I SA/Sz 661/11
WyrokWSA w Szczecinie2011-12-07
Skład orzekający: Marian Jaździński, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja określająca należności podatkowe, wydana w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego, może zostać uznana za nieważną na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jeśli skarżący twierdzi, że nabył towar po dacie powstania długu celnego i nie był stroną postępowania celnego?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma na celu jedynie zbadanie, czy decyzja obarczona jest wadami wymienionymi w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, a nie ponowną merytoryczną ocenę sprawy. W sytuacji, gdy decyzja określająca dług celny pozostaje w obrocie prawnym i wskazuje skarżącego jako dłużnika, obowiązek podatkowy jest z nią ściśle powiązany, a kwestie celne i podatkowe są odrębne. W związku z tym, nawet jeśli skarżący nabył towar po dacie powstania długu celnego, nie może to stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej, jeśli nie zachodzą przesłanki z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.Stan faktyczny
Skarżący M.W. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r., która określiła należności podatkowe w związku z usunięciem samochodu spod dozoru celnego w dniu 28 grudnia 2003 r. Skarżący twierdził, że nabył samochód dopiero 29 maja 2004 r. i nie był stroną postępowania. Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, a postępowanie podatkowe jest odrębne od celnego. WSA w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określających należności podatkowe oddala skargę
Dyrektor Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] wydał decyzję na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 247 § 1 i art. 248 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 11 c ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 z ze zm.), po rozpoznaniu odwołania Ma W od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.
Organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny w sprawie. W dniu 12 grudnia 2003 r. przez przejście graniczne w Lie M W wprowadził na polski obszar celny samochód osobowy marki {...}, nr nadwozia [...]. Samochód został objęty procedurą tranzytu wg dokumentu SAD [...] i przekazany do Urzędu celnego ze wskazaniem terminu przedstawienia do dnia 27 grudnia 2003 r. Do zgłoszenia załączono, m.in. kserokopie paszportu Ma W, zaświadczenie o otrzymaniu przez niego numeru identyfikacyjnego REGON, zaświadczenia nr ewid. [...] o dokonaniu wpisu działalności gospodarczej - M W Handel samochodami, Częściami i Akcesoriami Samochodowymi, adres zamieszkania i siedziby ul. J G.
Zgodnie z zapisem w polu 8 ww. zgłoszenia celnego M W był również odbiorcą towaru.
W związku z niewywiązaniem się z obowiązku wynikającego z procedury tranzytu i niedostarczeniem towaru do urzędu celnego przeznaczenia, postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., Naczelnik Urzędu Celnego II wszczął postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji ww. towaru oraz ustalenia podstawy do opodatkowania i określenia kwoty należnego podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r., skierowaną do podmiotu: M W Handel Samochodami, Częściami i Akcesoriami Samochodowymi, ul. J, G, Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że w dniu 28 grudnia 2003 r. powstał dług celny oraz obowiązek zapłaty należnego podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego w związku z usunięciem spod dozoru celnego samochodu osobowego marki {...} A4 oraz określił kwotę długu celnego, odsetek od długu celnego, podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego.
Pismem z dnia 28 stycznia 2010 r. M W, ul. I, G, wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa z uwagi na fakt, że ww. decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie oraz o wstrzymanie jej wykonania.
W uzasadnieniu wniosku strona przedstawił następujące zarzuty:
1) przedmiotowy samochód został sprowadzony do Polski i objęty procedurą tranzytu w dniu 12 grudnia 2003 r., a następnie opuścił terytorium Polski bez dokonania zgłoszenia wyjazdu. Wszelkich czynności związanych z dopełnieniem formalności celnych dokonywał pan M D prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą D M Usługi T, ul. D 8, C.
2) przedmiotowy samochód został zakupiony przez Ma W od pani Iy B w dniu 29 maja 2004 r., za kwotę [...] EURO i przywieziony do Polski po znalezieniu przez niego potencjalnego klienta zainteresowanego niższą ceną wynikającą z uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej. Po przywiezieniu powyższego samochodu zostało mu nadane nowe przeznaczenie celne oraz zostały uregulowane kwestie dotyczące należności z tytułu podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego. Ponadto samochód został wymeldowany z terytorium Niemiec, a następnie zarejestrowany w Urzędzie Miasta w G.
3) korespondencja związana z postępowaniem była kierowana na nieaktualny adres Ma W, w związku z czym strona nie miała możliwości zajęcia stanowiska w sprawie usunięcia towaru spod dozoru celnego i mimo, iż nie była odbierana, pozostawała ze skutkiem doręczenia.
4) podpis zamieszczony na deklaracji SAD - TR z dnia [...]r. nie jest podpisem strony i został on podrobiony. Q
Do wniosku strony załączyła kserokopie dokumentów dot. przedmiotowego samochodu, m.in.: uwierzytelnionego tłumaczenia umowy kupna sprzedaży samochodu osobowego marki {...} A4, nr nadwozia [...], zawartej w dniu 29 maja 2004 r. pomiędzy Ią B (sprzedającym), a Mem W (kupującym); dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od ww. samochodu osobowego w nabyciu wewnątrzwspólnotowym (nr [...] z dnia [...]r.); zaświadczenia potwierdzającego uiszczenie podatku od towarów i usług lub brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu nabycia środka transportu (nr [...] z dnia [...]r.).
Decyzją nr [...]z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...]r. w części dotyczącej długu celnego. Decyzja ta została uznana za doręczoną w trybie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa. Od tej decyzji nie wniesiono odwołania.
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...]r. w części dotyczącej należności podatkowych.
W dniu 2 sierpnia 2010 r. do Izby Celnej wpłynęło pismo z dnia 29 lipca 2010 r., w którym pan M W przedstawił argumenty takie same, jakie zostały zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Ponadto, strona złożyła pisemne wyjaśnienia dotyczące zebranego materiału dowodowego, gdzie podała, że nie składała zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa porobienia podpisu na dokumentach celnych, ponieważ uznała, iż z uwagi na upływ 6 lat od chwili jego popełnienia jest to bezcelowe. Ponadto zakończenie ewentualnego postępowania karnego możliwe byłoby zapewne za kilka lat. Zdaniem strony, oczywistym jest, że na skutek porównania jego podpisu z widniejącym na przedmiotowej deklaracji SAD podpisem, iż podpis na ww. deklaracji nie jest jej.
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]z dnia [...]r. w części dotyczącej określenia zobowiązań podatkowych. Organ I instancji przeprowadził analizę mającą ustalić, czy w sprawie zachodzi którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, regulujących instytucję stwierdzenia nieważności decyzji. W jej wyniku organ stwierdził, iż w przeprowadzonym przez Naczelnika Urzędu Celnego postępowaniu brak jest wad, o których mowa w art. 247 § 1 ww. ustawy.
Ponadto organ podkreślił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, odrębnym od postępowania zwyczajnego, które nie może być poświęcone ponownej ocenie zasadności dokonanych rozstrzygnięć merytorycznych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest wadami określonymi w art. 247 § 1 ww. ustawy, co oznacza, że sprawa nie może być ponownie rozpatrzona co do istoty.
Od przedmiotowej decyzji M W się odwołał. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności nieuwzględnienie faktu, iż decyzja ostateczna została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Ponadto, jego zdaniem, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy, które miały istotny wpływ na jej wynik. Strona wskazała, że nie może być adresatem decyzji wymiarowej, ponieważ przedmiotowy pojazd zakupiła w dniu 29 maja 2004 r., czyli po dacie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej i wprowadzeniu zerowej stawki podatku VAT na towary wspólnotowe. Dług celny w związku z usunięciem samochodu spod dozoru celnego określony w decyzji nr [...]z dnia [...]r. powstał natomiast w dniu 28 grudnia 2003 r. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]. dotyczy zarówno powstania długu celnego, jak również obowiązku zapłaty należnego podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług, dlatego też argumentacja organu celnego, że okoliczności związane z zakupem pojazdu mogą mieć znaczenie w postępowaniu celnym, a nie podatkowym są błędne.
Dyrektor Izby Celnej, rozpoznając odwołanie strony od decyzji własnej wydanej jako organ I instancji, wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego jest badanie poprawności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji nr [...]z dnia [...]r., będącego zakończeniem postępowania wszczętego wnioskiem strony o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...]z dnia [...]r., ale wyłącznie w części dotyczącej zobowiązań podatkowych. Ma to istotne znaczenie, bowiem postępowanie podatkowe jest odrębne od postępowania celnego i w stosunku do niego nie można stosować przepisów Kodeksu celnego. Natomiast kwestie związane z ustaleniem kręgu dłużników w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego regulują wyłącznie przepisy celne. Podkreślić należy, że obowiązek podatkowy w imporcie jest ściśle powiązany z długiem celnym, w związku czym tak długo, jak w obiegu prawnym pozostanie decyzja określająca dług celny w stosunku do określonej grupy dłużników, tak długo będzie dla nich istniał obowiązek podatkowy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, również w przypadku, gdy na podstawie odrębnych przepisów importowany towar jest zwolniony od cła albo cło na towar zostało zawieszone w części lub w całości albo zastosowano preferencyjną, obniżoną lub zerową stawkę celną. Zależność obowiązku podatkowego, powstałego w związku z importem towarów, od istnienia należności celnych potwierdzona jest również orzecznictwem sądowym. W wyroku WSA w Szczecinie z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 801/06 stwierdzono: "ostateczność i prawomocność decyzji dotyczącej określenia długu celnego oznacza, iż jest ona wiążąca dla wszystkich organów administracji publicznej tak długo, jak długo nie zostanie ona z obrotu prawnego wyeliminowana w sposób prawem przewidziany. Oznacza to też, iż określone tą decyzją obowiązki wywołują wprost skutki w zakresie dotyczącym obowiązku podatkowego, skoro stosownie do przepisu art. 2 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) opodatkowaniu tymi podatkami podlega także czynność importu towaru akcyzowego, zaś podatnikami tych podatków są osoby prawne, osoby fizyczne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, natomiast obowiązek podatkowy w tychże podatkach powstaje - jak stanowi to art. 6 ust. 7 ww. ustawy z chwilą powstania długu celnego, tj. m.in. z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego (art. 211 § 2 Kodeksu celnego)."
Ustalenie osób odpowiedzialnych za naruszenie przepisów celnych bądź jednoznaczne potwierdzenie wyprowadzenia pojazdu poza obszar Polski, nie ma bezpośredniego związku z przepisami podatkowymi. Mogłoby mieć ewentualny wpływ na stwierdzenie zakończenia procedury celnej, a tym samym na wymiar długu celnego oraz ewentualne określenie kręgu dłużników. I dopiero zmiana stanowiska co do kwestii powstania długu celnego, mogłaby mieć ewentualnie wpływ na rozstrzygnięcie kwestii podatkowych. W zakresie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]z dnia [...]r. w części dotyczącej długu celnego, zapadło jednak rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nr [...]z dnia 20 lipca 2010 r., którym Dyrektor Izby Celnej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części dotyczącej długu celnego. Od przedmiotowej decyzji nie wniesiono odwołania i stała się ona ostateczna. Oznacza to zatem, że obecnie kwestie związane z powstaniem długu celnego oraz określeniem kręgu dłużników, nie mogą podlegać ocenie przez organ celny.
Strona wniosła w odwołaniu o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa, na okoliczność potwierdzenia, iż podpis zamieszczony na deklaracji SAD- TR z dnia [...]r. nie jest jego podpisem. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, w świetle powyższego wywodu nie ma to znaczenia w niniejszym postępowaniu, bowiem dotyczy ono wyłącznie kwestii podatkowych, a nie celnych, w którym określany został krąg dłużników odpowiedzialnych za usunięcie spod dozoru celnego samochodu osobowego marki {...} A4. Decyzja nr [...]z dnia [...]r. określająca dług celny w stosunku do określonej grupy dłużników nadal jest w obiegu prawnym, tak więc nadal dla nich istnieje obowiązek podatkowy. Z tego powodu dowód wnioskowany przez stronę, nie został przez organ przeprowadzony.
Dyrektor Izby Celnej przywołał treść art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:
1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) została wydana bez podstawy prawnej;
3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
5 ) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;
6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa;
8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.
Strona w odwołaniu wskazała, że w jej ocenie w sprawie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności określona w pkt 5 ww. cytowanego przepisu, tj. decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Podała, że samochód zakupiła w dniu 29 maja 2004 r., a dług celny za towar objęty procedurą tranzytu wg dokumentu SAD nr [...]z [...]r. powstał wcześniej, w dniu 28 grudnia 2003 r.
Odnosząc się do powyższego Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że powyższe twierdzenia strony mogłyby mieć znaczenie w postępowaniu celnym, natomiast nie mają wpływu na niniejsze postępowanie podatkowe. Ponadto, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może przeradzać się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie zarzuty strony. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu podatkowego prowadzone jest w trybie nadzoru i organ podatkowy ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Oznacza to, że nie może rozpatrzyć sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest wyłącznie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2004r., sygn. akt III SA 808/03).
Analizując pozostałe przesłanki stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że nie zachodziła pierwsza przesłanka z art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż decyzję wydal organ uprawniony, tj. Naczelnik Urzędu Celnego.
W związku z wejściem w życie z dniem 1 września 2003 r. przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137 z 2003r., poz. 1302 ze zm.) wymiar i pobór podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego z tytułu importu towaru przeszły z zakresu działania Urzędów Skarbowych do zadań Służby Celnej (art. 11, art. 20 oraz art. 24).
Zgodnie z brzmieniem art. 11c ustawy z dnia 08.01.1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z 1993r. z późno zm.), kwoty podatków należnych z tytułu importu towarów określa naczelnik urzędu celnego w drodze decyzji.
Organ odwoławczy podał, że nie zaistniała też druga przesłanka z art. z art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. iż decyzję wydano bez podstawy prawnej. Organ powołała się na - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Roman Hauser, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004 r.. Podano tam, że o braku podstawy prawnej decyzji można mówić wówczas, "gdy nie istnieje przepis prawa pozwalający regulować daną materię w drodze decyzji administracyjnej albo też przepis istnieje, lecz nie ma charakteru powszechnie obowiązującego. ( ... ) Bezsporne w doktrynie i orzecznictwie jest, że przesłanka z art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie zachodzi, gdy w decyzji nie powołano podstawy prawnej albo powołano ją błędnie. Istotne jest bowiem rzeczywiste istnienie wspomnianej podstawy. Nie sposób mówić też o braku podstawy prawnej, gdy podstawa ta istnieje, a organ podatkowy dokonał błędnej subsumcji stanu faktycznego pod istniejącą normę." (op. cito str. 634-635).
Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie miało miejsce usunięcie towaru spod dozoru celnego, ponieważ towar w postaci samochodu osobowego marki {...} A4 nie został dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia w wyznaczonym przez organ celny terminie. W związku z powyższym istniała podstawa prawna do wydania decyzji z dnia [...]r., zarówno w zakresie należności celnych, jak i podatkowych, które jak wyżej wskazano są ściśle powiązane z istnieniem obowiązku uiszczenia cła.
Organ odwoławczy podał, że nie zaistniała też trzecia przesłanka z art. z art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja z dnia [...]r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a jej treść nie pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z przepisami prawa. W podstawie prawnej ww. decyzji Naczelnik Urzędu Celnego wskazał przepisy prawa, natomiast w jej uzasadnieniu wyjaśnił ich zastosowanie. Organ odwoławczy powołał się na ww. komentarz do ustawy Ordynacja podatkowa, gdzie podano, że w przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa "strona powinna wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa". Ponadto, podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być także naruszenie prawa procesowego z tym zastrzeżeniem, że "musi to być jednak wada tkwiąca w samej decyzji ( ... ). Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym ( ... ), jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu". (cit. str. 636). Powyższa sytuacja nie wystąpiła w sprawie.
Organ odwoławczy podał, że nie zaistniała też czwarta przesłanka z art. z art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. że decyzja została wydana w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał tylko jedną decyzję w sprawie.
Organ odwoławczy podał, że nie zaistniała też szósta przesłanka z art. z art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. że zachodziła trwała niewykonalność decyzji, istniejąca w dniu jej wydania. Trwała niewykonalność decyzji zachodzi tylko wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie, ponieważ taką czynnością nie był obowiązek uiszczenia podatku.
Organ odwoławczy podał, że nie zaistniała też siódma przesłanka z art. z art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. decyzja zawierała wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa. Oznacza to, że sankcja nieważności musi być ustanowiona w przepisach odrębnych, a w obowiązującym systemie prawa podatkowego nie występują takie przepisy.
Organ odwoławczy podał, że nie zaistniała też ósma przesłanka z art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. że wykonanie decyzji wywołałoby czyn zagrożony karą. Mówiąc o wykonaniu decyzji, ustawodawca miał na myśli czynności bezpośrednio zmierzające do jej realizacji, a nie czynności wykonywane przy okazji. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo.
M W złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 247 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie faktu, że decyzja określająca należności za usunięty spod dozoru samochód została skierowana do strony nie będącej stroną w sprawie;
2. art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym poprzez niewłaściwe uznanie skarżącego za podatnika;
3. art. 121, art. 122, art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nierozważnie wszelkich okoliczności towarzyszących zdarzeniu;
4. art. 233 § 1 pkt 2a ustawy Ordynacja podatkowa poprzez utrzymanie w mocy decyzji, pomimo braku przesłanek do jej utrzymania.
Skarżący wskazał, że przedmiotowy samochód objęty procedurą tranzytu w dniu 12 grudnia 2003 r. opuścił terytorium Polski bez dokonania zgłoszenia wyjazdu, zaś on nabył go od Iy B dopiero w dniu 29 maja 2004 r. Wówczas bowiem strona znalazła potencjalnego klienta zainteresowanego niższą cena pojazdu wynikająca z uzyskania przez Polskę członkowstwa w Unii Europejskiej. Z tego tytułu strona uiściła wszelkie należności podatkowe. Wobec powyższego, zadaniem skarżącego, organ błędnie uznał go za podatnika podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego gdyż nie dokonał on wwozu przedmiotowego samochodu w dniu 12 grudnia 2003 r.
Skarżący podał, że decyzja z 13 maja 2005r. Naczelnika Urzędu Celnego w części dotyczącej długu celnego istnieje w obrocie prawnym jedynie ze względu na art. 265 ² pkt 1 Kodeksu celnego, który określa termin po upływie którego organ celny nie wszczyna postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Termin ten wynosi 3 lata od dnia powstania długu celnego. Nie oznacza to jednak, ze ww. decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności z art. 247 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżący podał, że wszelkich czynności związanych z wwozem przedmiotowego pojazdu na teren Polski dokonywał M D prowadzący działalność gospodarcza pod firmą D M Usługi T z siedzibą w C.
Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że aktach sprawy znajduje się pismo strony z dnia 27 października 2006 r., dotyczące zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Strona podała wówczas, że czynności związane z dopełnieniem formalności celnych zlecał pośrednikom, z którym utrzymywał ścisłą współpracę. Okazjonalnie, zaś przyjeżdżał na granicę w celu obejrzenia towaru i złożenia podpisów na stosownych dokumentach z uwagi na uniknięcie komplikacji związanych z udzielaniem każdorazowo pełnomocnictwa. Strona wskazała, że tak też było w tym przypadku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ustalił, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "O.p.", organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:
1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) została wydana bez podstawy prawnej;
3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa;
8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.
Postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, nie służy załatwieniu sprawy podatkowej. Jego podstawowym celem nie jest orzekanie o obowiązkach i prawach strony, wynikających z podatkowego prawa materialnego, lecz zbadanie orzeczenia wydanego w postępowaniu zwykłym pod kątem zaistnienia przesłanek, wymienionych w art. 247 § 1 O.p.
Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego Szczecinie nr [...] z dnia [...]r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa z uwagi na fakt, że ww. decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa stwierdzenia nieważności przez Dyrektora Izby Celnej decyzji z [...]. Naczelnika Urzędu Celnego dotycząca należności podatkowych.
W zakresie odmowy stwierdzenia nieważności przez Dyrektora Izby Celnej decyzji z [...]. Naczelnika Urzędu Celnego w części dotyczącej długu celnego, postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. (strona nie wniosła od niej odwołania).
Zdaniem Sądu, organ celny przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując analizy wszystkich przesłanek z art. 247 § 1 O.p. Organ celny uznał, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 247 § 1 O.p.
Okoliczności na które powołuje się skarżący mogłyby mieć wpływa na wydanie decyzji określającej dług celny i należności podatkowe, lecz nie dotyczą sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji zakresie należności podatkowych.
Sąd zgodził się z organem celnym, że przedmiotem postępowania są zobowiązania podatkowe. Powyższe ma istotne znaczenie, bowiem postępowanie podatkowe jest odrębne od postępowania celnego i w stosunku do niego nie można stosować przepisów Kodeksu celnego. Natomiast kwestie związane z ustaleniem kręgu dłużników w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego regulują wyłącznie przepisy celne. Podkreślić należy, że obowiązek podatkowy w imporcie jest ściśle powiązany z długiem celnym, w związku czym tak długo, jak w obiegu prawnym pozostanie decyzja określająca dług celny w stosunku do określonej grupy dłużników, tak długo będzie dla nich istniał obowiązek podatkowy. Ustalenie osób odpowiedzialnych za naruszenie przepisów celnych bądź jednoznaczne potwierdzenie wyprowadzenia pojazdu poza obszar Polski, nie ma bezpośredniego związku z przepisami podatkowymi. Mogłoby mieć ewentualny wpływ na stwierdzenie zakończenia procedury celnej, a tym samym na wymiar długu celnego oraz ewentualne określenie kręgu dłużników. I dopiero zmiana stanowiska co do kwestii powstania długu celnego, mogłaby mieć ewentualnie wpływ na rozstrzygnięcie kwestii podatkowych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, również w przypadku, gdy na podstawie odrębnych przepisów importowany towar jest zwolniony od cła albo cło na towar zostało zawieszone w części lub w całości albo zastosowano preferencyjną, obniżoną lub zerową stawkę celną.
W niniejszej sprawie pozostaje w obiegu decyzja z 13 maja 2005 r. Naczelnika Urzędu Celnego określająca dług celny i wskazująca na dłużnika, jakim jest skarżący. Bezsporne jest, że w niniejszej sprawie miało miejsce usunięcie towaru spod dozoru celnego, ponieważ towar w postaci samochodu osobowego marki {...} nie został dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia w wyznaczonym przez organ celny terminie. W związku z powyższym istniała podstawa prawna do wydania decyzji z dnia 13 maja 2005 r., zarówno w zakresie należności celnych, jak i podatkowych, które jak wyżej wskazano są ściśle powiązane z istnieniem obowiązku uiszczenia cła. A tym samym nie ma wątpliwości, iż decyzja został skierowana do osoby właściwej jakim był skarżącym, bowiem to on dokonał sprowadzenia ww. pojazdu w ramach procedury tranzytu, gdyż wynika to z ostatecznej decyzji w zakresie określenia długu celnego z [...] r.
Na marginesie wskazać należy, iż wyjaśnienia skarżącego dotyczące sprowadzenia do Polski ww. pojazdu są sprzeczne, co zaznaczył już organ celny. Skarżący raz zaprzecza, aby dokonał sprowadzenia pojazdu w dniu [...]., a raz potwierdza taki stan rzeczy.
Sąd uznał, że prawidłowo organ celny nie uwzględnił wniosku strony o powołanie biegłego grafologa na okoliczność potwierdzenia, iż podpis zamieszczony na deklaracji SAD- TR z dnia [...]r. nie jest jego podpisem. Dowód ten nie miałby znaczenia w niniejszym postępowaniu, bowiem dotyczy ono wyłącznie kwestii podatkowych, a nie celnych, w którym określany został krąg dłużników odpowiedzialnych za usunięcie spod dozoru celnego samochodu osobowego marki {...} . Na marginesie wskazać należy, iż powody dla których strona nie zawiadomiła organów ścigania w związku z jej twierdzeniem, że jej podpis został podrobiony przez konkretną osobę (osobę przez stronę upoważnioną do dokonania sprowadzenia ww. pojazdu) są całkowicie niezrozumiałe (tj. upływ czasu, długotrwałość ewentualnego postępowania karnego). Ponadto, jeżeli skarżący uważa, iż jego pełnomocnik nie wywiązał się w sposób właściwy z umowy może dochodzić swoich roszczeń na drodze postępowania cywilnego.
Wskazać należy, też iż w czasie postępowania egzekucyjnego związanego z przedmiotową decyzją z dnia [...]r. Naczelnika Urzędu Celnego, w którym brał udział skarżący (k. 48 akt), nie upłynął jeszcze wówczas termin 3 letni z art. 265² z ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (upływał 12 grudnia 2006 r.) i strona mogła bez przeszkód dochodzić stwierdzenia nieważności, czy też wznowienia postępowania w zakresie określenia dłużnika i długu celnego. Tym samym art. 265² Kodeksu celnego nie uniemożliwił skarżącemu dochodzenie swoich praw w odpowiednim czasie.
Przepis ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo, że z dniem wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, tj. 1 maja 2004 r. ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny przestała obowiązywać. Jednakże zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623), przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy sprzed 1 maja 2004 r. należy stosować w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, a taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, zarzuty skargi są bezzasadne.
Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło