I SA/Sz 555/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, listopad i grudzień 2011 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący W.M., reprezentowany przez doradcę podatkowego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął stratę w kwocie [...] zł. Na koniec kwietnia 2015 r. z tytułu prowadzonej działalności uzyskał (od początku roku) dochód w wysokości [...] zł, który nie wystarcza na pokrycie miesięcznych kosztów utrzymania. Skarżący wskazał na ponoszone wydatki: [...] zł na dwa miesiące za prąd; ok. [...] zł miesięcznie za gaz; ok. [...] zł co 6 miesięcy za wodę i odprowadzanie ścieków. Wskazał na trudną sytuację majątkową i rodzinną w jakiej się aktualnie znajduje. Oświadczył, że żona nie uzyskuje dochodu, gdyż ciężko choruje na chorobę [...]. W związku z tym ponosi on wydatki na leczenie żony. Na utrzymaniu skarżącego pozostają dwie córki w wieku [...] i [...] lat (studentka). Skarżący podał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie [...] zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczył, że poza prowadzoną działalnością gospodarczą nie ma innego zatrudnienia. Podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z córkami, pozostaje w związku małżeńskim z B. M., jednak w małżeństwie skarżącego obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Odnośnie do majątku oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, zgromadzonych środków pieniężnych ani wartościowych rzeczy ruchomych. W załączeniu wniosku skarżący przedłożył roczne zeznania podatkowe za 2014 rok (swoje oraz małżonki) oraz zbiorcze podsumowanie księgi przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej skarżącego za 2015 rok (od stycznia do kwietnia). Uznając ww. oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącego, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2015 r. zobowiązano skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Powyższe zobowiązanie obejmowało: wyciągi z wszystkich rachunków bankowych skarżącego, żony skarżącego, córki skarżącego (K. M.) za okres od 15 kwietnia 2015 r. do 15 czerwca 2015 r.; dokument potwierdzający ustrój rozdzielności majątkowej w małżeństwie skarżącego; dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny (w tym wydatki na leczenie) z okresu ostatnich trzech miesięcy; zaświadczenie uczelni potwierdzające, że córka skarżącego jest studentką; dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym skarżącego i osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe (rodzaj nieruchomości, powierzchnia, miejsce położenia), w tym o tytule prawnym do nieruchomości położonej w M., przy ul. [...], wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe, czy składniki majątku stanowią źródło przychodu, w jakiej wysokości; dokumenty potwierdzające wysokość przychodów i dochodów żony skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy (np. kopia prowadzonej ewidencji przychodów, kosztów, dochodów). W ww. wezwaniu wyznaczono 10-dniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego pod wskazany adres w dniu 18 czerwca br., 10-dniowy termin upłynął 29 czerwca br. We wskazanym terminie, ani dotychczas, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zaznacza się również, że dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie ani przy pomocy rodziny, strona postępowania nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 2 grudnia 2014r., sygn. akt I FZ 413/14, Lex Omega nr 1552631 oraz z dnia 13 listopada 2014r., sygn. akt I FZ 407/14, Lex Omega nr 1538441). Skarżący jest aktualnie zobowiązany do uiszczenia wpisów od skarg w dwóch zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie sprawach o sygn. akt I SA/Sz 554/15, I SA/Sz 555/15 w łącznej wysokości [...] zł. Stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący od 2000 roku (dane z CEIDG) prowadzi działalność gospodarczą w zakresie realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków ([...] W. M., ul. [...], [...] M.). Wraz z wnioskiem przedłożył swoje zeznanie podatkowe PIT-36 L za 2014 r. z zadeklarowaną stratą: (-) [...] zł (przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...]zł) oraz zbiorcze podsumowanie księgi przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej skarżącego za 2015 rok z zadeklarowanym dochodem [...] zł (przychód [...] zł, koszty [...] zł). Oświadczył, że nie posiada żadnego innego źródła utrzymania poza działalnością gospodarczą. Z przedłożonego zeznania podatkowego żony za 2014 rok wynika, że B. M. zadeklarowała zerowe przychody i koszty z prowadzonej działalności gospodarczej (handel artykułami s.). Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, w małżeństwie wprowadzono rozdzielność majątkową. Oświadczył, że żona z uwagi na ciężką chorobę nie posiada żadnego dochodu, a pełnoletnia córka ([...] lat) nadal studiuje. Ww. oświadczenia i dokumenty, wobec obowiązku uiszczenia przez skarżącego kwoty [...] zł, okazały się niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego i jego rodziny oraz jakie są możliwości płatnicze skarżącego. Dlatego strona skarżąca została wezwana w piśmie z dnia 16 czerwca 2015 r. do nadesłania ww. dokumentów, które miały uzupełnić dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie referendarza sądowego, niezależnie od trudnej sytuacji życiowej skarżącego (choroba żony), koniecznym było ustalenie okoliczności pozwalających na dokonanie oceny czy i w jakim zakresie skarżący może skorzystać z prawa pomocy w zakresie ciążącego na nim obowiązku poniesienia kosztów sądowych w sprawie. Oceniając złożone oświadczenia skarżącego wraz z przedłożonymi dokumentami należy stwierdzić, że nie zawierają one danych umożliwiających dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego w sprawie. Wbrew wezwaniu referendarza sądowego, skarżący nie przedstawił wymaganych dodatkowych dokumentów i oświadczeń, istotnych dla oceny jego zdolności płatniczych. Nie przedstawił bowiem dokumentów i oświadczeń potwierdzających sytuację finansową oraz majątkową wszystkich członków rodziny. Wskazać należy, że obowiązek taki ciąży na skarżącym niezależnie od istniejącej w małżeństwie rozdzielności majątkowej, którą także był zobowiązany potwierdzić stosownym dokumentem. Skarżący nie potwierdził wysokości posiadanych aktualnie przez wszystkich członków rodziny środków na utrzymanie, stanu majątkowego, oszczędności (brak wymaganych wyciągów z rachunków bankowych), ani wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie siebie i rodziny. Brak danych odnośnie do stanu majątkowego wszystkich członków rodziny uniemożliwia dokonanie oceny czy, i w jakim zakresie, stanowi on, czy stanowić może potencjalne dodatkowe źródło utrzymania rodziny. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.