I SA/Sz 729/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Wojewody z dnia 15 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. E.J. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia [...] . nr[...] , Wojewoda Z. podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu nr [...] z dnia [...] r. o nieuwzględnieniu zarzutu, co do niezasadnego prowadzenia wobec B. K. postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., obejmującego należność za mandat karny kredytowany nr [...] w wysokości [...] zł. Z dokonanych ustaleń wynika, że B. K. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego w dniu 1 marca 2011 r. o nr[...] , kwestionując istnienie obowiązku i brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wystąpił do Wojewody Z. jako wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wojewoda zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w S.. o przedstawienie okoliczności nałożenia w dniu 3 lutego 2011 r. grzywny, w drodze mandatu karnego kredytowanego nr [...] i po analizie wyjaśnień Policji, uznając, że zobowiązany przyjął mandat, który jest prawomocny i który nie został uchylony przez Sąd w trybie art. 101 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. kodeksu wykroczeń, a brak uprzedniego upomnienia wynika z § 13 pkt 3 a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, B. K. pismem z dnia 24 czerwca 2011 r. wniósł zażalenie na wydane postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazał, że wierzyciel bezpodstawnie sugeruje, że przyznał się On do wszczęcia awantury, że został pouczony o prawie odmowy przyjęcia mandatu, że przyznał się do popełnienia wykroczenia, bowiem przyjęcie mandatu nie jest równoznaczne z przyznaniem się do popełnienia wykroczenia. Ponadto wskazał, że w Sądzie Rejonowym w Szczecinie toczy się postępowanie w sprawie z oskarżenia prywatnego przeciwko Ł. S. funkcjonariuszowi policji zatem jako pokrzywdzony nie może być ukarany mandatem oraz że wskazany mandat został wystawiony niezgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm., zwanej dalej K.p.s.w.). Wojewoda mając na uwadze wskazane przez B. K. w zażaleniu zarzuty, dotyczące funkcjonariuszy policji, ponownie wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji w S.. z prośbą o wyjaśnienie okoliczności nałożenia przez funkcjonariuszy mandatu karnego kredytowanego nr [...] Pismem z dnia 12 lipca 2011 r. Komendant Powiatowy Policji w S.. wyjaśnił, że wskazany mandat został nałożony na B. K. za wszczęcie awantury, czym zakłócił spokój i porządek publiczny. O zakłócaniu porządku publicznego Policję poinformował Ł. S. Po przybyciu na miejsce funkcjonariusze przesłuchali świadka zdarzenia, który poinformował ich, że grupa młodzieży, która wszczęła awanturę odjechała białym samochodem Volvo. W wyniku podjętych działań zatrzymano wskazany przez świadka samochód. Do wszczęcia awantury przyznał się B. K. i M. P., który także otrzymał mandat karny kredytowany w wysokości [...] zł. Po wypisaniu mandatów zarówno jeden jak i drugi sprawca pokwitowali ich odbiór. Zdaniem organu, funkcjonariusze nie naruszyli postanowień art. 97 § 1 pkt 1 K.p.s.w., z którego wynika, że w postępowaniu mandatowym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, funkcjonariusz uprawniony do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego może ją nałożyć jedynie, gdy schwytano sprawcę wykroczenia na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia. Przedmiotowa grzywna została nałożona na B. K. bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia. Organ za niezasadny uznał zarzut, że mandat karny kredytowany nr [...] został nałożony z naruszeniem postanowień art. 97 § 1 pkt 1 K.p.s.w. albowiem B. K. przyjął mandat karny kredytowany nr [...] , potwierdzając to własnoręcznym podpisem, zatem zgodnie z art. 98 § 3 K.p.s.w., mandat stał się prawomocny w dniu nałożenia, a ukarany zobowiązał się do uiszczenia grzywny w terminie 7 dni od daty jej otrzymania. Przyjmując mandat zgodził się z zasadnością jego nałożenia. Wojewoda Z. podkreślił przy tym, że na odwrocie odcinka mandatu karnego znajduje się pouczenie o możliwości odmowy przyjęcia mandatu, zgodnie z art. 97 § 2 K.p.s.w., o prawie odmowy przyjęcia mandatu B. K. został również pouczony ustnie przez funkcjonariuszy Policji. Prawomocny mandat nie może być anulowany. Jak wskazał organ powołując art.101 §1 K.p.s.w., Wojewoda nie jest organem uprawnionym do anulowania ani uchylenia prawomocnego mandatu karnego. Tylko ukarany, który kwestionuje zasadność nałożenia grzywny, może zwrócić się do właściwego sądu z wnioskiem o uchylenie mandatu. B. K. nie skorzystał z tego uprawnienia. Sam fakt, że w sprawie toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w S. z oskarżenia prywatnego przeciwko Ł. S. - funkcjonariuszowi policji, zdaniem organu nie ma wpływu na nałożoną w dniu [...] r. grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowanego, za czyn określony jako zabroniony w myśl art. 51 ustawy kodeks wykroczeń. Zdaniem Wojewody Z., wystawienie tytułu wykonawczego na B. K. w dniu 1 marca 2011 r. było zasadne, ponieważ nie uregulował grzywny w ustawowym terminie 7 dni, tj. do dnia 10 lutego 2011 r. Zgodnie z art. 100 K.p.s.w., ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. B. K. zaskarżył powyższe postanowienie Wojewody Z. z dnia[...] . do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewody oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wojewodę w związku z w/w mandatem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: -wydanie i podpisanie zaskarżonego postanowienia, przez organ podległy Wojewodzie, czyli organ niższego szczebla w hierarchii instancyjnej i przez osobę podległą służbowo Wojewodzie, przez co zabrakło obiektywizmu i wnikliwości przy rozstrzyganiu sprawy, -wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 7, 75, 77 § 1 oraz 10 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. Nr 9, z 1980 r., poz. 26 ze zm. - zwana dalej kpa). W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Kierownik Oddziału w K. oparła swoje rozstrzygnięcie na wyjaśnieniach uzyskanych od Policji, bagatelizując fakt toczenia się przed sądem postępowania karnego przeciwko policjantowi, który na skarżącego napadł. W w/w postępowaniu sądowo-karnym zgłoszone zostały dowody mające na celu wykazanie, że skarżący żadnej awantury w żaden sposób nie wszczął. Uznanie przez sąd w/w dowodów za wiarygodne i ewentualne skazanie w/w policjanta jednoznacznie oznaczać będzie zdaniem skarżącego, na brak jakiejkolwiek winy w całym zajściu i tym samy brak jakichkolwiek podstaw do karania go mandatem karnym. Skarżący wskazał dalej, że samo podpisanie przeze niego odbioru mandatu karnego nie oznacza jeszcze w żaden sposób przyznania się do popełnienia wykroczenia. Nadto wskazał, iż nie zwrócił się do właściwego sądu z wnioskiem o uchylenie mandatu, ze względu na błędne przekonanie, że mandat ten został przez Policję unieważniony już na drugi dzień po zajściu, kiedy zgłosił się na Komendę jako pokrzywdzony, ponieważ funkcjonariusz przyjmujący zgłoszenie stwierdził, że mandat został wystawiony bezpodstawnie i niezgodnie z prawem. Skarżący podniósł również, iż przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia nie umożliwiono mu ani nie zapewniono czynnego udziału w tym etapie postępowania, jak również przed wydaniem orzeczenia, nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Z. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia. Sąd nie podejmuje rozstrzygnięć za organ – nie może zatem umorzyć postępowania egzekucyjnego jak wnosi o to skarżący, a które w dodatku może być podjęte ewentualnie przez organ egzekucyjny a nie przez wierzyciela. Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził ww. naruszeń prawa. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest ostateczne postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela (Wojewody Z.) o nieuwzględnieniu zarzutu skarżącego, co do niezasadnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 marca 2011 r., obejmującego należność za mandat karny kredytowany nr [...] Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) - zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie w punktach 1 – 10. Stosownie do tego przepisu, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), co oznacza, że nie mogą być one składane przed tym terminem lub uzupełniane po tym terminie, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zgodnie natomiast z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (34 § 2 u.p.e.a.). W myśl § 4 ww. artykułu, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Jak wynika z okoliczności rozpoznawanej sprawy, postępowanie egzekucyjne zostało zainicjowane z urzędu wystawieniem przez wierzyciela – Wojewodę Z. (nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym) tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 1 marca 2011 r. obejmującego należność z tytułu mandatu karnego kredytowego nr [...] z dnia 3 lutego 2011 r. wystawionego na B. K. w wysokości [...] zł. W sprawie organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.., zatem powstała konieczność przewidziana w art. 34 § 1 u.p.e.a. zwrócenia się do wierzyciela o uprzednie zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, które to stanowisko poddane zostało kontroli sądu administracyjnego. Skarżący w zarzutach wniesionych do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., przedstawionych wierzycielowi do zajęcia stanowiska, podniósł zarzut nieistnienia obowiązku objętego w/w tytułem wykonawczym oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art.15 § 1 u.p.e.a.. W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym wynika z mandatu karnego nałożonego na skarżącego w dniu 3 lutego 2011 r. przez funkcjonariuszy policji w S. za rzekome " wszczęcie awantury publicznej". W rzeczywistości jednak skarżący nie wszczął awantury publicznej, lecz został napadnięty przez napastnika, którym okazał się funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji w S. Wskazać należy zatem, że zgodnie z art. 98 § 1 pkt 2 i § 3 K.p.s.w. w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru, który staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Jak wynika dalej z przepisów K.p.s.w., osoba ukarana mandatem kredytowym może w zawitym terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu, tj. od daty przyjęcia mandatu kredytowanego, wystąpić do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, na terenie którego mandat nałożono, o jego uchylenie (art. 101 § 1 zdanie drugie K.p.s.w.).Wierzyciel nie ma zatem prawa badać zasadności ukarania mandatem karnym kredytowym. To uprawnienie zgodnie z art. 101 § 2 K.p.s.w. przysługuje sądowi, na którego obszarze nałożono grzywnę. Z powyższego wynika również, że okoliczności te nie mogą być przedmiotem badania przez sąd administracyjny. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie skorzystał z prawa wystąpienia do Sądu Rejonowego w S. o uchylenie prawomocnego mandatu, zatem obowiązek podlegający egzekucji istnieje. Nie ulega wątpliwości, że należność z tytułu mandatu karnego kredytowanego podlega egzekucji administracyjnej. Z mocy art. 2 § 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, a więc także na podstawie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Zgodnie zaś z art. 100 K.p.s.w., ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co nastąpiło w niniejszej sprawie. Zarzut zatem skarżącego niezasadnego prowadzenia egzekucji należy uznać za nie mający oparcia w okolicznościach niniejszej sprawy a stanowisko wierzyciela za zasadne. Również nie mógł być uwzględniony zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art.15 § 1 u.p.e.a. Należy bowiem wskazać, że upomnienia, o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., nie stosuje się do grzywien. Wynika to z § 13 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy egzekucja dotyczy należności z tytułu grzywien wymierzonych mandatem karnym. Stanowisko wierzyciela zatem zgodne jest z obowiązującymi ww przepisami. Odnosząc się do zarzutu, że zaskarżone postanowienie zostało wydane i podpisane przez organ podległy Wojewodzie wskazać należy, że podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowi art. 17 § 1a u.p.e.a., zgodnie z którym o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 kpa, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 127 § 3 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Brak zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi w tym zakresie. Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym zaniechania wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ (wierzyciel) dwukrotnie występował do Komendanta Powiatowego Policji w S. (3 czerwca 2011 r. oraz 6 lipca 2011 r.) o dokładne wyjaśnienie okoliczności nałożenia przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w S. mandatu karnego kredytowego [...] w dniu [...] r. Podniesione w skardze zarzuty w tym zakresie sprowadzają się w istocie do polemiki z okolicznościami faktycznymi sprawy. Aby skutecznie podważać te okoliczności, jak zasadnie wskazał wierzyciel, należało doprowadzić do uchylenia mandatu karnego w trybie art. 101 § 1 K.p.s.w., czego jak wynika to z dokumentów sprawy i przyznane zostało przez skarżącego, bezspornie nie uczyniono. Nie wystarczy jak tego chce skarżący wystąpienie z oskarżenia prywatnego p-ko Ł. S., wynik tego postępowania, jak słusznie wskazał wierzyciel nie doprowadzi do uchylenia mandatu karnego. Do takiego skutku także nie doprowadzi postępowanie z oskarżenia Ł. S.. Również zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa więc ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. W skardze skarżący nie wykazał, iż taka okoliczność wystąpiła a nadto na co należy zwrócić uwagę przy zajmowaniu stanowiska przez wierzyciela brak jest podstaw do zapoznania jak stanowi art. 10 kpa ze zgromadzonym materiałem z uwagi na to, że wierzyciel zajmując stanowisko stosownie do art. 34 § 2 u.p.e.a. nie prowadzi postępowania dowodowego i nie gromadzi dowodów i materiałów w sprawie a zatem nie mogło dojść do naruszenia wskazanych przez skarżącego art. 7, 75, 77 kpa. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada przepisom prawa, stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.