I SA/Sz 519/21
WyrokWSA w Szczecinie2021-12-08
Skład orzekający: Alicja Polańska, Marzena Kowalewska, Jolanta Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki kapitałowej ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo wykazały istnienie zaległości podatkowych spółki w VAT za grudzień 2014 r., styczeń i luty 2015 r., termin płatności których przypadał na okres pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu, a także bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Ponadto, sąd podzielił stanowisko organów, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek negatywnych wyłączających jego odpowiedzialność, w szczególności nie udowodnił, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony we właściwym czasie, tj. w terminie dwóch tygodni od dnia wystąpienia podstaw do jego złożenia, co nastąpiło najpóźniej 14 marca 2014 r. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej A.P. (członka zarządu spółki) za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. oraz styczeń i luty 2015 r. Organy podatkowe ustaliły istnienie zaległości, bezskuteczność egzekucji z majątku spółki oraz brak wykazania przez skarżącego przesłanek egzoneracyjnych, w szczególności nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie. Skarżący kwestionował moment powstania wymagalności zobowiązań i termin do złożenia wniosku o upadłość.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w trybie odmiejscowionym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. oraz styczeń i luty 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej A. P. wraz z S. P. spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. oraz styczeń i luty 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że [...] sierpnia 2013 r. powstała S. P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S.. Wpis do KRS nastąpił [...] sierpnia 2013 r., a na prezesa zarządu spółki powołano A. P..
Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. decyzją z dnia [...] maja 2017 r. określił spółce w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r. zobowiązania podatkowe oraz kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 § 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.); dalej: "u.p.t.u.", a decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. także określił zobowiązania podatkowe w tym podatku za styczeń i luty 2015 r., w kwotach: za grudzień 2014 r. [...] zł, za styczeń 2015 r. [...] zł, za luty 2015 r. [...] zł. Decyzje te zostały utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2017 r. i z dnia [...] marca 2018 r.; decyzje te są prawomocne.
Spółka nie uregulowała w ustawowym terminie zobowiązań wynikających
z ww. decyzji. Wskazane w nich kwoty stały się zaległościami podatkowymi.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. w związku z ww. zaległościami wystawił wobec spółki tytuły wykonawcze i pismem z dnia [...] lipca 2018 r. - na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 29 § 2 pkt 2 ustawy z [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.) - zawiadomił wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji wobec zobowiązanego z uwagi na okoliczność, że z egzekucji nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Bezskuteczność egzekucji oraz brak składników majątkowych, z których można było przeprowadzić egzekucję wynikała z ustaleń wcześniej prowadzonego postępowania egzekucyjnego umorzonego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. W toku postępowania egzekucyjnego zastosowany został środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A. S.A. (przekazano jedynie kwotę [...]zł). Z informacji uzyskanych z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (CIKW) i CEPiK wynikało, że spółka nie figuruje w tych rejestrach; nie odnotowano kontrahentów w plikach JPK; od maja 2017 r. w składanych deklaracjach VAT-7 wykazywano brak sprzedaży, a w deklaracji CIT-8 za 2017 r. nie wykazywano przychodu. Do protokołu z czynności egzekucyjnych z dnia [...] marca 2018 r. prezes zarządu spółki (strona) podał, iż spółka od roku nie prowadzi działalności; siedziba spółki mieści się w domu jednorodzinnym przy ul. [...] (bezpłatnie udostępnionym przez rodziców prezesa).W tej sytuacji, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia solidarnej ze spółką odpowiedzialności strony (jako członka zarządu) za zaległości podatkowe spółki, w zakresie oraz za okresy powołane w ww. decyzji określającej.
W toku postepowania strona wniosła o umorzenie postępowania podatkowego, jako bezprzedmiotowego i wskazała, że nie ponosi odpowiedzialności za zaległości spółki wobec skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie. W uzasadnieniu strona wyjaśniła, że zobowiązania spółki wobec organu podatkowego, jako należności główne wynosiły [...] zł oraz [...] zł i zostały określone dwiema decyzjami podatkowymi. Zobowiązania stały się wymagalne [...] stycznia 2018 r. oraz [...] kwietnia 2018 r. i wówczas nie zachodziły jeszcze podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem postępowanie upadłościowe może się toczyć jedynie wtedy, gdy dłużnik jest zobowiązany wobec co najmniej dwóch wierzycieli. Kolejne zobowiązanie w kwocie [...]zł powstało z datą wymagalności na [...] marca 2018 r. (faktura [...] z dnia [...] marca 2018 r.).
Nadto, strona - powołując się na przepis art. 11 ust. 1a i art. 21 ust. 1 ustawy
z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344 ze zm.);
dalej: "u.p.u." - wskazała, że termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości upływał [...] lipca 2018 r., a wniosek taki został złożony [...] kwietnia 2018 r. Postępowanie w tym przedmiocie toczyło się przed Sądem Rejonowym [...] w S. pod sygn. akt [...] i zostało zakończone postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. oddalającym wniosek. Strona przedłożyła kopie wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującą likwidację majątku (wraz z załącznikami).
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. organ orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej strony za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r., styczeń i luty 2015 r. w łącznej wysokości [...] zł oraz za odsetki za zwłokę od tych zaległości podatkowych, obliczone na dzień wydania decyzji w łącznej kwocie [...]zł, w tym za grudzień 2014 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł, za styczeń 2015 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę [...] zł, luty 2015 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał m.in. art. 22 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649) oraz art. 107 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.); dalej: "O.p.", i wyjaśnił, że z przepisów tych wynika, że obowiązkiem organów podatkowych jest wykazanie okoliczności pełnienia przez stronę obowiązków członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce (tzw. przesłanki pozytywne), natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniającej członka zarządu (tzw. przesłanki negatywne) spoczywa na nim. W każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, organ podatkowy zobowiązany jest zbadać czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Z kolei, członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, gdy obowiązku złożenia wniosku o upadłość nie wypełnił w terminie lub też ponosi winę za jego niedopełnienie.
W ocenie organu, w sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe spółki, tj. wykazano, iż zobowiązania te istnieją, ich termin płatności upływał w czasie pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu w spółce, a postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki okazało się bezskuteczne. Przy pozytywnych przesłankach odpowiedzialności strony, niezbędna jest dalsza ocena tego czy zachodzą przesłanki negatywne, tj. wyłączające solidarną odpowiedzialność podatkową strony za zaległości podatkowe spółki. W tym zakresie organ powołał art. 21 ust. 1 u.p.u. (w brzmieniu obowiązującym, w czasie gdy spółka zaprzestała płacenia swoich zobowiązań). Zgodnie z tą regulacją, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. W celu ustalenia, czy i kiedy zaistniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, organ przeanalizował dane zawarte m.in. w sprawozdaniach finansowych za okresy: [...] czerwca 2013 r. - [...] grudnia 2014 r. oraz 1 stycznia - [...] grudnia 2015 r.; bilansach; rachunkach zysków i strat, a także informacjach dodatkowych. Ponadto organ wskazał na ustalenia dokonane w toku postępowania prowadzonego przez Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., z których wynika, że spółka odliczyła podatek naliczony z faktur uznanych za nierzetelne, ponieważ nie dokumentowały transakcji pomiędzy stronami na nich wymienionych, tj. podmioty widniejące na fakturach jako sprzedawcy nie były faktycznymi sprzedawcami napoju energetycznego [...], widniejącego na zakwestionowanych fakturach; nie dysponowały sprzedawanym towarem; nie prowadziły w rzeczywistości działalności gospodarczej, a jedynie ją pozorowały. Ustalono również, że realizowane przez spółkę transakcje zakupu nie były dokonywane w dobrej wierze, następowały za jej zgodą i świadomością co do udziału w czynnościach pozornych i oszustwie podatkowym. Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. ustalił, że działania podejmowane przez spółkę zarówno w 2014 r., jak i w 2015 r. wskazują, że spółka od samego początku nastawiona była na udział w nierzetelnych transakcjach zakupu napoju energetycznego. Wykorzystywała przy tym wcześniejsze doświadczenie udziałowca spółki, któremu udowodniono już zawieranie nierzetelnych transakcji również w zakresie transakcji napojem energetycznym. Wobec dokonanych ustaleń, spółka w deklaracjach dla podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2014 r. do lutego 2015 r. w sposób nieuprawniony obniżyła podatek należny o podatek naliczony z faktur dokumentujących pozorny zakup towarów, zaniżając wysokość zobowiązań podatkowych.
Zdaniem organu, przeanalizowane okoliczności potwierdziły, że dane zawarte w sprawozdaniach finansowych spółki za 2014 r. i 2015 r. nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu faktycznego, co pozwoliło na stwierdzenie, że kondycja finansowa spółki w badanych okresach była gorsza, aniżeli wynika to z analizowanych dokumentów.
Organ ten uznał, że - według stanu na dzień wydania decyzji - na spółce ciążą nieuregulowane zobowiązania z tytułu podatku od towarów za okresy od stycznia do grudnia 2014 r. oraz za styczeń i luty 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł (należność główna). Pierwszą zaległością spółki było zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. z terminem płatności przypadającym na [...] lutego 2014 r. Drugą zaległością było zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2014 r. z terminem płatności przypadającym na [...] marca 2014 r. Tym samym, [...] marca 2014 r. zaistniała okoliczność stanowiąca podstawę zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości i od tego dnia powinien być liczony dwutygodniowy termin, o którym mowa w art. 21 ust. 1 u.p.u. (w brzmieniu wg stanu na ten dzień). Zatem, prezes zarządu spółki (strona) powinien w terminie dwóch tygodni, liczonym najpóźniej od [...] marca 2014 r., złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego.
Organ wyjaśnił także, iż dla ustalenia okoliczności zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego), jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, wystąpił z zapytaniem do Sądu Rejonowego [...] w S. [...] Wydział Gospodarczy o udzielenie informacji, czy spółka lub jej wierzyciele złożyli wnioski o ogłoszenie upadłości, bądź czy wpłynęło oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego. W odpowiedzi, Sąd Rejonowy wydał kopie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz odpis postanowienia
z dnia [...] maja 2020 r. wraz z informacją, że postanowienie nie jest prawomocne. Z przesłanych informacji wynikało, że wniosek spółki z dnia [...] kwietnia 2018 r.
(wpływ [...] kwietnia 2018 r.) o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika został oddalony, a sąd upadłościowy ustalił, że materiał zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do rozwiązania dłużnika bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło na podstawie art. 13 ust. 1 u.p.u., gdyż wniosek był spóźniony, co potwierdza, w ocenie organu, że stan niewypłacalności spółki zaistniał znacznie wcześniej. Skoro zatem wniosek spółki nie był skuteczny, w sprawie nie ziściła się przesłanka, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., uwalniająca stronę od odpowiedzialności za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r., styczeń i luty 2015 r.
Organ odniósł się także do informacji nadesłanych przez stronę i wyjaśnił, że nieistotne w sprawie jest, że decyzje zostały wydane i doręczone później, gdyż zobowiązania nimi określone istniały już wcześniej i powinny zostać uregulowane w terminach przewidzianych przepisami prawa. Nie zasługiwał na uwzględnienie argument strony, że zobowiązania za grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. i luty 2015 r. w wysokościach wynikających z decyzji organu odwoławczego stały się wymagalne odpowiednio [...] stycznia 2018 r. oraz [...] kwietnia 2018 r., tj. z chwilą doręczenia tych decyzji, co oznaczałoby, że zobowiązania powstały dopiero w momencie wydania decyzji, jednak decyzje te nie mają charakteru konstytutywnego.
W konsekwencji, organ stwierdził, że w czasie pełnienia przez stronę funkcji prezesa zarządu spółki wystąpiły okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki bądź wszczęcie postępowania układowego. Nadto, w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek negatywnych określonych w art. 116 O.p., ponieważ strona nie wykazała, że otwarto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły bez jego winy. W toku postępowania, strona - pełniąc obowiązki członka zarządu spółki w czasie, kiedy powstały zobowiązania podatkowe - nie wskazała także mienia, z którego w wyniku prowadzonej egzekucji byłoby możliwe zaspokojenie w znacznej części zaległych zobowiązań podatkowych spółki.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. organ odmówił umorzenia postępowania podatkowego prowadzonego wobec strony wskazując, że zostało ono wszczęte z urzędu, a nie na żądanie strony, brak wiec było podstaw do jego umorzenia na wniosek.
Nie zgadzając się z ww. decyzją, strona złożyła odwołanie, wnosząc o jego umorzenie, jako bezprzedmiotowego z uwagi na ziszczenie się przesłanek braku jej odpowiedzialności za zobowiązania spółki. W uzasadnieniu strona wskazała, że organ I instancji błędnie przyjął, iż zobowiązania podatkowe stały się wymagalne już w 2014 r., pomimo ich niezadeklarowania ani określenia spółce w tym czasie. Błędnie również przyjęto, że termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości rozpoczął bieg [...] marca 2014 r. pomimo, iż złożenie go w tym czasie nie doprowadziłoby do jego merytorycznego rozpoznania, a więc złożony zostałby nieskutecznie.
Według strony, wątpliwe jest, w jakim celu ustawodawca miałby wprowadzić do u.p.u. przepis art. 4912 ust. 2, skoro - jak twierdził organ I instancji - do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wystarczający jest jeden wierzyciel. Przepis taki byłby pozbawiony sensu, tym bardziej, że dotyczy on jedynie postępowania upadłościowego wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (część trzecia, tytuł V Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej). Zdaniem strony, ustawodawca nie wprowadzałby w postępowaniach w tytule V przesłanki dotyczącej istnienia jednego wierzyciela w sytuacji, gdy przesłanka ta występowałaby we wszystkich postępowaniach objętych u.p.u., gdyby bowiem ustawodawca dążył do zmiany uprzedniej reguły i chciał wprowadzić zasadę jednego wierzyciela w miejsce dwóch wierzycieli, przepis umieściłby w tytule I (Przepisy ogólne), dlatego, przesłanka jednego wierzyciela jest wyjątkiem od ogólnej zasady i dotyczy tylko i wyłącznie osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. decyzję organu I instancji, potwierdził, że w sprawie zaistniały pozytywne przesłanki odpowiedzialności strony za zobowiązania spółki. Zaległości spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. i luty 2015 r. powstały w okresie, gdy upływał termin ich płatności, a funkcję prezesa zarządu pełniła strona. W sprawie zaistniała również druga pozytywna przesłanka, tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Organ podatkowy wszczął wobec spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych
obejmujących zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. styczeń 2015 r. i luty 2015 r. Organ egzekucyjny zawiadomił wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji wobec spółki, z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne (na podstawie ustaleń wcześniej prowadzonego postępowania egzekucyjnego, umorzonego postanowieniem
z dnia [...] kwietnia 2018 r.). W toku ww. postępowania, [...] marca 2018 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a bank przekazał kwotę [...]zł z konta spółki, którą zaksięgowano na poczet kosztów egzekucyjnych. Ponadto z informacji uzyskanej z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych oraz CEPiK wynikało, że spółka nie figuruje w tych rejestrach; nie odnotowano jej kontrahentów w plikach JPK; od maja 2017 r. w składanych deklaracjach VAT-7 wykazuje brak sprzedaży, a w deklaracji CIT-8 za 2017 r. nie wykazała przychodu. Ponadto do protokołu z czynności egzekucyjnych z dnia [...] marca 2018 r. strona, jako prezes zarządu, podała, iż spółka od roku nie prowadzi działalności i korzysta z adresu przy ul. [...], bezpłatnie udostępnionym przez rodziców strony w domu jednorodzinnym. Zatem, egzekucja prowadzona do majątku spółki okazała się bezskuteczna.
Ponadto strona nie wskazała istniejącego mienia spełniającego warunku realnego, dostępnego do natychmiastowego wyegzekwowania, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Strona, więc nie wykazała, że w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna, o której mowa
w art. 116 § 1 pkt 1 lit a O.p., a zatem, aby zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło we właściwym czasie. Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, który oddalono.
Ponadto organ odwoławczy uznał, że skoro spółka posiadała zaległości publicznoprawne powstałe przed [...] grudnia 2015 r., to w kontekście zasadności zgłoszenia przez nią wniosku o upadłość, należy - mając na uwadze przepisy art. 10, art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.) - wskazać, że według stanu na [...] listopada 2020 r. na spółce ciążyły nieuregulowane zobowiązania z tytułu: podatku od towarów i usług (VAT) za: [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł; [...] r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł. W tym kontekście, spółka stała się niewypłacalna [...] marca 2014 r., zaś pierwszą nieuregulowaną należnością była niezapłacona w terminie płatność, tj. do [...] lutego 2014 r. zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. w kwocie [...]zł. Drugim z kolei nieuregulowanym zobowiązaniem, zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2014 r. w kwocie [...]zł, z terminem płatności - [...] marca 2014 r.
Organ odwoławczy przyjął jako podstawę dla określenia terminu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości przesłankę niewypłacalności wynikającą z art. 11 ust. 1 u.p.u. i stwierdził, że trwałe zaprzestanie płacenia wymaganych zobowiązań przez spółkę nastąpiło w dniu następnym po upływie terminu płatności ([...] marca 2014 r.), drugiego z najstarszych ww. zobowiązań spółki. Problemy z płatnością zobowiązań nie ustały, bowiem spółka nie regulowała kolejnych zobowiązań podatkowych (VAT za marzec - grudzień 2014 r., styczeń - luty 2015 r.). Spółka posiadała ponadto zaległości wobec Q. D. P. w P. w kwocie [...]zł (wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] kwietnia 2018 r.).
Dodatkowo, organ odwoławczy ustalił (dane z bilansu na 2016 i 2017 r.), że wartość majątku spółki oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania stanowiły
kwoty: na [...] grudnia 2014 r. aktywa razem [...] zł, zobowiązania i rezerwy [...] zł; na [...] grudnia 2015 r. aktywa razem [...] zł, zobowiązania i rezerwy [...] zł; na [...] grudnia 2016 r. aktywa razem [...] zł, zobowiązania i rezerwy [...] zł; na [...] grudnia 2017 r. aktywa razem [...] zł, zobowiązania i rezerwy [...] zł. Z danych nie wynika, aby w którymkolwiek z tych okresów zobowiązania przekraczały aktywa. Jednak, sytuacja finansowa spółki nie uwzględnia zobowiązań spółki ujawnionych: decyzją Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia [...] maja 2017 r.; decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2017 r.; decyzją Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia [...] lipca 2017 r.
W ocenie organu odwoławczego, na [...] listopada 2020 r. spółka posiadała zaległości wynikające z ww. decyzji, za 2014 r. w wysokości [...] zł i za 2015 r. w wysokości [...] zł. Okoliczności te spowodowały, że w sprawozdaniu finansowym, sporządzonym według stanu na: [...] grudnia 2014 r. spółka zaniżyła zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług o kwotę [...]zł;
[...] grudnia 2015 r. spółka zaniżyła zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług o kwotę [...]zł, co miało wpływ na następne lata obrotowe. Również zobowiązania spółki wykazane w sprawozdaniu finansowym, sporządzonym według stanu na [...] grudnia 2014 r. powinny wynosić co najmniej [...] zł ([...]). Ze sprawozdania sporządzonego wg stanu na [...] grudnia 2014 r. wynika, że na ten dzień aktywa spółki stanowiły kwotę [...]zł. Stąd też stwierdzić należy, iż zobowiązania spółki za 2014 r. przekroczyły wartość jej aktywów. W związku z tym, zaistniała również druga przesłanka stanowiąca podstawę do ogłoszenia upadłości spółki, o której mowa w art. 11 ust. 2 u.p.u. Skoro sprawozdanie finansowe spółki za 2014 r. zostało sporządzone [...] marca 2015 r., to w terminie 14 dni od dnia sporządzenia sprawozdania finansowego, czyli do [...] kwietnia 2015 r. spółka powinna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, czego nie uczyniła. Zatem, w sprawie zaistniały obie przesłanki stanowiące podstawę do ogłoszenia upadłości spółki. Właściwym czasem do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest zaistnienie jednej z ww. przesłanek, przy czym istotne jest, która z okoliczności zaistnieje pierwsza. Pierwszą przesłanką jest okoliczność, że spółka zaprzestała płacenia wymaganych zobowiązań [...] marca 2014 r. A zatem, złożenie pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. (wpływ do sądu [...] kwietnia 2018 r.) wniosku o ogłoszenie upadłości było spóźnione.
Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzje wymiarowe wydane w 2018 r. dotyczyły okresów, w których strona pełniła obowiązki członka zarządu spółki, a zobowiązania powstały w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 O.p., a więc z chwilą zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W konsekwencji, decyzja wydana na podstawie art. 21 § 3 O.p. nie ma charakteru kreującego zobowiązanie podatkowe, lecz ma charakter deklaratoryjny, tj. potwierdza jedynie istnienie zobowiązania podatkowego w określonej nią wysokości, do wykonania którego spółka była zobowiązana w terminach określonych przepisami prawa. Skoro, zatem spółka nie wypełniła obowiązków podatkowych w terminie i we właściwej (przewidzianej przepisami prawa) wysokości, zasadne było wydanie przez organ podatkowy stosownych decyzji. Wydanie decyzji w okresie późniejszym nie zmienia faktu, że zobowiązania te istniały już wcześniej w okresie pełnienia funkcji członka zarządu i nie zostały prawidłowo zrealizowane, co ujawniono powyższymi decyzjami.
W skardze skierowanej do sądu, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania podatkowego, a także o zasądzenie od organu odwoławczego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa według norm przewidzianych.
Zaskarżonej decyzji organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie:
1) przepisu prawa procesowego, tj. art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 191 O.p. poprzez akceptację uchybień organu I instancji polegających na przyjęciu, iż:
a) zobowiązania podatkowe stały się wymagalne już w roku 2014, pomimo iż w tym czasie nie były jeszcze ani zadeklarowane przez podatnika, ani określone decyzją ostateczną, a ani spółka, ani organ podatkowy nie wiedział o ich rzeczywistej wysokości,
b) termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości rozpoczął bieg [...] marca 2014 r. w sytuacji, gdy złożenie wniosku w tym czasie nie doprowadziłoby do jego merytorycznego rozpoznania, a zatem nie zostałby zgłoszony skutecznie,
- czym nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i wywiedziono z niego dowolne wnioski;
2) przepisu prawa procesowego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. poprzez akceptację uchybień organu I instancji polegających na orzeczeniu o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki kapitałowej w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Wniesiona skarga została rozpoznana na rozprawie odmiejscowionej w rozumieniu art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
(Dz. U. z 2021 poz. 2095 ze zm.).
Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zaistniały przesłanki pozytywne dla przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości spółki i czy zaistniały okoliczności negatywne (egzoneracyjne) wyłączające taką możliwość.
Skarżący w postępowaniu sądowym, podobnie jak w postępowaniu przed organami podatkowymi, prezentował stanowisko, że w sprawie zaistniały okoliczności faktyczne wyłączające możliwość przypisania jemu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, zaś twierdzenia organów podatkowych, iż termin złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości rozpoczął bieg [...] marca 2014 r. w związku z nieuregulowaniem należności podatkowej, jest nieuprawniony, gdyż zobowiązania podatkowe nie były w roku 2014 wymagalne. Ponadto nie były one ani zadeklarowane przez spółkę, ani określone decyzja ostateczną, a spółka i organ nie wiedzieli o ich rzeczywistej wysokości. W ocenie skarżącego, także złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w ww. czasie nie doprowadziłoby do jego merytorycznego rozpoznania, a więc nie zostałby zgłoszony skutecznie.
Organy podatkowe wskazywały natomiast, że zaistniały dwie pozytywne przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności na skarżącego (tj. pełnienie funkcji członka zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zaległości spółki
w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. i luty 2015 r. oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku spółki), a także nie zaistniały przesłanki negatywne (tj. niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 O.p. oraz niewskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 O.p.).
Istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu
spółek kapitałowych jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu.
Granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki kapitałowej określają przepisy art. 116 O.p. Przepisy art. 116 O.p. były (i są) przepisami materialnego prawa podatkowego, które rozstrzygają o nałożeniu na wskazane w nich osoby obowiązku poniesienia ciężaru podatkowego za osobę prawną - podatnika. Skoro zaistniała taka okoliczność, przepis ten powinien być stosowany przez organ w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania zaległości.
Zgodnie z art. 116 § 1 O.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania zaległości, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Natomiast zgodnie z art. 116 § 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania zaległości - odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione
w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Podkreślić należy, że art. 116 § 1 pkt 1 O.p. zmieniony został przez art. 417 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2015 r.
poz. 978), dalej: "u.p.r.". Zmiana ustawy nastąpiła z dniem 1 stycznia 2016 r.
Natomiast art. 116 § 1 pkt 2 O.p. zmieniony został przez art. 1 pkt 91 lit. a ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r, poz. 1649). Zmiana nastąpiła z dniem 1 stycznia 2016 r., z tym zastrzeżeniem, że - na mocy art. 22 ustawy zmieniającej - do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Uwzględniając powyższe regulacje prawne, uznać należy, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy art. 116 w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania zaległości, a więc wg stanu prawnego sprzed roku 2016.
Sąd dostrzega, że organ I instancji powołał w uzasadnieniu decyzji przepisy art. 116 O.p. w brzmieniu wg stanu prawnego na dzień powstania zaległości, podczas, gdy organ odwoławczy przytoczył te przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji (które jest tożsame ze zmianami wprowadzonymi przez ustawodawcę z datą obowiązywania od 1 stycznia 2016 r.). Jednakże, analiza przesłanek dotyczących niewykazania, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (oraz niewykazania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu), przeprowadzona przez organ odwoławczy jest prawidłowa i powołanie przepisów prawa w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji nie wpływa na wynik rozstrzygnięcia.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone przez organy podatkowe, że analiza przepisów art. 116 O.p. prowadzi do wniosku, iż obowiązkiem organów podatkowych jest wykazanie okoliczności pełnienia przez osobę trzecią obowiązków członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce (tzw. przesłanki pozytywne), natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniającej członka zarządu (tzw. przesłanki negatywnej) spoczywa na nim. W każdym przypadku jednak organ podatkowy zobowiązany jest zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, ponieważ tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, gdy obowiązku złożenia wniosku o upadłość nie wypełnił w terminie (lub też ponosi winę za jego niedopełnienie). Sąd podziela pogląd organów podatkowych, że należy ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz, w którym momencie powinien zostać dopełniony.
Za podstawę wyrokowania sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W sprawie organ podatkowy wykazał istnienie zaległości spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. i luty 2015 r. W okresie, w którym upływał termin płatności, skarżący pełnił funkcję w zarządzie spółki (zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 2013 r.
Rep. [...]).
W sprawie zaistniał również przesłanka bezskuteczności egzekucji prowadzonej z majątku spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić
jedynie po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA
z 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FPS 6/08). Zatem, o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 O.p., nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie, w jego konsekwencji - postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Powinny one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 233/06 i wyrok SN z dnia 23 marca 2012 r. sygn. akt II UK 152/11).
W ocenie sądu, organ podatkowy prawidłowo przyjął, iż zaistniała w sprawie przesłanka bezskuteczności egzekucji wobec spółki, gdyż wszczęto wobec spółki postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych; zawiadomiono wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji wobec zobowiązanego, z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Bezskuteczność egzekucji oraz brak składników majątkowych, z których można by było przeprowadzić egzekucję wynika z ustaleń wcześniej prowadzonego postępowania egzekucyjnego, umorzonego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. W toku tego postępowania zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, w wyniku którego bank przekazał kwotę [...]zł z rachunku spółki, którą zaksięgowano na poczet kosztów egzekucyjnych. Ustalono, że spółka nie widnieje w CIKW oraz CEPiK; nie odnotowano jej kontrahentów w plikach JPK, a od maja 2017 r. spółka wykazywała brak sprzedaży i nie wykazała przychodu. Ponadto do protokołu z czynności egzekucyjnych z dnia [...] marca 2018 r. skarżący podał, iż spółka od roku nie prowadzi działalności.
Zasadnie, zatem organy podatkowe ustaliły, że w sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z tytułu zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień
2014 r., styczeń 2015 r. i luty 2015 r., tj. wykazano iż zobowiązania te istnieją, ich termin płatności upływał w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu w spółce, a postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki okazało się bezskuteczne.
W związku z zaistnieniem pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, niezbędna była analiza wystąpienia w sprawie przesłanek negatywnych, tj. wyłączenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.
W tym zakresie należy wskazać na przepis art. 21 ust. 1 u.p.u. w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania zaległości (tj. obwiązującym do [...] grudnia 2015 r.). Zgodnie z tym przepisem, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Obowiązują bowiem te przepisy prawa materialnego, które obowiązywały w dniu zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa (upadłościowa) wiąże skutek prawny. Podstawy niewypłacalności spółki, jak prawidłowo przyjęły organy podatkowe, powstały przed [...] grudnia 2015 r. Natomiast,
od [...] stycznia 2016 r. weszła w życie nowelizacja ww. u.p.r., która wprowadziła zmiany w ustawie Prawo upadłościowe i naprawcze (w tym dokonując zmiany nazwy tej ustawy na "Prawo upadłościowe"). Badaniu podlega czas właściwy do złożenia wniosku w odniesieniu do czasu, w jakim spółka przestała płacić swoje wymagalne zobowiązania. W sytuacji gdy spółka nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, wniosek taki powinien zostać złożony, a jego skuteczność podlega ocenie przez właściwy sąd upadłościowy. Bez znaczenia pozostaje przy tym, ilu wierzycieli ma spółka, albowiem na gruncie art. 116 § 1 pkt 1 O.p. przyjęcie, że członek zarządu zwolniony jest z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w przypadku, gdy spółka zalega z płatnościami jedynie w stosunku do jednego wierzyciela, stawiałoby w uprzywilejowanej pozycji tych członków zarządu, których spółki miałyby tylko jednego wierzyciela, w stosunku do tych, których spółki miałyby co najmniej dwóch wierzycieli (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II FSK 1686/18). Sąd, także w tym zakresie podziela stanowisko organu podatkowego, który wskazał, że dla stwierdzenia stanu niewypłacalności dłużnika, nie jest konieczne stwierdzenie, że nie reguluje on swoich zobowiązań wobec co najmniej dwóch wierzycieli.
Stosownie także do art. 10 u.p.u., w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania zaległości, upadłość ogłasza się do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie art. 11 ust. 1 u.p.u., w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania zaległości, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Natomiast, zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.u., w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania zaległości, dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Sąd podziela pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że niewypłacalność powstaje z chwilą nieuregulowania w terminie określonym ustawą lub umową drugiego z kolei zobowiązania. Niewypłacalność dłużnika istnieje, zatem zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań. Jak wskazuje
się w doktrynie prawa upadłościowego, dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje, więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Z upływem terminu drugiego ze zobowiązań podatkowych następuje trwałe nieregulowane zobowiązań (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2531/18). Trafnie więc organy podatkowe ustaliły, że spółka stała się niewypłacalna [...] marca 2014 r. Pierwszą nieuregulowaną należnością było niezapłacone w terminie płatności, tj. do [...] lutego 2014 r. zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. w kwocie [...]zł. Drugim z kolei nieuregulowanym zobowiązaniem okazało się zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2014 r. w kwocie [...]zł, z terminem płatności [...] marca 2014 r.
Uwzględniając ww. prawidłowe ustalenia organu podatkowego i regulację art. 11 ust. 1 u.p.u., stwierdzić należy, że trwałe zaprzestanie płacenia wymaganych zobowiązań przez spółkę nastąpiło w dniu następnym po upływie terminu płatności (tj. [...] marca 2014 r.), drugiego z najstarszych ww. zobowiązań spółki. Problemy z płatnością zobowiązań nie ustały, bowiem spółka nie regulowała kolejnych zobowiązań podatkowych (za okresy od marca do grudnia 2014 r. i od stycznia do lutego 2015 r.), a nadto posiadała zaległości wobec Q. D. P. z siedzibą w P. w kwocie [...]zł.
Prawidłowo również organ podatkowy ustalił - na podstawie danych z bilansu na 2016 r. i 2017 r. - wartość majątku spółki oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania na: [...] grudnia 2014 r.; [...] grudnia 2015 r.; [...] grudnia 2016 r. i [...] grudnia 2017 r. Z danych tych nie wynika, aby w którymkolwiek z tych okresów zobowiązania przekroczyły aktywa, jednakże sytuacja finansowa spółki nie uwzględniała zobowiązań spółki ujawnionych ww. decyzjami organów podatkowych z dnia [...] maja 2017 r. i z dnia [...] lipca 2017 r. Zgodnie ze stanem na [...] listopada 2020 r., spółka posiadała zaległości wynikające z powołanych decyzji za 2014 r. w wysokości [...] zł i za 2015 r. w wysokości [...] zł. W tej sytuacji, prawidłowo organ odwoławczy ocenił, że w sprawozdaniu finansowym spółka zaniżyła: wg stanu na [...] grudnia 2014 r. zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług o kwotę [...]zł i na [...] grudnia 2015 r. zobowiązania z tego samego tytułu na kwotę [...]zł, co też miało wpływ na kolejne lata obrotowe. Uwzględnienie ww. kwot w sprawozdaniach finansowych za te okresy potwierdza, że zobowiązania przekroczyły wartość aktywów. W tych okolicznościach, sporządzenie sprawozdania za 2014 r. ([...] marca 2015 r.) powinno stać się powodem do złożenia w ciągu 14 dni wniosku o ogłoszenie upadłości, tj. do [...] kwietnia 2015 r. Nie zasługiwało, więc na akceptację stanowisko skarżącego, że właściwe było złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości dopiero [...] kwietnia 2018 r. (wpływ do sądu upadłościowego [...] kwietnia 2018 r.).
Sąd podkreśla, że prawidłowo organ podatkowy uznał, iż okoliczność wydania decyzji wymiarowych za poszczególne okresy rozliczeniowe roku 2014 i roku 2015 dopiero w roku 2018, nie ma wpływu na ustalenie odpowiedzialności za zobowiązania spółki, gdyż w przypadku zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa, spółka była zobowiązana do zapłaty podatku należnego w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Niewypełnienie tych obowiązków w terminie i we właściwej (przewidzianej przepisami prawa) wysokości uzasadniało wydanie decyzji przez organ podatkowy. Tym samym, ww. zobowiązania istniały wcześniej i powinny były zostać wykonane w terminach przewidzianych w przepisach prawa.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd uznał, że ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy. Okoliczności faktyczne sprawy, istotne z punktu widzenia zastosowanego w sprawie prawa materialnego, zostały ustalone prawidłowo i wyczerpująco. Sąd uznał, że pomimo dostrzeżonego i opisanego uchybienia polegającego na powołaniu przez organ odwoławczy przepisu art. 116 O.p. w brzmieniu z dnia wydania decyzji, okoliczność ta nie wpłynęła na prawidłowość oceny zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego i wniosków stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.
Uwzględniając powyższe okoliczności, sąd - na podstawie przepisu
art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło