I SA/Sz 624/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za maj 2001r. wraz z odsetkami oraz koszty postępowania egzekucyjnego postanawia I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 31 lipca 2007r. S. H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem organu, skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za maj 2001r. wraz z odsetkami oraz koszty postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 złotych, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B. H., z którą od 2000 roku posiada rozdzielność majątkową, a na utrzymaniu małżonków pozostaje czworo nieletnich dzieci, którymi zajmuje się skarżący. S. H. nie wskazał wysokości ani źródła dochodu. Zaznaczył, że posiada wraz z żoną mieszkanie spółdzielcze – własnościowe o powierzchni 70 m². Zarządzeniem z dnia 19 września 2007r. Sąd wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a. zgodnie z którym strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, czyli: 1) rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2006 rok wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, 2) rocznego zeznania podatkowego małżonki skarżącego za 2006 rok wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, 3) dokumentu potwierdzającego istnienie ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej, 4) zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego status skarżącego z prawem/ bez prawa do zasiłku, 5) zaświadczenia jednostki organizacyjnej gminy ds. opieki społecznej o korzystaniu/ nie korzystaniu przez skarżącego oraz jego rodziny z pomocy społecznej i o wysokości uzyskanej ewentualnej pomocy w okresie ostatnich sześciu miesięcy, 6) dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego dochodu przez małżonkę skarżącego w okresie ostatnich sześciu miesięcy (zaświadczenia pracodawcy o wysokości dochodów, bądź w przypadku prowadzenia przez żonę skarżącego działalności gospodarczej – oświadczenia żony skarżącego o wybranej formie opodatkowania i stawce podatku wraz z dowodem wpłaty podatku za miesiące maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2007r., albo za II kwartał 2007 roku, 7) dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny (w szczególności czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz itp.), 8) wykazu posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat) oraz wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 lipca 2007r. do 31 sierpnia 2007r. W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył zeznania podatkowe – swoje i małżonki – za 2006 rok, umowę majątkową małżeńską z dnia 29 czerwca 2000r., zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w S. potwierdzające, że skarżący nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych tego urzędu, a także zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. zawierające informację, że rodzina skarżącego nie korzysta z pomocy finansowej tego Ośrodka. S. H. wskazał, że jego żona – B. H. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Polski Dom Brokerski B. H., z której to działalności uzyskuje przychody i rozlicza się z urzędem skarbowym na zasadach ogólnych. Powyższe zostało udokumentowane dowodami wpłat tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku VAT za miesiące: maj, czerwiec, sierpień 2007r., a także dołączono deklarację żony skarżącego na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za sierpień 2007r. (przychód w wysokości 64.794,48 zł, koszty uzyskania przychodów 22.030,87 zł, dochód 42.763,61 zł). Wnioskodawca oświadczył, że miesięczne utrzymanie sześcioosobowej rodziny wynosi średnio 1.520,00 zł – w tym czynsz, energia, gaz, telefon, bilet sieciowy, odsetki od kredytu. Z nadesłanych dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania wynika, że miesięczne wydatki na czynsz stanowi kwota ok. 905.22 zł; gaz 16 zł; prąd 91 zł; telefon 34 zł. Ponadto S. H. oświadczył, że posiada jeden rachunek bankowy w banku BPH S.A., na którym posiada zadłużenie z tytułu kredytu w rachunku bieżącym w wysokości 30.500 zł przyznanego w 2000 roku, natomiast na obecnym etapie skarżący spłaca odsetki od kredytu w wysokości 400 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że w roku szkolnym 2005/2006 oraz 2006/2007 troje jego dzieci otrzymywało stypendium szkolne z uwagi na niski dochód rodziny, nieprzekraczający kwoty 300 zł, na jednego członka rodziny. S. H. podał, że obecnie nie jest nigdzie zatrudniony, co tłumaczył opieką i wychowaniem nieletnich dzieci: Michała 15 lat; Filipa 10 lat; Piotra 8 lat; Pawła1,5 roku. Skarżący zaznaczył, że poniósł niedawno wysokie koszty związane z wyposażeniem dzieci do szkoły z uwagi na rozpoczęcie roku szkolnego w tym zakup mundurków, podręczników szkolnych oraz wyposażenia szkolnego. Skarżący uzasadnił swój wniosek dodatkowo faktem posiadania w tut. Sądzie ośmiu zawisłych spraw, których suma wezwań do uiszczenia wpisu stanowi kwotę 4 000 zł., a których skarżący nie posiada. Postanowieniem z dnia 10 października 2007r., sygn. akt I SA/Sz 624/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w osobie referendarza sądowego przyznał S. H. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 160 zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący od powyższego postanowienia złożył w terminie sprzeciw zarzucając błędną analizę przedstawionych dokumentów, zgodnie z którymi dochód wnioskodawcy (za okres 8 miesięcy 2007r.) po odliczeniach wynosi 34.552,21 zł, a zatem średni miesięczny dochód jego rodziny wynosi 4.319,03 zł. Zarządzeniem z dnia 31 października 2007r. skarżący został wezwany do przedłożenia: - wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z ich stanem za okres ostatniego pół roku; - wyciągów z wszystkich posiadanych przez żonę skarżącego – B. H. rachunków bankowych z ich stanem za okres ostatniego pół roku. Z nadesłanych wyciągów wynikało, że saldo końcowe na rachunku B. H. za kwiecień 2007r. stanowiła kwota 1249,77 zł; natomiast w maju b.r. 9673,17 zł; w czerwcu 477,28 zł; w lipcu b.r. kwota debetu wyniosła 1132,79 zł; w sierpniu 891,30 zł; we wrześniu 2928,91 zł; w październiku b.r. 1357,83 zł. Z kolei z wyciągu bankowego S. H. wynikało, że spłaca on kredyt gotówkowy w wysokości 30 000, w ratach po ok. 400 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ustawy P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawa P.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. post. NSA z dnia 17 marca 2005r., sygn. akt II FZ 137/05 nie publ.). Ponadto z przytoczonych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie, sprowadzają się w obecnym stadium postępowania do opłacenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek, dokonał oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, na podstawie informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na druku PPF oraz dodatkowo złożonych oświadczeniach strony i załączonych dokumentów. Jak wynika to z poczynionych na wstępie ustaleń faktycznych kwota koniecznych wydatków na utrzymanie mieszkania skarżącego pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i czwórką dzieci stanowi ok. 1046,22 zł (czynsz, energia, gaz, telefon). Ponadto jak wynika z oświadczenia skarżącego oraz nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego ponosi on stałe koszty związane ze spłatą odsetek od kredytu gotówkowego w kwocie ok. 400 zł miesięcznie. Wobec tego suma wydatków stanowi kwotę ok. 1500 zł miesięcznie. Z kolei źródło dochodu rodziny stanowi wynagrodzenie żony skarżącego, osiągane z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak wynika z nadesłanych dokumentów wysokość powyższego dochodu nie jest stała, jednakże w deklaracji B. H. na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za sierpień 2007r. wskazano, że jej dochód od początku roku wyniósł 42 763,61 zł, z czego suma składek na ubezpieczenie społeczne stanowiła kwotę 813,44 zł, a na ubezpieczenie zdrowotne 1 268,63 zł. Natomiast wysokość podatku po odliczeniach od początku roku wyniosła 6 129,33 zł. W tej sytuacji wysokość dochodu po uwzględnieniu odliczeń wynosi 34.552,21 zł., czyli średni miesięczny dochód stanowi kwota 4 319,03 zł (netto). Wobec powyższego Sąd ustalił, że różnica między dochodem a wydatkami koniecznymi rodziny skarżącego wynosi około 2819 zł netto (4 319,03 zł – 1500 zł) miesięcznie, czyli nie można wnioskodawcy zaliczyć do osób pozbawionych jakichkolwiek możliwości finansowych. Jednakże zdaniem Sądu, wysokość wydatków obciążających wnioskodawcę w sytuacji w jakiej się znajduje (konieczność uiszczenia wpisów w ośmiu sprawach sądowych) uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W tej sytuacji Sąd postanowił zwolnić skarżącego z ponoszenia opłat sądowych w części dotyczącej wpisu od skargi ponad kwotę 100 złotych, a w pozostałej części odmówić zwolnienia. Orzeczenie o częściowym zwolnieniu od opłat sądowych jest bowiem rozstrzygnięciem, które zabezpiecza prawo do sądu strony skarżącej, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego /por. postanowienie WSA w Olsztynie z dn. 7.09.2006r., sygn. akt II SA/Ol 588/06, Lex nr 191863/. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.