadomienie o wykreśleniu z urzędu spółki cywilnej B. z rejestru jako podatnika VAT UE z dniem 23.03.2017 r., - kopie postanowień sądowych, na mocy których przyznano skarżącej zwolnienie od kosztów sądowych i ustanawiano pełnomocników z urzędu, wydane przez WSA w S. jak i sąd powszechny, - dokumenty związane z ciążącymi na skarżącej zaległościami z tytułu opłat za mieszkanie i spłatą kredytów. Referendarz sądowy odstąpił od wzywania o aktualne dokumenty potwierdzające stan zdrowia skarżącej, jako że z urzędu wiadome jest, że skarżąca dołączyła taką dokumentację, wraz z wyjaśnieniami, do sprawy o sygn. akt I SA/Sz 361/17. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem niniejszej sprawy jest postanowienie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postepowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a więc skarżąca na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2018 r. poz. 1302, dalej; "p.p.s.a.") korzysta z mocy prawa ze zwolnienia od kosztów sądowych przed sądem pierwszej jak i drugiej instancji. Oznacza to, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sadowych. Z tych względów, na podstawie art. 249a p.p.s.a. postępowanie w zakresie przyznania zwolnienia od kosztów sądowych należało umorzyć, jako zbędne, o czym orzeczono w pkt. 1 postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek o ustanowienia adwokata z urzędu w niniejszej sprawie, który jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd (referendarza sądowego) do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o jakim stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. I FZ 437/07). Ostatecznie to do referendarza sądowego należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Sytuacja skarżącej podlegała ocenie w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy w sprawach z jej skarg rozpoznawanych przez WSA w Szczecinie, w tym w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 361/17, w której postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 września 2018 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym. Po analizie dokumentów zgromadzonych w sprawie oraz dokumentacji lekarskiej i wyjaśnień skarżącej dotyczącej stanu zdrowia złożonych do akt sprawy o sygn. akt I SA/Sz 361/17, należało stwierdzić, że wniosek o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wykazała, że nie ma wystarczających środków na poniesienie kosztów postępowania, co uzasadnia jej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez ustanowienie adwokata. Jak wynika z nadesłanego wniosku oraz dokumentów, skarżąca od 2014 roku nie uzyskuje dochodów z prowadzonej działalności. Ponadto, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą skarżąca zaciągnęła kredyty, których aktualnie nie jest w stanie spłacić, co z kolei skutkowało zajęciem konta przez komornika. Skarżąca zalega także ze spłatą kredytów konsumpcyjnych oraz z opłatami z tytułu m.in. dostaw energii elektrycznej, gazu, dostaw wody i odprowadzenia ścieków, opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, podatku od nieruchomości. Skarżąca gospodarstwo domowe prowadzi tylko z matką, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. Skarżąca nie posiada przedmiotów wartościowych, które mogłaby szybko spieniężyć, ani żadnych zasobów pieniężnych. Stąd też aktualnie poczynienie przez stronę jakichkolwiek oszczędności na wynagrodzenie fachowego pełnomocnika nie jest możliwe. Zauważyć także należy, że podjęcie dodatkowej pracy uniemożliwia bardzo zły stan zdrowia skarżącej, bowiem cierpi ona na przewlekłą chorobę, co potwierdza obszerna dokumentacja lekarska. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności dotyczące sytuacji finansowej, rodzinnej oraz stanu zdrowia skarżącej, należało uznać, że wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, tj. opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt. 2 sentencji postanowienia.