I SA/Sz 663/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2007 r. wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym za kwiecień 2001 r. wraz z odsetkami oraz za koszty postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący, M. W., pismem z dnia 21 sierpnia 2007 r., w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełnił składając urzędowy formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż pełni funkcję wiceprezesa firmy A od 28 sierpnia 2000 r., nie pobierając wynagrodzenia z tego tytułu. Ponadto jest zatrudniony w firmie B na stanowisku Prezesa Zarządu z wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 936 zł brutto, która to wysokość jest skutkiem restrukturyzacji, jakiej firma została poddana od dnia 1 lipca 2003 r. (ograniczenie zatrudnienia z 30 do 7 osób). Firma B obecnie poszukuje inwestora strategicznego celem wznowienia produkcji w posiadanym zakładzie winiarskim w D. i zgodnie z podjętymi wraz z pracownikami ustaleniami, do tej chwili wynagrodzenie pracowników, w tym skarżącego, nie będzie podwyższane z uwagi na brak środków finansowych. Skarżący w chwili obecnej nie posiada innego źródła zarobkowania. Wskazał także, że z małżonką K. W. pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej, wychowują i utrzymują 2 dzieci. Wnioskodawca podniósł także, iż od 7 miesięcy, z uwagi na poważne problemy zdrowotne, kontynuuje leczenie i kurację farmakologiczną. Miesięczne wydatki na leczenie to kwota 250-300 zł. Do wniosku skarżący załączył: - zaświadczenie pracodawcy firmy B z dnia 20 sierpnia 2007 r. o wysokości wynagrodzenia netto z ostatnich 3 miesięcy, z którego wynika, iż miesięcznie (średnio) otrzymuje kwotę 645,48 zł, - zeznanie o wysokości osiągniętych dochodów przez M. W. w 2006 r. (PIT37), w którym deklarował wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości 11.356,47 zł, z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 10.200,00 zł, (łączne przychody w wysokości 21.556,47 zł), koszty uzyskania przychodów w kwocie 3.267,00 zł, dochody w wysokości 18.289,47 zł, dochód po odliczeniach w wysokości 16.159,97 zł, podatek w wysokości 1.033 zł, - zaświadczenie lekarskie z dnia 20 sierpnia 2007 r. stwierdzające stan zdrowia i konieczność dalszego minimum 3 miesięcznego leczenia, - porozumienie pomiędzy pracodawcą firmą B a M. W. z dnia 27 czerwca 2003 r., zmieniające wynagrodzenie od dnia 1.07.2003 r. w wysokości brutto 800 zł, - akt notarialny z dnia 29 sierpnia 2000 r. o wyłączeniu wspólności majątkowej małżeńskiej pomiędzy K. W. a M. W. W urzędowym formularzu PPF, w oświadczeniu o stanie rodzinnym, skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, córką i synem. Z oświadczenia o majątku wynika, że wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, mieszka w domu małżonki, stanowiącym jej własność osobistą, żadnych wartościowych rzeczy ruchomych, ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) nie posiada. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (...) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm, dalej w skrócie p.p.s.a.), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 powołanej ustawy ). W związku z powyższym Sąd pismem z dnia 19 października 2007 r. wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających wykazane informacje oraz uzupełniających dane dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej, tj. do przedłożenia: 1. odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2006 r. dotyczącego małżonki skarżącego K. W. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, 2. dodatkowego oświadczenia skarżącego dotyczące stanu majątkowego małżonki oraz wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów od początku 2007 r. wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności (tj. odpisu decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2007 r., zaświadczenia jej pracodawcy, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego lub odpisu prowadzonej ewidencji przychodów z okresu od lipca 2007 r. do 18 października 2007 r.), 3. dodatkowego oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, zawierającego wyjaśnienia czy: - odbierająca korespondencję teściowa prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jeśli tak – należy podać informacje na temat wysokości jej dochodów i stanu majątkowego; jeśli nie - należy wyjaśnić, czy ewentualnie partycypuje w kosztach utrzymania z tytułu wspólnego zamieszkiwania i w jakiej wysokości, - czy wraz ze skarżącym zamieszkują również inne osoby, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, jeśli tak – należ podać informacje na temat wysokości ich dochodów i stanu majątkowego, czy ewentualnie partycypują w kosztach utrzymania domu, w jakiej wysokości, 4. wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny (w tym na leczenie) wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, 5. wyciągu z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych ze stanem środków na tych rachunkach za okres od 18 sierpnia 2007 r. do 18 października 2007 r., 6. dokumentu potwierdzającego, iż skarżący od początku roku 2007 r. do 18 października 2007 r. nie pobierał wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji wiceprezesa firmy A (zaświadczenie firmy A), 7. zaświadczenia właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżący i jego rodzina korzystali od początku 2007 r. ze środków pomocy społecznej w terminie 14 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wykonując powyższe zobowiązanie Sądu, wnioskodawca przedłożył jedynie oświadczenie z dnia 7 listopada 2007 r., w którym w odpowiedzi na wezwanie do złożenia odpisów zeznania podatkowego małżonki wskazał, że z K. W. posiada rozdzielność majątkową co wykazał załączając umowę o jej ustanowieniu, oraz, że nie prowadzi z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego. Odnośnie odbierającej korespondencję teściowej skarżący oświadczył, że nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego, nie partycypuje również w kosztach jego utrzymania. Wskazał także, że zarówno córka jak i syn nie pracują i nie przyczyniają się do utrzymania gospodarstwa domowego. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż wykazany dochód pozwala mu tylko na konieczne koszty utrzymania siebie oraz skromną partycypację w kosztach utrzymania dzieci. W kwestii posiadanych rachunków bankowych M. W. oświadczył, że ich nie posiada, a małżonka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Skarżący wyjaśnił także, iż od początku 2007 r. do dnia 18 października 2007 r. nie pobierał wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji wiceprezesa firmy A oraz oświadczył też, że nie korzystał ze środków pomocy społecznej. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, w której osoba bezrobotna, niepobierająca zasiłku, ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiona całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, jej sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, nie wykazał bowiem, że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji. Podkreślić raz jeszcze należy, że przesłanki przyznania prawa pomocy odnoszą się jedynie do należycie udokumentowanej sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawcy, a skarżący nie wykonał z należytą starannością zobowiązania Sądu do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Skarżący w swoim oświadczeniu podaje, że utrzymuje się z wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu w spółce kapitałowej w wysokości ok. 900 zł brutto (pełni również funkcję wiceprezesa w innej spółce, jak twierdzi - bez wynagrodzenia), nie posiada żadnego majątku nieruchomego jak i ruchomego, nie korzysta z pomocy społecznej, mieszka w domu małżonki stanowiącym jej wyłączną własność, jak twierdzi, nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, jak również z innymi członkami rodziny, ma na utrzymaniu dwójkę uczących się dzieci, poza tym jako ponoszone konieczne wydatki wykazuje jedynie leczenie w kwocie ok. 300 zł. Powyższe oświadczenia Sąd ocenia jako niewystarczające do dokonania rzetelnej i jednoznacznej oceny jego sytuacji majątkowej, stanu rodzinnego oraz majątkowego rodziny. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawca nie przedłożył w szczególności żadnych dokumentów i nie udzielił żadnych informacji dotyczących swojej małżonki (poza tym, że jest właścicielką domu), z którą wprawdzie posiada rozdzielność majątkową, ale zdaniem Sądu nie jest to okoliczność zwalniająca skarżącego z obowiązku przedstawienia informacji w tym zakresie. Należy wskazać, iż Sąd decydując o przyznaniu prawa pomocy, winien brać pod uwagę nie tylko sytuację majątkową wnioskodawcy, ale również możliwości finansowe współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji. Zdaniem Sądu małżonkowie mają obowiązek - wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Ponadto jak wynika z orzecznictwa, zarówno pozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, jak i nieprowadzenie od lat wspólnego gospodarstwa i oddzielne zamieszkiwanie (tzw. separacja faktyczna), usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. W związku z powyższym, oceniając przedłożone oświadczenie o stanie rodzinnym, z którego wynika, iż strona pozostaje w związku małżeńskim i mieszka z żoną – K. W., należało uznać, iż brak informacji o jej stanie majątkowym oraz wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów i oszczędności (podanych choćby w przybliżeniu), nie pozwala stwierdzić, czy poniesienie kosztów sądowych również przy pomocy małżonki jest niemożliwe, spowoduje zachwianie sytuacji bytowej strony i ich wspólnych dzieci. Nie została także jednoznacznie wyjaśniona kwestia ewentualnego wspólnego zamieszkiwania skarżącego z teściową (która stale odbiera korespondencję kierowaną do strony a na zwrotnych potwierdzeniach jej odbioru jest określana jako domownik), nie przedstawiono jej sytuacji majątkowej i dochodowej, poza złożonym oświadczeniem, że nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego. W związku z tym niewiadomo czy i na ile sytuacja ta również mogłaby mieć wpływ na ocenę możliwości poniesienia kosztów przez skarżącego, a nie można tego wykluczyć. Należy wskazać, iż w świetle obowiązujących zasad na członkach rodziny spoczywa obowiązek niesienia pomocy bliskim. Ponadto skarżący wbrew temu co twierdzi, nie nadesłał istotnego dokumentu dotyczącego wykazanego źródła dochodu, jakim jest funkcja wiceprezesa w firmie A, tj. zaświadczenia potwierdzającego niepobieranie wynagrodzenia z tego tytułu. Nie przedstawił także zaświadczenia z opieki społecznej zastępując je własnym oświadczeniem, nie wyjaśniając przyczyny tego braku. Należy podnieść, że skarżący był zainteresowany w uzyskaniu prawa pomocy oraz świadomy, iż nieuzupełnienie wniosku o żądane dokumenty będzie skutkowało odmową przyznania prawa pomocy (zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu z dnia 19 października 2007 r.) i to do niego należało przekonanie Sądu, że ustawowa przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Podkreślić raz jeszcze należy, że przesłanki przyznania prawa pomocy odnoszą się jedynie do należycie udokumentowanej sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawcy. Z tych względów, z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.