I SA/Sz 546/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. T. W., składając skargę na wyżej powołane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S., jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I ustalono wpis od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. W urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji w związku z upadkiem firmy i zadłużeniem, od czerwca br. stracił pracę i jest osobą bezrobotną. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem – Z. W., matką – D. W., bratem – Ł. W. oraz bratanicą – P. W. W oświadczeniu o stanie majątkowym, dotyczącym posiadanych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów skarżący wpisał "brak". Odnośnie osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wnioskodawca oświadczył, że rodzice otrzymują emeryturę, bratanica uczy się, a brat w chwili obecnej jest bezrobotny. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący wpisał: zasiłek dla bezrobotnych ok. [...] zł, a także świadczenia emerytalne rodziców w kwotach [...] zł brutto i [...]zł brutto. Ponadto, skarżący oświadczył, że dokłada się do kosztów i opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego: czynszu, mediów, pozostałą część dochodów przeznacza na żywność, środki higieny, ubranie. Uznając, że zawarte we wniosku oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych, referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 10 dni dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń. Wezwanie to obejmowało: - zeznania podatkowego skarżącego o wysokości dochodu uzyskanego w 2014 roku, - zaświadczenia byłego pracodawcy skarżącego o dacie rozwiązania stosunku pracy i trybie rozwiązania umowy o pracę, - dokumentu potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną z prawem/bez prawa do zasiłku, - wyciągów z rachunków bankowych skarżącego, osobistych, lokat, kart kredytowych z ich stanem za okres od 15 maja 2015 r. do 15 czerwca 2015 r., lub zaświadczeń z banków o likwidacji rachunków bankowych w ostatnim okresie, - wykazu ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków na utrzymanie, ze wskazaniem kwoty przekazywanej rodzicom na opłacenie mieszkania, wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, - dokumentu potwierdzającego, że brat skarżącego jest bezrobotny i nie posiada prawa do zasiłku, - dodatkowego oświadczenia skarżącego wyjaśniającego, czy bratanica skarżącego otrzymuje alimenty lub inne świadczenia od instytucji (ośrodek pomocy społecznej, szkoła, ZUS) lub osób, w jakiej wysokości, w miarę możliwości wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość takich świadczeń, - dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego rodziców skarżącego, czy są właścicielami domu, mieszkania, innych nieruchomości ze wskazaniem ich powierzchni, - dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez rodziców skarżącego świadczeń emerytalnych, - wyciągów z rachunków bankowych rodziców skarżącego z ich stanem za okres od 15 maja 2015 r. do 15 czerwca 2015 r. Reprezentujący skarżącego pełnomocnik, wykonując powyższe zobowiązanie, w zakreślonym terminie nadesłał: - zeznanie podatkowe skarżącego PIT-36 za 2014 rok, -zaświadczenie pracodawcy [...] R. W., [...] S., ul. [...] z dnia 24 czerwca 2015 r., zaświadczające, że skarżący był zatrudniony od 1 marca 2014 r. do 31 maja 2015 r. oraz że stosunek pracy został rozwiązany na mocy art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy – wypowiedzenie pracodawcy z zachowaniem okresu wypowiedzenia, - decyzję Starosty K. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 9 czerwca 2015 r. oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 9 czerwca 2015 r. do 5 grudnia 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto pełnomocnik oświadczył, że skarżący od roku 2014 nie posiada żadnego rachunku bankowego ani żadnych lokat i kart kredytowych, a także, iż skarżący miesięcznie oddaje rodzicom kwotę [...] zł na wspólne użytkowanie mieszkania, zaś koszty wyżywienia, niezbędnych środków higieny oraz odzieży wynoszą miesięcznie ok. [...] zł. Pełnomocnik wskazał także, że mieszkanie, w którym mieszka skarżący jest własnością jego rodziców, którzy nie posiadają żadnych innych nieruchomości. Wskazał także, że zarówno rodzice jak i jego brat nie wyrazili zgody na udostępnienie dokumentów przedstawiających ich sytuację majątkową. Pełnomocnik oświadczył, że skarżący pozostaje bez pracy i jest w trakcie jej poszukiwania. Utrata pracy wpłynęła znacząco na pogorszenie sytuacji majątkowej , które do tej pory była już ciężka. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie, czy tego rodzaju przesłanki zachodzą wymaga zestawienia obciążających stronę kosztów postępowania z wykazaną sytuacją majątkową. Wskazać także należy, że zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zaznacza się również, że dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie ani przy pomocy rodziny, strona postępowania nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 2 grudnia 2014r., sygn. akt I FZ 413/14, Lex Omega nr 1552631 oraz z dnia 13 listopada 2014r., sygn. akt I FZ 407/14, Lex Omega nr 1538441). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie, skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie. Należna opłata sądowa na tym etapie sprawy to wpis od skargi w kwocie [...] zł. Z uwagi na potwierdzoną przez skarżącego okoliczność posiadania od 9 czerwca 2015 r. statusu osoby bezrobotnej oraz otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] zł, należało ocenić sytuację finansową skarżącego i jego możliwości płatnicze w sprawie odmiennie od dokonanej w wydanych w dniach 12 czerwca i 19 czerwca b.r. postanowieniach referendarza sądowego WSA w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 466/15, I SA/Sz 511/15), w których odmówiono skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych między innymi z powodu uzyskiwania wynagrodzenia w wysokości [...] zł netto. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że aktualnie miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą łącznie [...] zł ([...] zł na użytkowania mieszkania rodziców oraz [...] zł na wyżywienie, niezbędne środki higieny oraz odzieży). Przedstawione w sprawie rozliczenie podatkowe skarżącego za 2014 r. wskazuje na zadeklarowane niezbyt wysokie dochody w wysokości [...] zł. W tej sytuacji należało stwierdzić, że konieczne wydatki nie pozwalają na zaoszczędzenie kwoty [...] zł z otrzymywanego aktualnie zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł aby uiścić wpis od skargi w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.