I SA/Sz 578/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2008r., od stycznia do marca oraz od sierpnia do grudnia 2009 r., za styczeń 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę; z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. i 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę; z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych pobranego a niewpłaconego przez płatnika za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r., za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę, za miesiące od stycznia do marca 2010 r.; koszty postępowania egzekucyjnego i koszty upomnień, a także orzeczenia o odpowiedzialności spadkobiercy za ww. zaległości podatkowe z jej ograniczeniem p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącą od wpisu sądowego ponad kwotę [...] zł i odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, 2) ustanowić doradcę podatkowego. A. S., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Skarżąca złożyła wniosek o wyznaczenie jej pełnomocnikiem doradcę podatkowego G. G.. W uzasadnieniu wniosku podała, że wraz z siostrą odziedziczyła po ojcu długi w kwocie [...] zł., w stosunku do urzędów skarbowych, ZUS oraz banków, których nie jest w stanie uregulować. W związku z egzekucją należności zajęta została renta po ojcu. Skarżąca jest studentką, otrzymuje rentę rodzinną w wysokości [...] zł, w roku akademickim otrzymywała stypendium naukowe w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu matki (U. S.), z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Matka skarżącej prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje dochody w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Skarżąca wskazała szczegółowo w uzasadnieniu wniosku na ponoszone wydatki związane z utrzymaniem, w tym wydatki na spłatę kredytu oraz koszty utrzymania na studiach, w wysokości łącznie ok. [...] zł. W odniesieniu do majątku wskazała na posiadany udział w 1/4 części nieruchomości (dom mieszkalny w zabudowie szeregowej) oraz mieszkanie o powierzchni [...] m2 i działkę o powierzchni całkowitej [...] m2. Skarżąca posiada samochód osobowy Volkswagen [...] rok produkcji [...] r. Oświadczyła, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła kopie następujących dokumentów: - zeznania PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu przez U. S. w 2013 roku z wykazanym przychodem z działalności gospodarczej oraz ze stosunku pracy, w łącznej wysokości [...] zł (koszty [...] zł, dochód [...] zł) wraz z PIT-B potwierdzającym, że U. S. prowadzi praktykę pielęgniarską, - dokumenty potwierdzające wysokość dochodu U. S. w 2014 r. (k.31-33), - umowy kredytu konsolidacyjnego z dnia 12 lipca 2005 r. - wyciągi z rachunku bankowego U. S. za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2014 r. oraz za okres od 15 czerwca do 14 lipca 2014 r. - wyciąg z rachunku bankowego A. S. za okres od 15 czerwca do 17 lipca 2014 r. Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, że nieruchomość otrzymana w spadku nie jest wykorzystywana w celu uzyskania dochodu- jedynie generuje dodatkowe koszty związane z utrzymaniem i ponoszeniem opłat za media. Odnośnie dochodów swojej mamy wyjaśniła, że pracowała w 2013 roku u więcej niż jednego pracodawcy, pracując około 260 godzin miesięcznie w celu utrzymania skarżącej, jej siostry i domu). Dochody uzyskane przez nią w 2013 roku są znacznie wyższe niż w tym roku. Ze względu na brak fizycznej możliwości pracy ponad siły w dłuższym okresie, mama skarżącej jest obecnie zatrudniona w jednej firmie i osiąga znacznie niższe dochody niż przed rokiem; ponosi wydatki związane z utrzymaniem siebie i dwóch córek. Skarżąca wyraziła dodatkowo swoje zdziwienie zobowiązaniem referendarza sądowego do przedłożenia przez skarżącą ubiegająca się o prawo pomocy dokumentów dotyczących mamy skarżącej. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wyjaśnić również należy, że w sytuacji, gdy mama skarżącej pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a co więcej, jak oświadczyła sama wnioskodawczyni, wspiera ją materialnie, to nie bez znaczenia dla możliwości płatniczych skarżącej pozostaje kondycja finansowa jej mamy. Innymi słowy, dla pełnego zobrazowania sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, a zwłaszcza dla oceny zakresu w jakim skarżąca może liczyć na pomoc finansową mamy, niezbędne było wykazanie odpowiedniej, dotyczącej jej osoby dokumentacji. Obowiązek taki wynika z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – zgodnie z którym rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 kro). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeśli osoba starająca się o przyznanie prawa pomocy nie osiąga własnych dochodów, ponieważ uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców lub opiekunów, o przyznaniu prawa pomocy decydują możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych do alimentacji (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt I OZ 115/06; postanowienie z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 975/12). Skarżąca jest studentką, nie ma dochodów, otrzymuje rentę po zmarłym ojcu w wysokości [...] zł, pozostaje na utrzymaniu mamy. Zaskarżoną decyzją orzeczono o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako spadkobiercy A. S. za wskazane w sentencji postanowienia zaległości podatkowe, do wysokości ustalonej w inwentarzu stanu czynnego spadku, tj. do wysokości [...] zł. Skarżąca nabyła bowiem spadek z dobrodziejstwem inwentarza (postanowienie Sądu Rejonowego w Myśliborzu z 23 września 2010 r. sygn. akt I Ns 363/10). Informacje przedstawione przez skarżącą, potwierdzone przedłożonymi dokumentami w sprawie, wskazują, że U. S. (matka skarżącej) otrzymuje wynagrodzenie za pracę w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej "[...]" s.c. w B. w wysokości netto [...] zł (dowód: wyciąg z rachunku bankowego k. 51) oraz dochód z działalności gospodarczej (indywidualna praktyka położnicza) w wysokości brutto [...] zł (średni miesięczny dochód od początku 2014 roku – dowód: struktura przychodu k. 32). Matka skarżącej spłaca kredyt konsolidacyjny w wysokości średnio [...] zł, ponosi wydatki związane z utrzymaniem domu oraz studiującej córki. Uwzględniając zatem wysokość otrzymywanej przez skarżącą renty ([...] zł), wysokość średniego dochodu matki skarżącej (ok. [...] zł) oraz wysokość wskazanych wydatków związanych z utrzymaniem (z wyłączeniem wydatków w kwocie [...] zł związanych ze studiowaniem z uwagi na trwający okres wakacyjny) w wysokości średnio ok. [...] zł (energia elektryczna, gaz, woda, nieczystości, podatek od nieruchomości, spłata kredytu), w tym okoliczność pozostawania skarżącej na utrzymaniu matki, należało uznać, że skarżąca nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ocena sytuacji skarżącej prowadzi do wniosku, że jest ona w stanie ponieść część kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i matki. W ocenie referendarza sytuacja skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie referendarza, skarżąca znajduje się w sytuacji, która pozwala na wygospodarowanie kwoty [...] zł na uiszczenie części należnego w sprawie wpisu od skargi, który wynosi [...] zł. Rozstrzygając o takim zakresie zwolnienia zostało wzięte pod uwagę, przede wszystkim to, że skarżąca oświadczyła, że w zasadzie ma zapewnione zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych w zakresie mieszkania i wyżywienia przez swoją mamę. Pokrycie przez stronę tytułem wpisu sądowego kwoty [...] zł jest możliwe bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego i jednocześnie wypełni obowiązek współuczestniczenia w kosztach wszczętego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Podjęte w pkt 1 postanowienia rozstrzygnięcie : "zwolnić skarżącą od wpisu sądowego ponad kwotę [...] zł i odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie" oznacza, że skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia kwoty [...] zł, a poza tym ciężarem nie poniesie w granicach tej sprawy, żadnych obciążeń finansowych w postaci opłat i wydatków sądowych. Referendarz sądowy uznał także, że sytuacja finansowa skarżącej uniemożliwia poniesienie kosztów pomocy fachowego pełnomocnika, dlatego, w pkt 2, postanowienia ustanowił na jej rzecz doradcę podatkowego. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. W odniesieniu do złożonego przez skarżącą wniosku o wyznaczenie pełnomocnikiem skarżącej doradcę podatkowego G. G., wyjaśnić należy, że wyznaczenie konkretnego doradcy podatkowego pełnomocnikiem strony należy do właściwości Krajowej Rady Doradców Podatkowych (art. 253 p.p.s.a.), a stosownie do art. 244 § 3 p.p.s.a. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczy doradcę podatkowego wskazanego przez stronę "w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym doradcą podatkowym".