I SA/Sz 551/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H Wo przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 11 marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 października 2015 r. oddalił skargę H W na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 11 marca 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Skarżący w dniu 19 listopada 2015 r. złożył formularz PPF, wnosząc o zwolnienie od koszów sądowych i ustanowienie radcy prawnego i adwokata z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 grudnia 2015 r. umorzono postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowiono dla skarżącego adwokata z urzędu. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w Szczecinie wyznaczyła w dniu 14 stycznia 2016 r. pełnomocnikiem skarżącego adwokat M S. W dniu 2 lutego 2016 r. wyznaczona pełnomocnik z urzędu złożyła opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 2 marca 2016 r. skarżący złożył kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, podnosząc, że nie zgadza się z wydaniem opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przez dotychczasową pełnomocnik, która – zdaniem skarżącego - nie miała chęci do obrony skarżącego. Na zarządzenie sędziego sprawozdawcy z dnia 3 marca 2016 r. Sąd poinformował skarżącego, że nie może skutecznie domagać się od Sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, gdyż sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej skonsumowało przyznane skarżącemu prawo pomocy. Wskazano także, że w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnia oczekiwań, czy też nie działa zgodnie z jego interesem, może wystąpić wyłącznie do właściwego organu samorządu adwokackiego o ewentualne wyznaczenie innej osoby. W dniu 14 kwietnia 2016 r. skarżący ponownie zwrócił się do Sądu o ustanowienie adwokata z urzędu, gdyż nie stać go na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, aby złożyć skargę kasacyjną, przy całkowitym budżecie miesięcznym w kwocie [...] zł. Do wniosku dołączył odcinek emerytury. W ocenie skarżącego, "stroną do powołania i rozmowy powinien być Sąd – chodzi o Radę Adwokacką". Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 249a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 ustawy). Z treści art. 245 § 1 p.p.s.a. wynika, w szczególności, że prawo pomocy obejmuje m.in. ustanowienie adwokata. Wniosek strony skarżącej z dnia 14 kwietnia 2016 r. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest zbędny, gdyż z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 grudnia 2015 r. skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pomoc prawna w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu została przyznana na etapie postępowania międzyinstancyjnego, tzn. po wydaniu przez Sąd w dniu 8 października 2015 r. wyroku oddalającego skargę. Z kolei, Okręgowa Rada Adwokacka w Szczecinie w dniu 14 stycznia 2016 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adw. M S. Wyznaczona z urzędu adwokat podjęła czynności związane z udzieleniem pomocy prawnej, ponieważ w dniu 2 lutego 2016 r. złożyła w Sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w Szczecinie i podjęcie przez niego czynności procesowych, w tym przypadku sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w przedmiotowej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, o czym skarżący został już poinformowany w piśmie Sądu z dnia 4 marca 2016 r. W związku z powyższym, skarżący nie może skutecznie wnioskować o ustanowienie kolejnego adwokata z urzędu, gdyż przyznane im prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienia NSA z dnia 24.11.2009 r., sygn. akt I OZ 1076/09 oraz z dnia 29.01.2010 r., sygn. akt I OZ 45/10, opublikowane na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, zawartego w piśmie z dnia 14 kwietnia 2016 r., że to Sąd ma zwrócić się do Rady Adwokackiej, ponownie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a., rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy, jednak o wyznaczenie pełnomocnika sąd zwraca się do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej, Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, o czym stanowi art. 253 p.p.s.a. Rolą referendarza sądowego (Sądu) jest orzekanie w zakresie wniosku o przyznanie prawo pomocy. Natomiast o wskazaniu konkretnej osoby jako pełnomocnika decyduje wyłącznie właściwa korporacja zawodowa. Również ewentualnej zmiany pełnomocnika może dokonać jedynie właściwa korporacja. Sąd, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie ma natomiast wpływu na decyzję organu samorządu w zakresie wyznaczenia kolejnego pełnomocnika. Jak wskazano wyżej, stosownie do art. 253 p.p.s.a. rola Sądu w tym zakresie ogranicza się wyłącznie do wystąpienia do właściwej korporacji o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu (zob. postanowienie NSA z dnia 4 września 2009 r., sygn. akt I OZ 654/08, postanowienie NSA z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 453/10, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II GZ 122/10, dostępne w bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Końcowo nadmienić należy, iż w przypadku wątpliwości dotyczących pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu strona zainteresowana winna zwrócić się o ich rozstrzygnięcie do okręgowej rady adwokackiej (art. 28 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, Dz. U. z 2015 r. poz. 615), czego skarżący nie uczynił. Powyższe względy pozwalają na przyjęcie, że rozpoznanie wniosku o ustanowienie kolejnego pełnomocnika z urzędu należało uznać za zbędne i podlegające umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a.