I SA/Sz 514/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od części wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] znak: [...], [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] kwartał [...],[...] kwartał [...], [...] kwartał [...] wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca J. K. (ur. [...]), reprezentowana przez męża I. K., w związku ze skargą na opisaną wyżej decyzję, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od części wpisu ponad kwotę [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżąca przedstawiła przebieg czynności związanych z określaniem zobowiązania podatkowego w podatku VAT za lata [...]-[...] i podała, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe zwraca się o uwzględnienie wniosku i częściowe zwolnienie z wpisu o kwotę przekraczającą [...]. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę Skarżącej w wysokości brutto [...] oraz działalność gospodarcza Skarżącej, z której dochody wynoszą [...] zł oraz działalność gospodarcza męża Skarżącej, według jej oświadczenia, nieprzynosząca dochodów ([...] zł). Odnośnie do stanu majątkowego, Skarżąca oświadczyła, że posiada dom o powierzchni [...] w zabudowie szeregowej o wartości ok. [...], trudne do odzyskania wierzytelności o wartości [...], samochód P. z [...] o wartości [...]. Innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, oszczędności oraz papierów wartościowych Skarżąca nie wykazała. Skarżąca wyjaśniła, że jej mąż prowadzi działalność gospodarczą, która jest obecnie zawieszona; z uwagi na upadłość ogłoszoną przez inwestora nie odzyskał należności za wykonane prace. Na wniosek Sądu Rejonowego w K. został wpisany w KRS jako dłużnik niewypłacalny. Na zobowiązania i bieżące miesięczne wydatki Skarżącej składają się: pożyczka z [...] w wysokości [...] zł; koszty utrzymania mieszkania [...] zł miesięcznie; dojazdy do pracy [...] zł; leczenie ok. [...] zł; zakup odzieży, higiena, itp. ok. [...] zł; wyżywienie rodziny ok. [...]. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca nadesłała: - swoje zeznanie podatkowe za [...] rok z zadeklarowanym przychodem ze stosunku pracy w wysokości [...] zł (dochód [...] zł), - VAT – 7K skarżącej za [...] kwartał [...] z zadeklarowanym nabyciem towarów i usług na kwotę [...] zł, - wyciąg z rachunku bankowego Skarżącej (rachunek firmowy – J. K.) z saldem środków na dzień [...] r. w wysokości [...] zł, - kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] ustalającej I. K. wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych opłacanego w formie karty podatkowej dla prowadzącego działalność w zakresie: Działalność usługowa- [...], stawka bazowa [...] zł, miejsce prowadzenia działalności: ul ., K., - zaświadczenie Urzędu Miejskiego w K. z dnia [...] o zatrudnieniu skarżącej na czas nieokreślony z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości netto [...] zł, - oświadczenie męża skarżącej o tym, że od [...] prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie [...], a obecnie [...]; działalność jest opodatkowana w formie karty podatkowej, więc nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji przychodów, kosztów i dochodów; w roku [...] nie wykonywał żadnych usług i nie osiągnął z tego tytułu żadnych dochodów; nie posiada konta osobistego, nie składa rocznego zeznania podatkowego; posiada z żoną rozdzielność majątkową; nie posiada żadnych innych dochodów z których mógłby ponieść koszty sądowe; - postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] o wpisaniu I. K. do rejestru dłużników niewypłacalnych. Referendarz sądowy zawrócił uwagę, że wbrew oświadczeniu zawartym w piśmie pełnomocnika Skarżącej przekazującym ww. dokumenty, do Sądu nie wpłynęły wymienione w tym piśmie (k. [...]) "kserokopie orzeczeń sądowych, postanowień komornika o bezskuteczności egzekucji wobec wierzycieli", ani zeznanie podatkowe Skarżącej za [...] rok. Wbrew ww. wezwaniu, Skarżąca nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wysokość przychodów, kosztów i dochodów z działalności gospodarczej jej męża prowadzonej pod firmą: I. K.-Firma "S.", w zakresie instalacji elektrycznych (adres K., ul. W.) z okresu ostatnich sześciu miesięcy albo dokumentu potwierdzającego zawieszenie wykonywania ww. działalności w tym okresie, ani zeznań podatkowych swego męża za [...] i [...] rok. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie wnioskodawca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 i §4 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z [...] sygn. akt II GZ 434/11 oraz z [...] , sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594) i gdy zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Wskazać należy, że aktualnie Skarżąca jest zobowiązana do poniesienia kosztów sądowych w sprawie sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Wnioskowała w sprawie o zwolnienie od części wpisu ponad kwotę [...]. W ocenie referendarza sądowego, Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie samodzielnie czy też z pomocą męża, ponieść całości kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Przede wszystkim, duże wątpliwości budzą złożone w sprawie oświadczenia co do możliwości płatniczych męża Skarżącej. Jak wynika z oświadczenia I. K., obecnie prowadzi on działalność gospodarczą w zakresie usług ślusarskich, opodatkowaną w formie karty podatkowej, w związku z czym nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji przychodów, kosztów i dochodów. Rachunków bankowych nie posiada, z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. W roku [...] nie wykonywał żadnych usług i nie osiągnął z tego tytułu żadnych dochodów. Dołączył do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] o wpisaniu I. K. do rejestru dłużników niewypłacalnych. Należy zwrócić uwagę, że Skarżąca ani jej pełnomocnik (mąż I.) nie złożyli żadnych wyjaśnień odnośnie do wymaganych wezwaniem referendarza sądowego dokumentów potwierdzających wysokość zaewidencjonowanych przychodów, kosztów i dochodów z innej działalności gospodarczej jej męża prowadzonej przez pod firmą: I. K. – Firma "S." w zakresie instalacji elektrycznych. Okoliczność ta wynika z danych powszechnie dostępnych - dane CEIDG, według stanu na dzień sporządzenia wezwania mąż Skarżącej figurował jako podmiot "aktywny". Skarżąca nie przedłożyła również w sprawie, pomimo wezwania, zeznań podatkowych swego męża za [...] i [...]. Referendarz sądowy dostrzegł, że jej pełnomocnik złożył oświadczenie o rozdzielności majątkowej w małżeństwie, jednak okoliczności tej nie potwierdzono stosownym dokumentem. Jednak, odnosząc się do złożonego oświadczenia w tym zakresie, wyjaśnić należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, fakt zawarcia między małżonkami umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową pozostaje w istocie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów. Ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej będzie miał zastosowanie w przypadku odpowiedzialności małżonków z tytułu zawartych przez nich (osobno, oddzielnie) umów cywilnoprawnych, czy też w zakresie odpowiedzialności za ich indywidualne zobowiązania podatkowe (por. postanowienie NSA z dnia [...] sygn. akt I OZ 412/14, Lex nr 1480918). Stwierdzić dalej należy, że o braku możliwości płatniczych męża Skarżącej nie może przesądzać przedłożona kopia postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] o wpisaniu i. K. do rejestru dłużników niewypłacalnych na podstawie art. 55 pkt 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, tj. w związku z zobowiązaniem ww. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. do wyjawienia majątku w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym. Zwrócenia uwagi wymaga również to, że dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych Skarżącej uniemożliwia dodatkowo nieprzedłożenie jej zeznania podatkowego za [...], które wskazywałoby na deklarowane źródła dochodów oraz ich wysokość. Należy również zwrócić uwagę, że pomimo zawieszenia przez Skarżącą działalności gospodarczej pod firmą J. K. co potwierdzają dane z CEIDG, posiadała ona według stanu na dzień [...] zgromadzone na firmowym rachunku bankowym środki pieniężne w niemałej wysokości [...] zł. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji.