I SA/Sz 659/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant sekretarz sądowy Ziemowit Augustyniak, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienie odwołania oddala skargę. Zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 6 czerwca 2017 r., znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 29 grudnia 2015 r., znak: [...] określającej [...] (dalej: "Strona" lub "Skarżący") zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy od marca do grudnia 2013 r. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia 29 grudnia 2015 r. o nr j.w. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] określił Stronie zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy od marca do grudnia 2013 r. W decyzji tej organ podatkowy pouczył Stronę o terminie i trybie jej zaskarżenia oraz wymaganej treści odwołania - stosownie do art. 223 § 1 i § 2 pkt 1, art. 222 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej: "O.p."). Decyzja ta została przesłana na adres zamieszkania Strony za pośrednictwem operatora pocztowego, listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Powyższa przesyłka była dwukrotnie awizowana, tj. w dniach 31 grudnia 2015 r. oraz 8 stycznia 2016 r. Następnie przesyłka została zwrócona do [...] Urzędu Skarbowego w [...] dnia 18 stycznia 2016 r. z adnotacją na potwierdzeniu odbioru "Przesyłkę zwrócono nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanej przesyłki z placówki pocztowej." Pismem z dnia 16 czerwca 2016 r. Strona zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w [...], postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2016 r., pozostawił wniosek Strony bez rozpatrzenia, albowiem wraz z wnioskiem Strona nie dokonała czynności, o przywrócenie terminu do której wnosiła, tj. nie złożyła odwołania od ww. decyzji. Postanowieniem tego samego organu z dnia 12 września 2016 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W dniu 27 marca 2017 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęło odwołanie Strony od ww. decyzji z dnia 29 grudnia 2015 r. W konsekwencji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zaskarżonym do tutejszego Sądu ww. postanowieniem z dnia 6 czerwca 2017 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Strona zaskarżyła powyższe postanowienie skargą złożoną do tutejszego Sądu wnosząc o jego uchylenie w całości, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie: – art. 150 § 4 O.p., poprzez przyjęcie, że decyzja z dnia 29 grudnia 2015 r. została skutecznie doręczona Skarżącemu, pomimo tego, że nie sposób stwierdzić czy zachowane zostały procedury o których mowa w art. 150 § 1, § 2 i § 3 O.p.; – art. 223 § 2 pkt 1 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., poprzez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji pomimo tego, że na skutek braku doręczenia ww. decyzji termin ten nigdy nie rozpoczął swojego biegu. W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący podniósł argumentację zmierzającą do podważenia faktu skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej decyzję z dnia 29 grudnia 2015 r. i zastosowania art. 150 O.p. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skargę należało uznać za niezasadną, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że w świetle art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, LEX nr 173127). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest akt o charakterze procesowym, tj. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie bowiem do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Przechodząc zatem do rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 223 § 2 O.p. odwołanie, jako wnoszony za pośrednictwem organu podatkowego I instancji środek zaskarżenia decyzji tego organu (art. 220 § 1 O.p.), wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Zachowanie tego terminu jest warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby zaś rażące naruszenie prawa. Jest zatem obowiązkiem organu odwoławczego zbadanie, przed przystąpieniem do rozpatrzenia sprawy, czy określone odwołanie zostało wniesione w terminie przewidzianym przepisami prawa. Stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione po terminie, nakłada na organ odwoławczy - w sytuacji, gdy na stosowny wniosek zainteresowanego uchybiony termin nie został przywrócony - obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.) mającego zarazem walor ostateczności (art. 228 § 2 O.p.). Z kolei, o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment podjęcia tego postanowienia ziściły się przesłanki do jego wydania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Istotą sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. Terminy te są kluczowe dla ustalenia stanu dochowania lub niedochowania czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej. Nie budzi bowiem wątpliwości, że uchybienie terminu jest stanem obiektywnym. Organ nie ustala natomiast okoliczności i przyczyn, które spowodowały uchybienie terminu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1137/12 i powołane tam orzecznictwo, LEX nr 1320510). Podkreślić w tym miejscu należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego, o ile termin ten nie zostanie we właściwym trybie przywrócony, zamyka stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed organem wyższej instancji. Wydając zatem takie postanowienie, organ winien mieć pewność, że do uchybienia terminu faktycznie doszło a okoliczności te winny wynikać z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Mając powyższe na uwadze, za prawidłowe Sąd uznał ustalenia organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia 29 grudnia 2015 r. Ustalenia te oparte zostały na wiarygodnych dowodach, w pełni potwierdzających tezę organu o doręczeniu, w trybie art. 150 O.p., w dniu 14 stycznia 2016 r. decyzji organu I instancji z dnia 29 grudnia 2015 r. Sąd podkreśla również, iż wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania, nie został uwzględniony. Wniosek ten został prawomocnie pozostawiony bez rozpatrzenia ze względów formalnych, z uwagi na brak wniesienia przez Skarżącego wraz z wnioskiem odwołania od ww. decyzji. Wskazać należy, że zgodnie z art. 150 § 1, § 2 , § 3 i § 4 O.p. w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, przechowuje on pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu jak wyżej, a powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie siedmiu dni. Zawiadomienie takie umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia ww. okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy za skutkiem doręczenia. Podkreślić należy, że - jak wynika z akt sprawy – przedmiotowa decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 29 grudnia 2015 r., zgodnie z danymi posiadanymi przez Pierwszy Urząd Skarbowy w [...], została skierowana na adres zamieszkania wskazany przez Stronę tj. ul [...] i nie została odebrana pod tym adresem, a po dwukrotnym awizowaniu: w dniu 31 grudnia 2015 r. i w dniu 8 stycznia 2016 r., została zwrócona w dniu 18 stycznia 2016 r. do nadawcy, z adnotacją, że nie została podjęta w terminie. Oceniając zatem prawidłowość dokonanego w sprawie doręczenia decyzji podatkowej stwierdzić należy, że w wypełnionym przez podmiot doręczający potwierdzeniu doręczenia pisma oraz na kopercie zamieszczono wszystkie wymagane ustawą informacje, wobec czego dokumenty te nie budzą wątpliwości i spełniają wszystkie wymogi z art. 150 O.p. Sąd nie ma wątpliwości co do tego, kiedy przesyłka została nadana, kiedy i z jakiego powodu została dwukrotnie awizowana oraz w jakiej dacie nastąpił jej zwrot do nadawcy, a także że przesyłka została doręczona pod właściwym adresem. Zauważyć należy, że terminy awizowania, wskutek działań reklamacyjnych organu, zostały dodatkowo potwierdzone przez operatora pocztowego pismem z dnia 24 kwietnia 2017 r. Przy czym wskazać należy, że to zwrotne potwierdzenie stanowiło dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 2 O.p. stanowiący dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 grudnia 2008 r. o sygn. akt II GSK 554/08 i 8 grudnia 2011 r. o sygn. akt I FSK 11/11). Za nieskuteczne należy zatem uznać próby podważenia przez Skarżącego danych zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i na kopercie oraz wskazywanie daty 11 stycznia 2016 r. jako daty drugiego awiza. W stwierdzonych w sprawie okolicznościach nie jest zatem zasadne stanowisko Skarżącego, że nie zostały spełnione warunki przewidziane przepisem art. 150 O.p., tj. brak jest przeszkód do uznania, że decyzja z 29 grudnia 2015 r. została skutecznie doręczona. Niewątpliwie celem regulacji z art.150 O.p. jest zapobieżenie możliwości tamowania postępowania przez strony poprzez unikanie odbioru korespondencji. Jednocześnie każde postępowanie, także podatkowe, musi być tak ukształtowane, aby umożliwić stronie osobisty udział w czynnościach procesowych i jej wysłuchanie przez organ prowadzący postępowanie. Kwestia doręczeń powinna zatem być tak rozwiązana, aby działająca w dobrej wierze i z należytą starannością strona tego postępowania nie była zaskakiwana negatywnymi konsekwencjami doręczenia pisma w sytuacji, gdy bez własnej winy nie była w stanie zapoznać się z jego treścią (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., P 13/05, opubl. w OTK-A z 2006 r., nr 2 ,poz. 20). Z tego względu instytucja zastępczego doręczania pism powinna być stosowana z zachowaniem reguł ustawowych, a każde odstępstwo od tych reguł powinno skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do doręczenia pisma (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., I FSK 1061/15, z dnia 16 grudnia 2016 r., II FSK 3420/14, z dnia 23 lutego 2016 r., I FSK 927/14, z dnia 7 kwietnia 2017 r., II FSK 3113/16). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie uchybił powyższym regułom. Skoro w stanie faktycznym sprawy zostało wykazane ponad wszelką wątpliwość, że przesyłkę awizowano dwukrotnie w dniach 31 grudnia 2015 r. i 8 stycznia 2016 r., natomiast w dniu 18 stycznia 2016 r. przesyłkę zwrócono nadawcy, zaś zawiadomienie pozostawiono 31 grudnia 2015 r., to zasadnie przyjęto, że ostatni dzień 14-dniowego terminu przypadał na dzień 14 stycznia 2016 r. W tym też dniu skutecznie doręczono w tzw. trybie zastępczym przesyłkę z zaskarżoną decyzją. To z kolei skutkuje przyjęciem, iż ostatni dzień terminu do złożenia odwołania (14 dni od dnia doręczenia Skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie) upływał 28 stycznia 2016 r. W tym zaś stanie rzeczy odwołanie wniesione 27 marca 2017 r. uznać należało za złożone po terminie. Zdaniem Sądu wydanie przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania znajdowało pełne oparcie w prawidłowo zastosowanym art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Wskazać należy także, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną, nie podlega żadnym ocenom ani stopniowaniu. Dlatego w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Sąd wskazuje również, iż stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności to dwie odrębne sprawy, jakkolwiek pozostające ze sobą w związku. Przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p., ma charakter bezwarunkowy, wynikający między innymi ze zwrotu normatywnego "organ odwoławczy stwierdza", jak również wskazuje, że stwierdzenie uchybienia terminowi następuje w trybie działania z urzędu, a przywrócenie terminu tylko na wniosek zainteresowanego (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1248/12). Punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, a więc to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Niemniej jednak, w rozpoznawanej sprawie Skarżący najpierw złożył wniosek o przywrócenie terminu, do którego nie dołączył odwołania, dlatego wniosek ów z przyczyn formalnych organ odwoławczy pozostawił bez rozpatrzenia. Postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w tym przedmiocie z dnia 23 sierpnia 2016 r. jest prawomocne. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie ma też podstaw do negatywnej oceny zaskarżonego postanowienia i do podjęcia co do tego orzeczenia stosownych środków na podstawie art. 135 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi okazały się bezzasadne. Reasumując, Sąd badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i brak jest podstaw do jego uchylenia. Z przedstawionych przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił, jak orzeczono w sentencji wyroku.