I SA/Sz 53/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 października 2011r., sygn. akt I SA/Sz 489/11 w sprawie ze skargi M. i C. T. na Decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 października 2011 r. w sprawie o sygn. akt. I SA/Sz 489/11 oddalił skargę M. i C. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. W toku postępowania postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 r. zostało przyznane skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 29 listopada 2011 r. M. i C. T. złożyli skargę o wznowienie postępowania w sprawie I SA/Sz 489/11 zakończonej przywołanym powyżej wyrokiem. Jako przyczynę wznowienia postępowania Strona podała nieprawidłowe działanie adwokata. W jej ocenie ustanowiony z urzędu adwokat działał w złej wierze na szkodę strony. Strona nie miała możliwości przedstawienia Sądowi własnego stanowiska w prawie albowiem nie uczestniczyła nie z własnej winy w procesie. Nadto w jej ocenie Sąd niewłaściwie przyjął, że skarżona skargą była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej która tylko wyrażała stanowisko w sprawie, podczas gdy w ocenie strony przedmiotem zaskarżenia i analizy było postępowanie podatkowe Urzędu Skarbowego w P. przeprowadzone w sposób nieprawidłowy i nie podlegające właściwej kontroli, a zakończone decyzją Urzędu Skarbowego w P. nr [...]. Powodem było brak możliwości skarżenia tej decyzji w normalnym trybie a to z powodu nieprawidłowego zastosowania doręczenia zastępczego dla tej decyzji bez zaistnienia przesłanek dla zastosowania takiego doręczenia. W kolejnym piśmie z dnia 2 stycznia 2012 r. oraz piśmie z dnia 22 maja 2012r. Strona sprecyzowała swoje żądanie. Wskazała, iż domaga się wznowienia postępowania na podstawie art. 270 pkt 2 p.p.s.a. Jako uzasadnienie swoje żądania ponownie wskazała na nieprawidłowe jej zdaniem reprezentowanie jej przez adwokata działającego w złej wierze na szkodę, i braku możliwości przedstawienia własnego stanowiska z powodu nie uczestnictwa strony, nie z własnej winy w procesie. Skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego nr 41/05. Powtórzyła także, że Sąd rozpoznając sprawę błędnie przyjął, że skarżona jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej podczas, gdy przedmiotem skarżenia i analizy było postępowanie podatkowe Urzędu Skarbowego w P. przeprowadzone w sposób nieprawidłowy i nie podlegające właściwej kontroli, a zakończone decyzją Urzędu Skarbowego w P. nr [...]. Strona dalej wskazał, że nie miała możliwości zaskarżenia decyzji w zwykłym trybie bowiem nieprawidłowo Urząd zastosował doręczenie zastępcze. Strona w dalszej części swojego pisma wskazała, iż składa skargę bowiem nie miała możliwości złożenia skargi kasacyjnej od orzeczenia "wyrządzającego wbrew zasadom sprawiedliwości społecznej znaczną szkodę skarżącym". Państwo T. wnieśli o uchylenie wyroku, uchylenie skarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S. i uchylenie poprzedzającej jej decyzji Urzędu Skarbowego w P. - jako faktycznie skarżonej i wydanej oraz uprawomocnionej z naruszeniem prawa, jako nigdy nie wydanej stronie. W ocenie skarżących zostali oni dyskryminowani przez urzędników Urzędu Skarbowego i Izby Skarbowej z powodu chwilowej nieobecności w mieszkaniu i uniemożliwiono im przeprowadzenie działania we własnej sprawie w siedzibie urzędu. W dalszej części uzasadnienia Strona podniosła zarzuty dotyczące decyzji organów podatkowych. Zauważył, że postępowanie podatkowe w zasadzie nie zostało wznowione. Jej zdaniem ograniczono jej prawo do kontroli sądowej decyzji wydawanej przez organy bowiem nie była badana decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący wskazał, iż skargę o wznowienie postępowania wnosi ponieważ nie przyznano jej drugiego pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej. Strona zauważa, że w sprawie został przydzielony jej adwokat jednak w zgodzie z wyrok TK pełnomocnik będący zawodem zaufania publicznego miał jej pomóc a tego nie uczynił. Pełnomocnik działał na ich szkodę nie powiadomiwszy nawet o rozprawie i w ten sposób pozbawiając ich z prawa do odwołania. Wszyscy robią wszystko aby nie można było zweryfikować prawidłowości decyzji urzędu skarbowego. Adwokat nie chciał się z nimi widzieć, unikał ich, nie odpowiadał na listy, nie powiadamiał o rozprawie, to nie można twierdzić, że On w jakikolwiek sposób pomagał. Strona wskazała, że nie można się też w pełni zgodzić ze stanowiskiem NSA, że "pomoc została skonsumowana" a jedynie przydzielona bez możliwości skorzystania z niej. W jej ocenie też, Sąd powinien weryfikować tak wykonywaną pomoc, bo przecież pomoc jeżeli jest pomocą, to z definicji ma być pomocą po to aby pomóc. W jej przekonaniu adwokat nie miał prawa odmawiać nam pomocy w sprawie do której jako mający udzielić pomocy został przydzielony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.), można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Skargę o wznowienie postępowania - stosownie do art. 277 p.p.s.a. wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Podkreślenia wymaga, że instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego stanowi formę postępowania nadzwyczajnego, którego celem jest ponowne rozpoznanie sprawy już zakończonej prawomocnym orzeczeniem. Wyjątkowy charakter omawianej instytucji i jej odrębność w stosunku do postępowania zwykłego podkreśla sposób jej unormowania przez ustawodawcę. Przepisy poświęcone tej problematyce (art. 270 - 285) zostały zamieszczone w odrębnym dziale (dział VII) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który zawiera regulacje szczególne w stosunku do pozostałych unormowań znajdujących się w tej ustawie. Przepis art. 276 zdanie pierwsze Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesądza, że do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji znajdują jedynie odpowiednie zastosowanie i to tylko wówczas, gdy przepisy poniższe nie stanowią inaczej. W świetle przedstawionych uwag nie może ulegać wątpliwości, że ocena skargi o wznowienie postępowania wymaga sięgnięcia w pierwszej kolejności do norm właściwych dla tej instytucji procesowej. Zgodnie z art. 279 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązkiem podmiotu domagającego się wznowienia jest w szczególności wskazanie w skardze podstawy wznowienia i jej uzasadnienie. W doktrynie podkreśla się, że podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z okoliczności wymienionych w art. 271 - 273 uzasadniają wznowienie w danej sprawie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., LexisNexis Warszawa 2006, str. 557). Należy bowiem uwzględnić, że żądanie wznowienia jest możliwe wyłącznie w przypadkach przewidzianych w dziale VII Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. art. 270 tego Prawa). Sąd nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę. W pierwszej fazie postępowania wznowieniowego, sąd - w myśl art. 280 § 1 powołanej ustawy - bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku braku jednego z tych wymagań sąd jest obowiązany do odrzucenia skargi. Na wstępie należy zaznaczyć dodatkowo, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy podkreślić, iż wskazany pogląd został wielokrotnie wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego (na gruncie analogicznego brzmienia przepisów Kodeksu postępowania cywilnego - np. postanowienie SN z 28 października 1999 r. II UKN 174/99 i powołane tam orzecznictwo; postanowienie z dnia 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67 - OSNCP 1968 nr 8-9 poz. 154; uzasadnienie uchwały SN z dnia 28 października 1981 r., I CO 5/81 - OSNCP 1982 nr 5-6 poz. 77 oraz w uzasadnienie postanowienia SN z dnia 30 maja 1996 r. I CRN 101/95 - OSNC 1996 nr 10 poz. 138) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04; postanowienie NSA z 25 września 2001 r., II SA/Gd 970/01). W niniejszej sprawie skarżący wnosząc skargę o wznowienie postępowania sądowego jako podstawę wznowienia wskazali brak należytej reprezentacji przez ich pełnomocnika, który został ustanowiony w ramach prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 271 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W ocenie Sądu ta formalnie powołana przez skarżących podstawa skargi o wznowienie postępowania w istocie nie istnieje, bowiem skarżący utożsamiają użyte w tym przepisie sformułowanie o nienależytej reprezentacji z niewłaściwym postępowaniem ich pełnomocnika. Nienależyte reprezentowanie, o którym mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet w sytuacji gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób, który prowadzi, do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków. Tak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie sądowym, w tym sądów administracyjnych (zob. np. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1160/04). Okoliczność, że skarżący nie byli powiadomieni o rozprawie nie daje podstawy do przyjęcia, że byli oni pozbawieni możliwości działania w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a to w sytuacji, gdy zgodnie z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a. o terminie tej rozprawy był powiadomiony ich pełnomocnik. Jak wynika z akt postępowania pełnomocnik skarżących uczestniczył w rozprawie, złożył wniosek o uzasadnienie wyroku i doręczenie mu go z uzasadnieniem, co też Sąd uczynił, doręczając pełnomocnikowi wyrok z uzasadnieniem w dniu 21 października 2011 r. Z akt sprawy wynika także, że pełnomocnik pismem z dnia 26 października 2011 r. poinformował skarżących o treści wyroku i braku podstaw do sporządzenia oraz wniesienia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia, a składając wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, załączył odpis sporządzonej opinii prawnej z dnia 18 listopada 2011 r. A zatem nie sposób zgodzić się poglądem, że Strona nie była należycie reprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Reasumując w ocenie Sądu ta formalnie powołana przez skarżącą podstawa skargi o wznowienie postępowania w istocie nie istnieje, bowiem skarżąca utożsamia użyte w tym przepisie sformułowanie o nienależytej reprezentacji z niewłaściwym w ocenie skarżącej postępowaniem ustanowionego pełnomocnika. Nienależyte reprezentowanie, o którym mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet w sytuacji gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób, który prowadzi, do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków. Tak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie sądowym, w tym sądów administracyjnych (zob. np. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2005 roku , w sprawie o sygn. akt OSK 1160/04). Natomiast podniesione pozostałe zarzuty nie mieszczą się w ogóle w katalogu okoliczności wymienionych w art. 271 – 273. A mianowicie zarzuty, iż Sąd niewłaściwie przyjął, że skarżona skargą była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej która tylko wyrażała stanowisko w sprawie, podczas gdy w ocenie strony przedmiotem zaskarżenia i analizy było postępowanie podatkowe Urzędu Skarbowego w P. przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, zarzuty dotyczące braku możliwości skarżenia tej decyzji w normalnym trybie z powodu nieprawidłowego zastosowania doręczenia zastępczego nie mieszczą się w żadnej z wymienionych podstaw wznowieniowych.Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu i na podstawie art. 280 § 1, w związku z art. 271 pkt 2 i art. 277 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia